Gŵyl Saint Jean de Brébeuf ac Isaac Jogues, Offeiriaid, a’ لهم Cyd-Ferthyrwyr

Mae rhywbeth mor ddistaw ac mor ddyfnion am y ffordd y mae coeden fawr yn dal ei gwreiddiau yn y ddaear, hyd yn oed pan fydd y gwynt yn chwythu drwy ei changhennau. Nid yw’n symud; mae’n ymddiried yn y pridd sy’n ei chynnal, yn y dŵr sy’n mynd i mewn i’w gwythiennau. Yn y darlleniad cyntaf heddiw, mae’r Apostol Paul yn ysgrifennu at yr Effesiaid gyda geiriau sy’n lleddfu’r galon yn llwyr: 'Ond Duw, sy’n gyfoethog mewn trugaredd, o achos ei fawr gariad ag y carodd ni... a’n cyfododd ni gydag ef, ac a’n gwnaeth i eistedd yn y nefoedd yng Nghrist Iesu.' Edrychwch ar y ddelwedd honno. Nid ydym yn sefyll ar gyrion y ddaear yn unig, yn chwilio am ffordd i fyny. Mae Paul yn dweud ein bod eisoes wedi ein dwyn i fyny, ein bod wedi ein seddi yn y nefoedd yng Nghrist. Mae’r gorffennol tywyll, yr holl bethau a oedd yn ein dal, wedi cael eu torri gan ras sy’n fwy na dim a allwn ni ei haeddu.

Faint ohonom sy’n cofio’r eiliadau hynny yn ein bywydau pan oeddem yn teimlo ein bod wedi ein hanghofio? Pan fydd y dyddiau’n dod a mynd, ac mae’r tŷ yn ymddangos yn rhy dawel, mae’r geiriau hyn yn dod fel llais yn y nos. Benjamin Vo, y bachgen hwnnw a oedd â meddwl mor ddisglair, mor llawn o syniadau, yn deall rhywbeth am raddfa’r byd hwn a byd Duw. Roedd yn byw gyda’r chwilfrydedd hwnnw a oedd yn ei arwain i edrych ar bopeth—o’r peiriannau cymhleth y byddai’n eu hastudio i’r awyrennau yn yr awyr. Roedd yn blentyn a oedd yn gweld y posibiliadau, yn caru creu, yn siarad am ei gwmni teithio 'Con Chim Airlines' gyda’r wên fach ddistaw honno a oedd yn dod â chwerthin i wynebau pawb o’i gwmpas. Roedd ganddo’r deallusrwydd hwnnw a oedd yn mynd ymhell y tu hwnt i’w flynyddoedd, ond y peth mwyaf prydferth amdano oedd ei galon. Calon a oedd yn llawn careldeb, calon a oedd yn gwybod sut i garu ei deulu yn ddwfn.

Ond rhaid inni fod yn onest â’n hunain cyn y gallwn ni dderbyn y cysur. Mae yna ddyddiau pan fydd y hiraeth yn tarfu ar y distawrwydd, pan fydd y cadeiriau gwag yn gweiddi. Alan a Thao, rwy’n gwybod y bwlch hwnnw. Rwy’n gwybod y ffordd y byddai Ben yn dod i lawr y grisiau bob bore, yn dweud y gair cyntaf hwnnw, yn dal y cof am y sgyrsiau a’r storiâu a rannwyd gyda’i dad. Mae’r hiraeth hwnnw’n boenus, yn drwm, ac nid yw’n dda cuddio’r dagrau. Mae Duw yn gweld y dagrau hynny. Nid yw Ef yn sefyll yn bell; mae Ef yn eistedd yn union yn ystafell y cyfan, yn dal pob eiliad yn ei ddwylaw.

Ac yna, yn yr Efengyl heddiw, mae Iesu yn dweud rhybudd sy’n torri drwy ein pryderon ni i gyd. Mae rhywun yn y dorf yn gofyn iddo ddatrys mater am etifeddiaeth, ond mae Iesu yn troi’r sylw at y gwirionedd dyfnach: 'Gwyliwch a chewch eich cadw rhag pob cybydd-dod; oherwydd er bod gan rywun doreth, nid yw ei fywyd yn dibynnu ar ei feddiannau.' Ac y mae’n adrodd y brodor am y gŵr cyfoethog a oedd yn adeiladu ysguboriau mwy, meddwl y gallai ddiogelu ei ddyfodol ei hun drwy storio pethau dros y blynyddoedd. Ac y mae Duw yn dweud wrth y gŵr hwnnw: 'Y ffwl, y noson hon y bydd gofyn am dy enaid oddi arnat.'

Mae’r ddelwedd honno o’r ysguboriau yn siarad yn uniongyrchol â ni. Faint o weithiau y byddwn ni’n ceisio casglu, cadw, ac adeiladu waliau o amgylch ein hiraeth, yn meddwl y gallwn ni reoli’r boen neu dalu am y dyfodol? Ond mae bywyd yn rhy fawr, yn rhy fregus, i gael ei ddal mewn ysguboriau o feddiannau neu ofni. Nid yw trysorau’r byd hwn yn gallu prynu un eiliad o heddwch gwirioneddol. Y peth sy’n cyfri yw bod yn gyfoethog yn Nuw. Benjamin, yn ei fywyd byr, a ddeallai hyn yn well na llawer. Cofiwch y foment honno pan oedd eisiau cynnig ei holl gynilion i helpu ei ewythr. Nid oedd angen iddo wneud hynny, ac ni dorrodd y blwch erioed, ond y bwriad hwnnw—y cynnig distaw o roi popeth a oedd ganddo heb ofyn am ddim yn ôl—dyna oedd iaith ei galon. Roedd ei galon yn perthyn i’r nefoedd eisoes.

Ryan, fy mrawd anwyl, rwy’n siarad â thi heddiw hefyd. Rydych chi wedi rhannu cymaint o deithiau, cymaint o fisoedd o chwerthin, y ffordd y byddai eich bywydau’n cydblethu. Pan fyddi di’n teimlo’n unig, cofiwch nad yw’r stori hon wedi dod i ben. Mae dy frawd yn dal i fod yn rhan o’r goleuni hwnnw sy’n disgleirio yn nheulu Duw. Parha i fyw yn ddewr, parha i archwilio’r byd gyda’r un chwilfrydedd a chariad a ddaeth drwy Ben. Mae ei wên a’i ysbryd yn dal i fod gyda thi bob dydd.

I bob un ohonoch sy’n gwrando heddiw, boed yn y tŷ hwn neu o bell—ac yn enwedig y rhai sy’n cario croes trwm neu sy’n teimlo bod y dyddiau yn rhy ddu—gwrandewch ar y geiriau hyn. Nid ydych yn unig. Mae Duw yn eich caru chi gyda chariad sy’n ddwfn ac yn barhaol. Cymerwch un peth gyda chi allan trwy’r drws heddiw: gwnewch weithred fach o garedigrwydd i rywun arall yn enw Benjamin, a gadewch i heddwch Duw, yr hwn sy’n deall pob peth, lenwi eich calonnau. Mae Ben yn aros yn ddiogel, yn llawn llawenydd, yn nhŷ’r Tad, ac mae’n gweddïo drosnoch chi bob eiliad. Amen.