Gŵyl yr Holl Saint

Eisteddwch am eiliad, a meddyliwch am y ffordd y mae rhywun yn sefyll ar ben mynydd ar ddiwrnod clir. Mae’r awyr yn ymestyn ymhellach nag y gall y llygad ei weld, ac mae’r tir isod yn edrych mor fach, mor drefnus, a mor heddychlon. Pan fyddwch chi’n cyrraedd y copa, nid y peth cyntaf rydych chi’n ei wneud yw edrych i lawr ar y llwybr caled a gerddoch; rydych chi’n edrych i fyny, at y gorwel, at y goleuni sy’n llifo dros bopeth. Mae’r darlleniad cyntaf heddiw yn ein cludo i’r copa hwnnw. Mae Ioan yn gweld tyrfa na all neb ei chyfrif, wedi’i gwisgo mewn gwyn, yn sefyll o flaen yr Oen. Nid yw’r bobl hyn yn ddieithriaid. Nhw yw’r rhai sydd wedi dod trwy’r profiadau mwyaf, ac eto, yma y maent, yn y golau, yn y presenoldeb pur.

Meddyliwch am y ddelwedd honno: gwisgoedd gwynion wedi’u golchi yn ngwaed yr Oen. Mae’n ddelwedd o burdeb, o adnewyddiad, o rywbeth sydd wedi’i drosglwyddo o’r byd hwn i’r nefoedd. Mae Benjamin Vo yn rhan o’r dorf honno nawr. Pan feddyliaf am Ben, nid wyf yn meddwl am y pellter rhwng y ddaear a’r nefoedd, ond am y ffordd y mae ei ysbryd bob amser yn edrych i fyny, bob amser yn chwilfrydig, bob amser yn ceisio deall y byd a’r awyr uwchben. Roedd Ben yn fachgen a oedd yn caru’r awyr. Roedd y ffordd y byddai’n edrych ar awyrennau—y Boeing 737 hwnnw a oedd yn symbol o ryddid a theithio—yn dangos ei fod yn gwybod o’r dechrau fod yna fyd mwy, byd o bosibiliadau, y tu hwnt i’r hyn y gallwn ei weld.

Ond rhaid inni fod yn onest â’n hunain cyn y gall y geiriau hyn lanio yn ein calonnau. Mae yna ddyddiau pan fydd y copa hwnnw’n teimlo’n rhy bell. Pan fydd y dorf o saint yn teimlo fel rhywbeth na allwn ei gyrraedd, a phan fydd y distawrwydd yn y tŷ yn swnio’n llawer cryfach na unrhyw addewid o nefoedd. Alan a Thao, rwy’n gwybod y ffordd y mae’r absenoldeb yn gallu gwneud i bob eiliad deimlo’n llwythog. Peidiwch â cheisio cuddio’r boen honno. Nid yw Duw yn gofyn i chi fod yn gerrig. Mae’r hiraeth hwnnw, y dagrau hynny sy’n disgyn yn ddistaw pan fydd y byd yn cysgu, yn dystiolaeth ddiymwad o’r cariad enfawr a roesoch i Benjamin. Mae’r cariad hwnnw yn ddiogel, yn ddi-dor, ac yn ddiogel yn nwylo’r Tad. Mae’r hiraeth hwnnw yn rhan o’r ffordd y mae Duw yn eich dal chi nawr.

Ac yna, yn yr Efengyl, mae Iesu yn eistedd ar y mynydd ac yn cyhoeddi’r Gwynfydau. 'Gwyn eu byd y rhai sy’n galaru, oherwydd cânt hwy eu cysuro.' Dyma’r trobwynt, yr eiliad lle mae’r goleuni’n torri trwy’r tywyllwch. Nid yw Iesu yn dweud y bydd y galar yn diflannu; mae’n dweud y bydd cysur. Mae’n addewid o rywbeth sy’n fwy na’r boen. Mae’n dweud wrth y rhai sy’n galaru, y rhai sy’n teimlo’r pwysau, y rhai sy’n teimlo eu bod wedi colli eu byd: rydych chi wedi’ch gweld, rydych chi wedi’ch dal, rydych chi wedi’ch caru. Mae’r cysur hwn yn dod o’r ffaith bod Ben, y bachgen disglair hwnnw a ddaeth â chymaint o lawenydd i’ch bywydau, yn awr yn y lle lle mae’r holl ddagrau wedi’u sychu.

Meddyliwch am y foment pan oedd Ben yn 12 oed, yn wylo yn ystod dathliad pen-blwydd ei dad. Roedd yn ddagr o ddyfnder ei gariad, o’r ffaith ei fod yn gwybod pa mor werthfawr yw’r amser a gawn gyda’n gilydd. Nid oedd yn ofn; roedd yn gariad pur. Roedd Ben yn fachgen a oedd yn deall, yn reddfol, fod popeth yn y byd hwn yn rhan o gynllun mwy. Pan fyddai’n giglo dros ei syniad o 'con chim airlines', neu pan fyddai’n eistedd gyda’i frawd Ryan, roedd yn byw yn y llawenydd hwnnw y mae Iesu yn siarad amdano. Roedd yn byw fel un o’r saint, yn edrych ar y byd gyda chwilfrydedd a chariad, heb ofyn am ddim ond bod yn rhan o’r daith.

Ryan, fy mrawd anwyl, rwy’n siarad â thi heddiw. Rydych chi wedi rhannu cymaint o deithiau, cymaint o eiliadau o chwerthin, y ffordd y byddai eich bywydau’n cydblethu wrth i chi archwilio’r byd a rhannu breuddwydion gyda’n gilydd. Pan fyddi di’n teimlo’n unig, neu pan fydd y cof yn mynd yn ôl at y teithiau a’r chwerthin a rannoch, cofiwch nad yw dy frawd wedi diflannu o’r daith hon. Mae ei wên, ei ysbrydoliaeth, a’r cariad hwnnw sy’n cysylltu’r teulu hwn yn parhau i ddisgleirio. Parha i fod yn ddewr, parha i edrych ar y byd gyda’r un chwilfrydedd a chariad a ddaeth mor naturiol iddo ef. Mae Ben yn edrych i lawr arnat ti gyda balchder mawr, fel teithiwr yn edrych o ffenestr awyren ar y tir isod.

I bawb ohonoch sy’n gwrando heddiw, ac sy’n cario baich hiraeth neu gwestiynau yn eich calonnau, rwyf am ddweud hyn wrthych yn dyner iawn: nid ydych ar ben eich hun. Rydych chi wedi caru gyda’r holl gariad sy’n bosibl i galon ddynol ei ddal. Mae’r cariad hwnnw wedi’i dderbyn yn llwyr gan Dduw, ac mae’n parhau i fyw yn ei bresenoldeb. Rhyddhewch eich hunain o unrhyw faich o hunan-gyhuddo; mae popeth a wnaethoch i garu Ben yn ddiogel yn y nefoedd. Mae ef yn ddiogel yn nhŷ’r Tad, yn y man lle nad oes mwy o hiraeth, dim ond llawenydd pur, tra bod ei gof yn parhau i ddwyn ffrwyth yma ar y ddaear drwy bob gweithred o garedigrwydd y gwnewch chi yn ei enw. Mae’r cariad hwnnw yn llifo fel dŵr byw, yn union fel y ffynnon a adeiladwyd yn ei enw i helpu’r rhai sydd mewn gwir angen, gan sicrhau bod ei gariad yn parhau i ddyfrhau’r ddaear.

Beth allwn ni ei gario allan drwy’r drws heddiw? Cymerwch un foment i wneud gweithred fach o garedigrwydd ddistaw i rywun arall mewn cof am Benjamin. Efallai mai gair caredig yw hwnnw, efallai mai gweddi ddistaw dros rywun arall, efallai mai dim ond bod yn bresennol i rywun sy’n dioddef. Mae’r holl weithredoedd hyn yn rhan o’r dorf o saint y mae Crist yn ei ddal at ei gilydd. Ac wrth i chi gamu allan i olau y dydd, gadewch i heddwch Duw—yr hwn sy’n casglu ei blant dan ei adenydd—lenwi eich calonnau. Mae’r cariad hwnnw yn ddiogel, ac mae Ben yn aros amdanoch chi, yn gwenu o’r nefoedd. Mae’r wledd yn barod, ac mae’r cariad yn dragwyddol. Amen.