Cofadail y Santes Teresa o Iesu, Morwyn ac Athro’r Eglwys

Mae yna rywbeth sy’n digwydd yn ein bywydau pan fyddwn ni’n edrych ar hen luniau. Weithiau, rydyn ni’n dod o hyd i lun o’r teulu, efallai ar ddiwrnod o ddathlu, lle mae pawb yn chwerthin. Edrychwch ar y ddelwedd honno yn eich meddwl: y ffordd y mae golau’r haul yn taro’r wynebau, y ffordd y mae dwylo’n dal ei gilydd, y ffordd y mae’r byd yn ymddangos fel lle diogel a llawn addewid. Yn y lluniau hyn, mae Benjamin yn aml yn edrych yn ôl gyda’r wên gynnes honno, y wên sy’n dangos calon a oedd yn gwybod sut i ddod o hyd i lawenydd yn y pethau symlaf. Mae’r lluniau hyn yn ein hatgoffa bod yna amseroedd pan oedd popeth yn ymddangos yn iawn, pan oedd y dyfodol yn agored o’n blaenau fel map o lwybrau i’w harchwilio.

Ond yna, mae’r amser yn symud ymlaen. Mae’r dyddiau’n troi’n wythnosau, a’r wythnosau’n fisoedd, ac rydyn ni’n dod at ddiwrnod fel heddiw. Wrth i ni agor y darlleniadau, rydyn ni’n clywed yr Apostol Paul yn siarad yn y llythyr at yr Effesiaid. Mae’n dechrau gyda bendith: 'Bendigedig fyddo Duw a Thad ein Harglwydd Iesu Grist, a’n bendithiodd ni yng Nghrist â phob bendith ysbrydol.' Mae Paul yn siarad am gynllun mawr, am 'ddirgelwch ei ewyllys' sy’n cael ei ddatgelu i ni. Mae’n sôn am gael ein dewis cyn seiliau’r byd i fod yn sanctaidd a di-fai. Mae hwn yn iaith sy’n sôn am gartref, am berthyn, am gael ein dal yn nwylo Duw cyn i unrhyw beth arall ddigwydd.

Edrychwch ar y ddelwedd honno o’r 'cynllun' y mae Paul yn ei ddisgrifio. Nid yw’n gynllun sy’n dilyn rheolau oer; mae’n gynllun o gariad. Mae’n gynllun sy’n ceisio 'crynhoi pob peth yng Nghrist'. Pan fyddwn ni’n teimlo bod y byd yn ddarnau, pan fyddwn ni’n teimlo bod yna fwlch na ellir ei lenwi, mae’r gair hwn yn dod atom fel llais yn y distawrwydd. Mae’n dweud wrthym fod popeth—pob atgof, pob cariad, pob bywyd—yn cael ei ddal yng Nghrist. Nid oes dim yn cael ei golli. Mae’r cyfan yn cael ei gynnal yn ei gariad ef.

Ond rhaid inni fod yn onest. Nid yw’n hawdd bob amser credu hynny pan fydd y nos yn ddu a’r hiraeth yn drwm. Alan, Thao, a Ryan, rwy’n gwybod bod y bwlch yn y cartref yn real iawn. Rwy’n gwybod bod yna ddyddiau pan fyddwch chi’n chwilio am Ben yn y corneli, yn disgwyl ei glywed yn siarad am ei awyrennau, am ei 'Con Chim Airlines', neu’n gweld y ffordd y byddai’n eistedd gyda’i dad, mor ddistaw a mor ddoeth. Mae’r hiraeth hwnnw’n rhan o’r cariad. Peidiwch â cheisio ei guddio. Mae Duw yn gwybod y boen honno, ac mae Ef yn crio gyda chi. Mae’r dagrau hynny’n ddrud iawn yn ei olwg Ef.

Edrychwch ar yr Efengyl heddiw. Mae Iesu yn siarad yn galed wrth ysgolheigion y gyfraith. Mae’n eu cyhuddo o gymryd 'allwedd gwybodaeth'. Mae’n dweud eu bod nhw wedi cau’r drws i eraill. Mae hwn yn rhybudd pwysig i ni. Weithiau, rydyn ni’n ceisio dod o hyd i atebion i’r cwestiynau 'pam' trwy edrych ar y rheolau, trwy geisio deall y mecanweithiau, trwy geisio rheoli’r hyn na ellir ei reoli. Ond mae Iesu yn ein galw ni i ffwrdd oddi wrth y ffordd honno. Mae’n ein galw ni i ymddiried. Mae’n ein galw ni i beidio â chau’r drws ar ein hiraeth, ond i’w agor i’r goleuni.

Meddyliwch am y modd y byddai Benjamin yn edrych ar y byd. Roedd ganddo’r chwilfrydedd hwnnw a oedd yn ei wneud yn arbennig. Roedd yn hoffi dysgu, roedd yn hoffi codio, roedd yn hoffi archwilio. Roedd ganddo’r gallu i weld y tu hwnt i’r hyn oedd o’i flaen. Cofiwch y foment honno pan oedd yn ddim ond pymtheg oed, ac yn gwbl ddigymell, fe gynigiodd ei holl gynilion i helpu ei ewythr. Nid oedd angen iddo wneud hynny. Nid oedd neb wedi gofyn iddo. Ond roedd ei galon eisoes wedi dysgu iaith y nefoedd. Roedd yn cynnig popeth a oedd ganddo, heb ofyn am ddim yn ôl. Dyna’r math o gariad sy’n torri pob cadwyn. Dyna’r math o gariad sy’n rhydd. Mae’r gweithred honno—y cynnig hwnnw o gariad—yn parhau i fyw. Mae’n rhan o’r 'cynllun' y mae Paul yn sôn amdano. Mae cariad Ben yn parhau i weithio yn y byd, yn lleddfu syched, yn rhoi bywyd, yn dod â gobaith.

Ryan, fy mrawd anwyl, rwy’n siarad â thi hefyd. Rydych chi wedi rhannu cymaint o anturiaethau—y teithiau, y chwerthin, y ffordd yr oeddech chi’n eistedd gyda’ch gilydd. Pan fyddi di’n teimlo’n unig, cofiwch fod dy frawd yn dal i fod yn rhan o’r stori honno sy’n ddiogel yn nhŷ Duw. Mae’r awyrennau, y sgyrsiau, y ffordd yr oeddech chi’n edrych ar y byd, yn dwyn ei gof. Peidiwch ag ofni parhau i fyw, parhau i fod yn ddewr, a charu y byd gyda’r un chwilfrydedd a ddaeth trwy dy frawd. Mae Ben yn dy wylio di, ac mae ei gariad yn dy gynnal di. Mae’r cariad hwnnw’n parhau i fod yn rhan o’ch bywydau chi bob dydd.

Ac i’r rhai ohonoch sy’n cario baich y cwestiynau 'pam' ac 'a allwn i fod wedi gwneud mwy', rwyf am ddweud hyn wrthych heddiw: nid ydych yn gyfrifol am y boen hon. Nid yw Duw yn anfon cystudd fel cosb, ac nid yw’n eich cyhuddo chi o ddim. Rydych chi wedi caru Ben gyda’r holl gariad sy’n bosibl. Mae’r cariad hwnnw wedi’i dderbyn gan Dduw, ac mae’n parhau i fyw yn ei bresenoldeb. Rhyddhewch eich hunain o’r baich hwnnw. Rydych chi wedi bod yn rhieni rhyfeddol, ac mae Ben yn gwybod hynny. Mae’r cariad a roesoch iddo yn rhan o’r hyn sy’n ei gynnal nawr yn y nefoedd.

Mae Iesu yn dweud yn yr Efengyl: 'Ond o ran yr hyn sydd y tu mewn, rhowch elusen, a gwelwch, bydd popeth yn lân i chwi.' Mae elusen—cariad gweithredol—yn glanhau’r galon. Mae’n agor y tu mewn i olau Duw. Heddiw, rwy’n eich gwahodd i gymryd y gobaith hwnnw gyda chi. Pan fyddwch chi’n teimlo’r hiraeth yn dod, peidiwch â cheisio ei guddio. Dewch â’r hiraeth hwnnw i’r Arglwydd. Dywedwch wrtho am y bwlch, am y cariad, am yr atgofion. Mae Ef yn gwybod y cyfan, ac mae Ef yn cynnig cysur sy’n ddwfn ac yn barhaol.

Beth allwn ni ei gario allan drwy’r drws heddiw? Cymerwch un foment i wneud gweithred fach o garedigrwydd ddistaw i rywun sy’n drist neu mewn angen, yn union fel y byddai Ben wedi ei wneud. Offrymwch hi mewn cof am Benjamin. Ac wrth i chi gamu allan i olau y diwrnod, gadewch i heddwch Duw, yr hwn sy’n ein gosod yn rhydd, lenwi eich calonnau. Mae’r Arglwydd yn eich galw chi heddiw i ddilyn, i ymddiried, ac i garu. Dilynwch ef i mewn i’r heddwch, i’r gobaith, ac i’r sicrwydd na fydd y cariad hwn byth yn darfod. Mae Ben yn rhan o’r stori fawr honno, ac mae’r stori honno’n ddiogel yn nwylo’r Tad. Mae’n aros amdanoch chi, yn gwenu, ac yn eich caru chi o’r nefoedd. Amen.