Cofeb yr Holl Ffyddloniaid Ymadawedig

Eisteddwch am eiliad a meddyliwch am y ffordd y mae rhywun yn edrych ar awyr y nos. Pan fydd y nos yn dywyll iawn, a phan fydd y sêr yn disgleirio mor llachar fel eu bod bron â theimlo’n agos, mae yna rywbeth yn y distawrwydd hwnnw sy’n ein gwneud ni’n dawel. Nid yw’n dawelwch o ofn, ond dawelwch o ryfeddod. Yn y darlleniad cyntaf heddiw, mae llyfr Doethineb yn dweud wrthym: 'Mae eneidiau’r cyfiawn yn llaw Duw, ac ni chyffwrdd unrhyw boen â hwy.' Meddyliwch am y ddelwedd honno—eneidiau sy’n gorffwys yn llaw y Creawdwr, fel plentyn yn gorffwys yn ddiogel yn nwylo ei rieni. Mae’r byd yn aml yn gweld marwolaeth fel affliwtiaeth, fel diwedd, ond mae Duw yn ein gwahodd i weld y gwirionedd: mae’r rhai sy’n perthyn iddo yn y golau.

Mae Benjamin Vo yn byw yn y golau hwnnw nawr. Pan feddyliaf am Ben, nid wyf yn meddwl am bellter na gwahaniad, ond am y ffordd y mae ei chwilfrydedd disglair—y math o chwilfrydedd a oedd yn ei wneud yn awyddus i ddeall sut mae awyrennau yn hedfan, neu sut mae technoleg yn cysylltu’r byd—nawr wedi dod o hyd i’w gartref yn y ffynhonnell bopeth, sef Duw. Roedd Ben yn fachgen a oedd yn caru’r awyr. Roedd y ffordd y byddai’n edrych ar y Boeing 737 hwnnw, y ffordd y byddai’n giglo wrth sôn am 'con chim airlines', yn dangos ei fod yn gwybod o’r dechrau fod yna fyd mwy, byd o bosibiliadau, y tu hwnt i’r hyn y gallwn ei weld. Nawr, mae’r awyr honno yn gartref iddo.

Ond rhaid inni fod yn onest â’n hunain cyn y gall y geiriau hyn lanio yn ein calonnau. Mae yna ddyddiau pan fydd y nos yn teimlo’n rhy dywyll, a phan fydd y distawrwydd yn y tŷ yn swnio’n llawer cryfach na unrhyw addewid o nefoedd. Alan a Thao, rwy’n gwybod y ffordd y mae’r absenoldeb yn gallu gwneud i bob eiliad deimlo’n llwythog. Peidiwch â cheisio cuddio’r boen honno. Nid yw Duw yn gofyn i chi fod yn gerrig. Mae’r hiraeth hwnnw, y dagrau hynny sy’n disgyn yn ddistaw pan fydd y byd yn cysgu, yn dystiolaeth ddiymwad o’r cariad enfawr a roesoch i Benjamin. Mae’r cariad hwnnw yn ddiogel, yn ddi-dor, ac yn ddiogel yn nwylo’r Tad. Mae’r hiraeth hwnnw yn rhan o’r ffordd y mae Duw yn eich dal chi nawr.

Ac yna, yn yr Efengyl, mae Iesu yn dweud y geiriau hyn: 'Popeth y mae’r Tad yn ei roi i mi a ddaw ataf, ac ni wrthodaf neb sy’n dod ataf.' Dyma’r trobwynt, yr eiliad lle mae’r goleuni’n torri trwy’r tywyllwch. Mae Iesu yn addo na fydd yn colli dim o’r hyn a roddodd y Tad iddo. Mae Ben yn eiddo i Iesu. Mae’n ddiogel yn ei ddwylo. Nid yw Iesu yn dweud y bydd y daith yn hawdd, ond mae’n dweud na fydd yn gadael i neb sy’n perthyn iddo gael ei golli. Mae’r addewid hwn yn fwy na’n hofnau, yn fwy na’n cwestiynau, ac yn fwy na’r boen sy’n ceisio ein dal yn y tywyllwch. Mae’n addewid o atgyfodiad.

Meddyliwch am y foment pan oedd Ben yn 12 oed, yn wylo yn ystod dathliad pen-blwydd ei dad. Roedd yn ddagr o ddyfnder ei gariad, o’r ffaith ei fod yn gwybod pa mor werthfawr yw’r amser a gawn gyda’n gilydd. Roedd Ben yn fachgen a oedd yn deall, yn reddfol, fod popeth yn y byd hwn yn rhan o gynllun mwy. Pan fyddai’n eistedd gyda’i frawd Ryan, roedd yn byw yn y llawenydd hwnnw y mae Iesu yn siarad amdano. Roedd yn byw fel un o’r saint, yn edrych ar y byd gyda chwilfrydedd a chariad, heb ofyn am ddim ond bod yn rhan o’r daith. Mae’r cariad hwnnw y mae Ben yn ei gario yn parhau i gysylltu’r teulu hwn.

Ryan, fy mrawd anwyl, rwy’n siarad â thi heddiw. Rydych chi wedi rhannu cymaint o deithiau, cymaint o eiliadau o chwerthin, y ffordd y byddai eich bywydau’n cydblethu wrth i chi archwilio’r byd a rhannu breuddwydion gyda’n gilydd. Pan fyddi di’n teimlo’n unig, neu pan fydd y cof yn mynd yn ôl at y teithiau a’r chwerthin a rannoch, cofiwch nad yw dy frawd wedi diflannu o’r daith hon. Mae ei wên, ei ysbrydoliaeth, a’r cariad hwnnw sy’n cysylltu’r teulu hwn yn parhau i ddisgleirio. Parha i fod yn ddewr, parha i edrych ar y byd gyda’r un chwilfrydedd a chariad a ddaeth mor naturiol iddo ef. Mae Ben yn edrych i lawr arnat ti gyda balchder mawr, fel teithiwr yn edrych o ffenestr awyren ar y tir isod.

I bawb ohonoch sy’n gwrando heddiw, ac sy’n cario baich hiraeth neu gwestiynau yn eich calonnau, rwyf am ddweud hyn wrthych yn dyner iawn: nid ydych ar ben eich hun. Rydych chi wedi caru gyda’r holl gariad sy’n bosibl i galon ddynol ei ddal. Mae’r cariad hwnnw wedi’i dderbyn yn llwyr gan Dduw, ac mae’n parhau i fyw yn ei bresenoldeb. Rhyddhewch eich hunain o unrhyw faich o hunan-gyhuddo; mae popeth a wnaethoch i garu Ben yn ddiogel yn y nefoedd. Mae ef yn ddiogel yn nhŷ’r Tad, yn y man lle nad oes mwy o hiraeth, dim ond llawenydd pur, tra bod ei gof yn parhau i ddwyn ffrwyth yma ar y ddaear drwy bob gweithred o garedigrwydd y gwnewch chi yn ei enw. Mae’r cariad hwnnw yn llifo fel dŵr byw, yn union fel y ffynnon a adeiladwyd yn ei enw i helpu’r rhai sydd mewn gwir angen, gan sicrhau bod ei gariad yn parhau i ddyfrhau’r ddaear.

Weithiau, rydym yn meddwl am y rhai sydd wedi gadael fel petaent wedi mynd i bellter anghyraeddadwy. Ond mae’r darlleniad o lyfr Doethineb yn dweud wrthym eu bod yn 'disgleirio' ac yn 'rhedeg fel gwreichion trwy sofl.' Mae’r ddelwedd honno o wreichion yn ddelwedd o fywyd, o egni, o rywbeth sy’n parhau i ddisgleirio hyd yn oed pan fydd y tân wedi mynd. Mae Ben yn un o’r gwreichion hynny. Mae ei wên, ei garedigrwydd, a’r ffordd y byddai’n edrych ar y byd gyda llygaid llawn rhyfeddod yn parhau i oleuo’r ffordd i chi. Mae’n dal i fod yn rhan o’ch bywydau, yn rhan o’ch gweddïau, ac yn rhan o’r cariad sy’n eich cysylltu â Duw.

Peidiwch â meddwl bod y pellter yn golygu absenoldeb. Mae’r saint, ac mae’r rhai sy’n gorffwys yn llaw Duw, yn agosach nag y gallwn ni ei ddychmygu. Maent yn ein hamgylchynu fel cwmwl o dystion. Pan fyddwch chi’n edrych ar yr awyr, pan fyddwch chi’n gweld awyren yn hedfan drosodd, pan fyddwch chi’n clywed enw Ben, peidiwch â cheisio sychu’r dagrau hynny ar unwaith. Gadewch iddynt ddisgyn. Mae pob dagrau yn ddatganiad o gariad, ac mae pob cariad yn perthyn i Dduw. Mae Duw yn casglu’r dagrau hynny ac yn eu troi’n obaith.

Beth allwn ni ei gario allan drwy’r drws heddiw? Cymerwch un foment i wneud gweithred fach o garedigrwydd ddistaw i rywun arall mewn cof am Benjamin. Efallai mai gair caredig yw hwnnw, efallai mai gweddi ddistaw dros rywun arall, efallai mai dim ond bod yn bresennol i rywun sy’n dioddef. Mae’r holl weithredoedd hyn yn rhan o’r dorf o saint y mae Crist yn ei ddal at ei gilydd. Ac wrth i chi gamu allan i olau y dydd, gadewch i heddwch Duw—yr hwn sy’n casglu ei blant dan ei adenydd—lenwi eich calonnau. Mae’r cariad hwnnw yn ddiogel, ac mae Ben yn aros amdanoch chi, yn gwenu o’r nefoedd. Mae’r wledd yn barod, ac mae’r cariad yn dragwyddol. Amen.