Cofadail Sant Ignatius o Antioch, Esgob a Merthyr

Mae rhywbeth mor ddistaw a phwerus am y ffordd y mae’r awyr yn ymestyn drosom. Pan fyddwch chi’n sefyll yn y maes awyr, yn gwylio’r awyrennau hynny’n codi i’r nefoedd, mae yna deimlad o ryddid pur. Mae’r peiriannau hynny, y rhai y byddai Benjamin yn eu hastudio gyda chymaint o chwilfrydedd, yn torri trwy’r cymylau ac yn cyrraedd lleoedd na allwn ni eu gweld o’r ddaear. Mae’r awyr yn symbol o’r hyn sy’n fwy na ni. Mae’n ein hatgoffa bod yna fyd sy’n mynd ymhell y tu hwnt i’n gorwelion cyfyngedig.

Yn y darlleniad cyntaf heddiw, mae Sant Paul yn ysgrifennu at yr Effesiaid gyda geiriau sy’n tanio’r galon: 'Boed i lygaid eich calonnau gael eu goleuo, er mwyn i chwi wybod beth yw’r gobaith sy’n perthyn i’w alwad.' Edrychwch ar y ddelwedd honno: 'llygaid y galon'. Nid llygaid y corff yn unig, sy’n gweld y byd fel y mae, ond llygaid sy’n gallu gweld y tu hwnt i’r amser, y tu hwnt i’r boen, y tu hwnt i’r distawrwydd. Mae Paul yn gweddïo y gallwn ni weld y 'gogoniant' a’r 'nerth' sy’n perthyn i Iesu, yr hwn sydd wedi ei godi o’r meirw ac sy’n eistedd ar ddeheulaw’r Tad.

Benjamin Vo oedd y bachgen hwnnw a oedd â’i lygaid bob amser ar yr awyr. Roedd ei feddwl yn hedfan, yn archwilio, yn codio, yn breuddwydio am 'Con Chim Airlines'. Roedd ganddo’r math hwnnw o chwilfrydedd a oedd yn dangos ei fod yn gweld mwy na’r hyn a oedd o’i flaen. Pan fyddai’n eistedd gyda’i dad, yn gwylio’r awyrennau, nid dim ond peiriannau yr oedd yn eu gweld; roedd yn gweld y posibiliadau, y cysylltiadau, y dyfodol. Roedd ganddo’r gallu hwnnw i weld 'y tu hwnt'. Mae’r chwilfrydedd hwnnw, y gallu hwnnw i ryfeddu, yn rhan o’r hyn sy’n ei wneud ef yn Ben. Ac mae’r 'llygaid' hynny, llygaid ei galon, nawr yn gweld y gogoniant y mae Paul yn sôn amdano yn yr Effesiaid.

Ond rhaid inni fod yn onest. Mae’r llygaid hynny’n aml yn llawn dagrau. Alan, Thao, a Ryan, rwy’n gwybod bod y bwlch yn y tŷ yn teimlo’n fwy na’r awyr ei hun. Rwy’n gwybod bod yna ddyddiau pan fydd yr hiraeth am y wên honno, am y sgyrsiau am awyrennau, am y ffordd y byddai Ben yn gwenu’n ddistaw, yn teimlo fel baich na ellir ei gario. Mae’r cwestiynau yn codi yn y nos, yn y distawrwydd. Mae’r hiraeth hwnnw’n boenus oherwydd bod y cariad mor ddwfn. Peidiwch â cheisio cuddio’r boen honno. Mae Duw yn gwybod am y bwlch. Mae Ef yn gwybod am y cadeiriau gwag. Ac yn y darlleniad o lythyr yr Effesiaid, mae Paul yn dweud wrthym: 'Mae Duw wedi rhoi pob peth dan ei draed ac wedi ei roi ef yn ben ar bob peth i’r Eglwys, sef ei Gorff ef.'

Benjamin wedi’i ddewis. Mae’n rhan o gynllun sy’n fwy na’n dealltwriaeth ni. Mae’n ddiogel yng nghalon Duw, yn union fel yr awyren sy’n hedfan uwchben y cymylau, yn y goleuni pur. Nid yw’r byd hwn yn ddiwedd y stori. Mae’r stori’n parhau yn y nefoedd, lle mae’r holl gariad a roesoch i Ben yn cael ei gynnal a’i drysori. Nid yw dim o’r cariad hwnnw wedi’i golli. Mae’n aros yno, yn disgleirio yn y goleuni tragwyddol.

Meddyliwch am y ffordd y byddai Ben yn ymddwyn. Roedd ganddo’r meddwl technegol hwnnw, y gallu i ddeall AI a DevOps, ond roedd ganddo hefyd galon a oedd yn syml ac yn garedig. Cofiwch y foment honno pan gynigiodd ei holl gynilion i helpu ei ewythr. Nid oedd angen iddo wneud hynny. Nid oedd neb wedi gofyn iddo. Ond roedd ei galon eisoes wedi dysgu iaith y nefoedd. Roedd yn cynnig popeth a oedd ganddo, heb ofyn am ddim yn ôl. Dyna’r math o gariad sy’n torri pob cadwyn. Dyna’r math o gariad sy’n rhydd. Mae’r gweithred honno—y cynnig hwnnw o gariad—yn parhau i fyw. Mae’n rhan o’r hyn sy’n cynnal y byd heddiw.

Ryan, fy mrawd anwyl, rwy’n siarad â thi hefyd. Rydych chi wedi rhannu cymaint o anturiaethau—y teithiau, y chwerthin, y ffordd yr oeddech chi’n eistedd gyda’ch gilydd. Pan fyddi di’n teimlo’n unig, cofiwch fod dy frawd yn dal i fod yn rhan o’r stori honno sy’n ddiogel yn nhŷ Duw. Mae’r awyrennau, y sgyrsiau, y ffordd yr oeddech chi’n edrych ar y byd, yn dwyn ei gof. Peidiwch ag ofni parhau i fyw, parhau i fod yn ddewr, a charu y byd gyda’r un chwilfrydedd a ddaeth trwy dy frawd. Mae Ben yn dy wylio di, ac mae ei gariad yn dy gynnal di. Mae’r cariad hwnnw’n parhau i fod yn rhan o’ch bywydau chi bob dydd.

I’r rhai ohonoch sy’n cario baich y cwestiynau 'pam', rwyf am ddweud hyn wrthych heddiw: nid ydych yn gyfrifol am y boen hon. Nid yw Duw yn anfon cystudd fel cosb, ac nid yw’n eich cyhuddo chi o ddim. Rydych chi wedi caru Ben gyda’r holl gariad sy’n bosibl. Mae’r cariad hwnnw wedi’i dderbyn gan Dduw, ac mae’n parhau i fyw yn ei bresenoldeb. Rhyddhewch eich hunain o’r baich hwnnw. Rydych chi wedi bod yn rhieni rhyfeddol, ac mae Ben yn gwybod hynny. Mae’r cariad a roesoch iddo yn rhan o’r hyn sy’n ei gynnal nawr yn y nefoedd.

Mae Iesu yn dweud yn yr Efengyl: 'Pwy bynnag sy’n fy nghydnabod i gerbron pobl, bydd Mab y Dyn yn ei gydnabod yntau gerbron angylion Duw.' Mae Ben yn cael ei gydnabod. Mae’n cael ei enwi yn y nefoedd. Mae’r holl gariad, yr holl chwilfrydedd, yr holl ddaioni a oedd yn Ben, wedi’i godi i gartref sy’n llawn goleuni. Mae Iesu yn ein gwahodd ni i beidio ag ofni, i beidio â phoeni am yr hyn a ddywedwn, oherwydd mae’r Ysbryd Glân yn ein dysgu ni. Mae’r Ysbryd hwnnw’n ein dysgu ni sut i garu, sut i gofio, a sut i ddod o hyd i heddwch pan fo’r byd yn ymddangos yn rhy drwm.

Beth allwn ni ei gario allan drwy’r drws heddiw? Cymerwch un foment i wneud gweithred fach o garedigrwydd ddistaw i rywun sy’n drist neu mewn angen, yn union fel y byddai Ben wedi ei wneud. Offrymwch hi mewn cof am Benjamin. Ac wrth i chi gamu allan i olau y diwrnod, gadewch i heddwch Duw, yr hwn sy’n ein gosod yn rhydd, lenwi eich calonnau. Mae’r Arglwydd yn eich galw chi heddiw i ddilyn, i ymddiried, ac i garu. Dilynwch ef i mewn i’r heddwch, i’r gobaith, ac i’r sicrwydd na fydd y cariad hwn byth yn darfod. Mae Ben yn rhan o’r stori fawr honno, ac mae’r stori honno’n ddiogel yn nwylo’r Tad. Mae’n aros amdanoch chi, yn gwenu, ac yn eich caru chi o’r nefoedd. Amen.