Trydydd Sul ar Hugain ar Ddeg yn yr Amser Cyffredin

Mae yna ddelwedd sy’n rhedeg trwy ddarlleniadau heddiw fel edefyn o olau mewn ystafell dywyll: delwedd y wyliadwriaeth. Yn y llyfr Doethineb, cawn ein hatgoffa bod y sawl sy’n gwylio dros Ddoethineb ‘yn eistedd wrth ei borth’. Yn yr Efengyl, mae Iesu yn ein galw i aros yn effro, i gadw ein lampau yn barod, oherwydd na wyddom y dydd na’r awr. Mae’n sôn am y ddoethineb o fod yn barod, nid o ran cyflawniadau allanol, ond o ran cyflwr y galon.

Mae’r ddelwedd hon o ‘wylio’ yn un sy’n atseinio mor ddwfn gyda’n profiad dynol. Meddyliwch am y ffordd y mae rhywun yn aros am rywun annwyl. Pan fyddwch chi’n disgwyl i rywun ddod adref, rydych chi’n gwrando am sŵn y car yn y dreif, neu’r allwedd yn troi yn y clo. Mae eich holl synhwyrau yn canolbwyntio ar y foment honno. Mae’r wyliadwriaeth hon yn arwydd o gariad. Nid yw’n wyliadwriaeth ofnus; mae’n wyliadwriaeth ddisgwylgar. Mae’n golygu bod eich calon eisoes yn y man lle mae’r person rydych chi’n ei garu yn dod.

Benjamin Vo oedd y bachgen a ddeallodd y math hwn o bresenoldeb. Roedd ei feddwl yn ddisglair, yn gallu llywio byd cymhleth technoleg a chodiadau, yn dysgu am AWS ac yn codio gemau gyda’r un sgil a’i dad. Ond y tu ôl i’r holl ddata, y codio, a’r prosiectau, roedd calon a oedd yn gwybod mai’r peth mwyaf gwerthfawr oedd y cysylltiadau rhwng pobl. Cofiwch y ffordd y byddai’n edrych ar awyrennau. Roedd ei angerdd dros dechnoleg awyrennol, ei ddiddordeb yn y Boeing 737, a’i freuddwydion am 'con chim airlines' yn fwy na dim ond diddordeb yn y peiriannau; roedd yn ddiddordeb yn y ffordd y mae pethau’n cysylltu’r byd. Roedd ganddo’r chwilfrydedd hwnnw a oedd yn ei wneud yn barod i archwilio, i ddysgu, i fynd ymhellach. Roedd yn byw gyda’r math hwnnw o ddisgwyl, fel pe bai’n gwybod bod rhywbeth mwy, rhywbeth hardd, yn aros amdano.

Ond rhaid inni fod yn onest â’n hunain cyn y gall y geiriau hyn lanio yn ein calonnau. Mae yna ddyddiau pan fydd y wyliadwriaeth hon yn teimlo’n flinedig. Pan fyddwch chi’n eistedd yn y tŷ ac yn gweld y gadair wag, neu pan fydd y cof am Ben yn dod mor sydyn fel bod eich anadl yn stopio, nid yw’n hawdd teimlo’n effro. Alan a Thao, Ryan, rwy’n gwybod y ffordd y mae’r absenoldeb yn gallu gwneud i bob eiliad deimlo’n llwythog. Peidiwch â cheisio cuddio’r boen honno. Nid yw Duw yn gofyn i chi fod yn gerrig. Mae’r hiraeth hwnnw, y dagrau hynny sy’n disgyn yn ddistaw pan fydd y byd yn cysgu, yn dystiolaeth ddiymwad o’r cariad enfawr a roesoch i Benjamin. Mae’r cariad hwnnw yn ddiogel, yn ddi-dor, ac yn ddiogel yn nwylo’r Tad. Mae’r hiraeth hwnnw yn rhan o’r ffordd y mae Duw yn eich dal chi nawr. Ac i’r rhai ohonoch sy’n cwestiynu, sy’n meddwl a wnaethoch ddigon, a wnaethoch chi fethu rhywbeth: gwrando ar eiriau Iesu yn y Beibl. Nid yw salwch yn gosb. Nid yw’n nam ar eich rhan chi. Mae yna bethau yn y byd hwn sydd y tu hwnt i’n rheolaeth ni, ac ni allai unrhyw wyliadwriaeth ddynol fod wedi newid y cwrs hwn. Rhyddhewch eich hunain o’r baich hwnnw. Mae Ben yn ddiogel, ac mae Duw yn eich caru chi yn eich poen, nid yn eich cyhuddo.

Ac yna, yn yr Efengyl, mae Iesu yn ein cyflwyno i’r ddelwedd o’r gwyryfon doeth a’r rhai ffôl. Mae’r rhai doeth wedi dod â’r olew gyda nhw. Yr olew hwn yw’r cariad, y ffydd, a’r presenoldeb y mae Duw yn ei roi ynom. Dyma’r trobwynt, yr eiliad lle mae’r goleuni’n torri trwy’r tywyllwch. Mae Iesu yn dweud wrthym fod y wledd yn barod, ac ein bod ni wedi’n gwahodd. Nid yw’r wyliadwriaeth yn ymwneud â bod yn berffaith; mae’n ymwneud â chadw’r lamp yn llosgi gyda’r cariad a roddodd Duw ynom. Benjamin oedd y bachgen a ddeallodd hynny. Roedd yn byw yn y cariad hwnnw, ac mae’n parhau i fyw yn y cariad hwnnw nawr, yng ngolau tragwyddol y Tad.

Ryan, fy mrawd anwyl, rwy’n siarad â thi heddiw. Rydych chi wedi rhannu cymaint o deithiau, cymaint o eiliadau o chwerthin, y ffordd y byddai eich bywydau’n cydblethu wrth i chi archwilio’r byd a rhannu breuddwydion gyda’n gilydd. Pan fyddi di’n teimlo’n unig, neu pan fydd y cof yn mynd yn ôl at y teithiau a’r chwerthin a rannoch, cofiwch nad yw dy frawd wedi diflannu o’r daith hon. Mae ei wên, ei ysbrydoliaeth, a’r cariad hwnnw sy’n cysylltu’r teulu hwn yn parhau i ddisgleirio. Parha i fod yn ddewr, parha i edrych ar y byd gyda’r un chwilfrydedd a chariad a ddaeth mor naturiol iddo ef. Mae Ben yn edrych i lawr arnat ti gyda balchder mawr, fel teithiwr yn edrych o ffenestr awyren ar y tir isod. Mae’n aros amdanoch chi, ac mae’n rhan o’r wledd y mae Duw yn ei baratoi.

I bawb ohonoch sy’n gwrando heddiw, ac sy’n cario baich hiraeth neu gwestiynau yn eich calonnau, rwyf am ddweud hyn wrthych yn dyner iawn: nid ydych ar ben eich hun. Rydych chi wedi caru gyda’r holl gariad sy’n bosibl i galon ddynol ei ddal. Mae’r cariad hwnnw wedi’i dderbyn yn llwyr gan Dduw, ac mae’n parhau i fyw yn ei bresenoldeb. Mae ef yn ddiogel yn nhŷ’r Tad, yn y man lle nad oes mwy o hiraeth, dim ond llawenydd pur, tra bod ei gof yn parhau i ddwyn ffrwyth yma ar y ddaear drwy bob gweithred o garedigrwydd y gwnewch chi yn ei enw. Mae’r cariad hwnnw yn llifo fel dŵr byw, yn union fel y ffynnon a adeiladwyd yn ei enw i helpu’r rhai sydd mewn gwir angen, gan sicrhau bod ei gariad yn parhau i ddyfrhau’r ddaear.

Beth allwn ni ei gario allan drwy’r drws heddiw? Cymerwch un foment i wneud gweithred fach o garedigrwydd ddistaw i rywun arall mewn cof am Benjamin. Efallai mai gair caredig yw hwnnw, efallai mai gweddi ddistaw dros rywun arall, efallai mai dim ond bod yn bresennol i rywun sy’n dioddef. Mae’r holl weithredoedd hyn yn rhan o’r dorf o saint y mae Crist yn ei ddal at ei gilydd. Ac wrth i chi gamu allan i olau y dydd, gadewch i heddwch Duw—yr hwn sy’n casglu ei blant dan ei adenydd—lenwi eich calonnau. Mae’r cariad hwnnw yn ddiogel, ac mae Ben yn aros amdanoch chi, yn gwenu o’r nefoedd. Mae’r wledd yn barod, ac mae’r cariad yn dragwyddol. Amen.