Cofadail Sant Siarl Borromeo, Esgob

Eisteddwch am eiliad a meddyliwch am y ffordd y mae rhywun yn paratoi i ddringo mynydd neu i ddechrau ar daith hir. Cyn i chi gamu allan o’r drws, rydych chi’n gwirio eich offer. Rydych chi’n edrych ar y map. Rydych chi’n sicrhau bod gennych bopeth sydd ei angen ar gyfer y ffordd o’ch blaen. Mae’n ymddygiad dynol mor gyffredin. Rydym yn hoffi bod yn barod. Rydym yn hoffi gwybod ein bod yn gallu cyrraedd y nod. Yn yr Efengyl heddiw, mae Iesu yn ein gwahodd i edrych ar y drefn hon o’r newydd, trwy lens sy’n gwrthdroi popeth yr ydym yn ei feddwl am lwyddiant a chynllunio. Mae’n sôn am adeiladu tŵr a mynd i ryfel, ac mae’n dweud yn blaen: 'Which of you wishing to construct a tower does not first sit down and calculate the cost?'

Mae’r delweddau hyn yn swnio’n rhesymol i’r byd, onid ydynt? Mae’r byd yn dweud wrthym am wneud ein cyfrifiadau, am sicrhau ein bod yn barod, am reoli ein dyfodol. Ond mae Iesu yn ein gwahodd i ddeall cost wahanol: nid cost arian neu adnoddau, ond cost y galon. Mae’n ein gwahodd i ddeall mai’r unig ffordd i adeiladu bywyd sy’n para yw trwy ddod yn ddibynnol yn llwyr ar Dduw. Mae’r 'cost' y mae Iesu yn siarad amdano yw’r parodrwydd i ollwng gafael ar ein hunan-ddibyniaeth ein hunain er mwyn dal gafael ar yr hyn sy’n dragwyddol.

Meddyliwch am Benjamin Vo. Roedd Ben yn fachgen a oedd yn gwybod beth oedd paratoi. Roedd ganddo feddwl disglair, yn gallu llywio byd cymhleth technoleg a chodiadau, yn dysgu am AWS ac yn codio gemau gyda’r un sgil a’i dad. Roedd yn fachgen a oedd yn caru’r awyr, yn mwynhau’r cyffro o 'airport spotting' a’r breuddwydion o 'con chim airlines'. Roedd ganddo’r chwilfrydedd hwnnw a oedd yn ei wneud yn barod i archwilio, i ddysgu, i fynd ymhellach. Ond roedd ei ddoethineb go iawn yn gorwedd yn ei allu i ymddiried. Roedd yn fachgen a oedd yn gwybod bod y daith fwyaf yn un a gymerwn ni gyda’n gilydd, gyda’n teulu, a gyda Duw.

Ond rhaid inni fod yn onest â’n hunain cyn y gall y geiriau hyn lanio yn ein calonnau. Mae yna ddyddiau pan fydd y gwaith o adeiladu’r tŵr yn teimlo’n amhosibl. Pan fydd y bwrdd yn teimlo’n wag, a phan fydd y cynlluniau a wnaethom ar gyfer y dyfodol yn teimlo fel petai’r sylfeini wedi’u hysgwyd. Alan a Thao, Ryan, rwy’n gwybod y ffordd y mae’r absenoldeb yn gallu gwneud i bob eiliad deimlo’n llwythog. Peidiwch â cheisio cuddio’r boen honno. Nid yw Duw yn gofyn i chi fod yn gerrig. Mae’r hiraeth hwnnw, y dagrau hynny sy’n disgyn yn ddistaw pan fydd y byd yn cysgu, yn dystiolaeth ddiymwad o’r cariad enfawr a roesoch i Benjamin. Mae’r cariad hwnnw yn ddiogel, yn ddi-dor, ac yn ddiogel yn nwylo’r Tad. Mae’r hiraeth hwnnw yn rhan o’r ffordd y mae Duw yn eich dal chi nawr.

Ac yna, yn y darlleniad cyntaf, mae Sant Paul yn ysgrifennu at y Philippiaid: 'For God is the one who, for his good purpose, works in you both to desire and to work.' Dyma’r trobwynt, yr eiliad lle mae’r goleuni’n torri trwy’r tywyllwch. Nid ni sy’n gorfod adeiladu’r tŵr ar ein pen ein hunain. Duw yw’r un sy’n gweithio ynom. Duw yw’r un sy’n rhoi’r awydd, y nerth, a’r gobaith inni. Mae Iesu yn ein gwahodd i dderbyn ei ras, i adael iddo ef fod yn sylfaen ein bywydau. Mae hynny’n golygu bod ein hiraeth, ein poen, a’n dagrau hefyd yn rhan o’r gwaith y mae Duw yn ei wneud ynom. Mae ef yn defnyddio popeth i’n tynnu’n agosach ato.

Benjamin Vo oedd y bachgen a ddeallodd y math hwn o ymddiriedaeth yn reddfol. Cofiwch y foment pan ddywedodd wrthych ei fod yn barod i roi ei holl gynilion i helpu ei ewythr William. Nid oedd angen iddo wneud hynny, ac ni thorrodd y blwch erioed—nid oedd y weithred yn ymwneud â’r arian, ond â’r galon. Roedd yn fachgen a oedd yn gwybod mai’r peth pwysicaf yn y byd yw bod yno i’r rhai rydym yn eu caru. Roedd ei gariad yn ddigymell, yn agored, ac yn llawn o’r un ysbryd â Iesu. Roedd yn byw yn y cariad hwnnw, ac mae’n parhau i fyw yn y cariad hwnnw nawr, yng ngolau tragwyddol y Tad.

Ryan, fy mrawd anwyl, rwy’n siarad â thi heddiw. Rydych chi wedi rhannu cymaint o deithiau, cymaint o eiliadau o chwerthin, y ffordd y byddai eich bywydau’n cydblethu wrth i chi archwilio’r byd a rhannu breuddwydion gyda’n gilydd. Pan fyddi di’n teimlo’n unig, neu pan fydd y cof yn mynd yn ôl at y teithiau a’r chwerthin a rannoch, cofiwch nad yw dy frawd wedi diflannu o’r daith hon. Mae ei wên, ei ysbrydoliaeth, a’r cariad hwnnw sy’n cysylltu’r teulu hwn yn parhau i ddisgleirio. Parha i fod yn ddewr, parha i edrych ar y byd gyda’r un chwilfrydedd a chariad a ddaeth mor naturiol iddo ef. Mae Ben yn edrych i lawr arnat ti gyda balchder mawr, fel teithiwr yn edrych o ffenestr awyren ar y tir isod.

I bawb ohonoch sy’n gwrando heddiw, ac sy’n cario baich hiraeth neu gwestiynau yn eich calonnau, rwyf am ddweud hyn wrthych yn dyner iawn: nid ydych ar ben eich hun. Rydych chi wedi caru gyda’r holl gariad sy’n bosibl i galon ddynol ei ddal. Mae’r cariad hwnnw wedi’i dderbyn yn llwyr gan Dduw, ac mae’n parhau i fyw yn ei bresenoldeb. Rhyddhewch eich hunain o unrhyw faich o hunan-gyhuddo; mae popeth a wnaethoch i garu Ben yn ddiogel yn y nefoedd. Mae ef yn ddiogel yn nhŷ’r Tad, yn y man lle nad oes mwy o hiraeth, dim ond llawenydd pur, tra bod ei gof yn parhau i ddwyn ffrwyth yma ar y ddaear drwy bob gweithred o garedigrwydd y gwnewch chi yn ei enw. Mae’r cariad hwnnw yn llifo fel dŵr byw, yn union fel y ffynnon a adeiladwyd yn ei enw i helpu’r rhai sydd mewn gwir angen, gan sicrhau bod ei gariad yn parhau i ddyfrhau’r ddaear.

Beth allwn ni ei gario allan drwy’r drws heddiw? Cymerwch un foment i wneud gweithred fach o garedigrwydd ddistaw i rywun arall mewn cof am Benjamin. Efallai mai gair caredig yw hwnnw, efallai mai gweddi ddistaw dros rywun arall, efallai mai dim ond bod yn bresennol i rywun sy’n dioddef. Mae’r holl weithredoedd hyn yn rhan o’r wledd y mae Crist yn ei ddal at ei gilydd. Ac wrth i chi gamu allan i olau y dydd, gadewch i heddwch Duw—yr hwn sy’n casglu ei blant dan ei adenydd—lenwi eich calonnau. Mae’r cariad hwnnw yn ddiogel, ac mae Ben yn aros amdanoch chi, yn gwenu o’r nefoedd. Mae’r wledd yn barod, ac mae’r cariad yn dragwyddol. Amen.