Dydd Iau yr Degfed wythnos ar hugain yr Amser Cyffredin

Eistedwch am eiliad, a meddyliwch am y dilledyn hwnnw y gwyddoch amdano yn rhy dda—y siaced drwm honno a roddwch am eich ysgwyddau pan fydd y gwynt yn oer, neu’r esgidiau hynny sy’n gorfod sefyll yn gadarn ar lawr caled pan fydd y daith yn heriol. Nid pethau addurniadol ydynt. Nid ar gyfer diwrnod o haul ar y traeth y maent. Ydynt, maent ar gyfer y bore hwnnw pan fyddwch chi’n camu allan ac yn teimlo bod y byd yn fwy o lawer, ac yn ddieithrach o lawer, nag yr oeddech chi’n ei ddisgwyl. Mae angen arfwisg arnoch. Nid arfwisg o ddur oer, ond rhywbeth sy’n eich dal pan fydd y pwysau yn dechrau plygu eich ysgwyddau.

Edrychwch ar y geiriau hynny yn llythyr Sant Paul at yr Effesiaid heddiw: 'Gwisgwch arfwisg Duw, fel y gallwch sefyll yn gadarn yn erbyn ymosodiad y diafol.' Mae’n sôn am wregys gwirionedd, am frastal cyfiawnder, ac am yr esgidiau hynny sydd yn barod ar gyfer efengyl heddwch. Ac yn fwy na dim, mae’n sôn am y tarian hwnnw—tarian ffydd a all ddiffodd yr holl saethau tanllyd. Meddyliwch am y ddelwedd honno. Y saethau tanllyd. Y pethau hynny sy’n hedfan o’r tywyllwch, heb rybudd, ac yn taro’n syth yn y fan lle mae’r boen yn ddwfn. Rhywbeth sy’n dyfod yn ddi-rybudd i ddirgrynu’r heddwch y gwnaethoch chi frwydro mor galed i’w gadw yn y tŷ.

Ond cyn i ni symud ymhellach, rhaid inni fod yn onest â’n hunain. Rhaid inni enwi’r gwirionedd cyn y gall yr un gair o gysur lanio yn ein calonnau. Mae yna ddyddiau pan fydd y tŷ yn teimlo’n rhy llonydd, pan fydd y distawrwydd yn y cyntedd yn drom, ac yn lle llais bach yn galw o’r grisiau, dim ond yr eiliadau hynny o atgofion sy’n dod fel ton drom. Alan a Thao, rwy’n gwybod y ffordd y mae’r absenoldeb yn gallu gwneud i bob cornel deimlo’n oer. Peidiwch â cheisio cuddio’r boen honno. Nid yw Duw yn gofyn i chi fod yn gerrig na rhagrithio bod y byd yn hawdd. Mae’r hiraeth hwnnw, y dagrau hynny sy’n disgyn yn ddistaw pan fydd y tŷ wedi syrthio i gysgu, yn dystiolaeth ddiymwad o’r cariad enfawr a roesoch i Benjamin—cariad sy’n dal i fod yn fyw, yn ddi-dor, ac yn ddiogel yn nwylo’r Tad.

Ac yna, yn yr Efengyl, rydym yn gweld Iesu yn sefyll yn wyneb perygl go iawn. Pan ddaw’r Phariseaid at lon ac a dweud wrtho am ffoi oherwydd bod Herod eisiau ei ladd, dywed Iesu y geiriau hynny sy’n torri trwy’r ofn: 'Ewch a dywedwch wrth y llwynog hwnnw… Mae’n amhosibl i broffwyd farw y tu allan i Jerwsalem.' Ac yna mae Iesu yn troi ei wyneb at y ddinas, at y bobl a oedd wedi gwrthod ei gariad, ac yn dweud y geiriau harddaf a mwyaf tyner yn yr ysgrythur gyfan: 'Jerwsalem, Jerwsalem… faint o weithiau y dymunais gasglu dy blant ynghyd fel y mae hen yn casglu ei chywion dan ei adenydd, ond na fynnasech!' Dyma’r trobwynt, yr eiliad lle mae’r goleuni’n torri trwy’r tywyllwch. Nid yw Iesu yn ffoi rhag y boen; mae’n ymestyn ei adenydd. Mae’n cynnig lloches lle mae’r storm yn waethaf.

Meddyliwch am y ffordd y byddai Ben bob amser yn edrych ar y byd gyda’r chwilfrydedd disglair hwnnw. Roedd yn fachgen a oedd yn caru trefn, y ffordd y mae pethau’n cyd-fynd—boed hynny wrth godio ar GitHub neu wrth freuddwydio yn ddistaw am yr awyrennau hynny y byddai’n eu gwylio gyda’i dad. Ac yn anad dim, roedd yn fachgen a oedd â chalon lawn o gariad mor bur fel y byddai’n gwneud i bawb o’i gwmpas wenu. Cofiwch y gwên hwnnw, y giglo bach a ddaethai pan fyddai’n sôn am y cwmni awyr hwnnw a freuddwydiai ei greu—‘con chim airlines’. Roedd yn fachgen a ddeallodd fod bywyd i’w archwilio gyda llawenydd, hyd yn oed pan oedd y daith yn fyr.

Ryan, fy mrawd anwyl, rwy’n siarad â thi heddiw. Rydych chi wedi rhannu cymaint o deithiau, cymaint o eiliadau o chwerthin, y ffordd y byddai eich bywydau’n cydblethu wrth i chi archwilio’r byd a rhannu breuddwydion gyda’n gilydd. Pan fyddi di’n teimlo’n unig, neu pan fydd y cof yn mynd yn ôl at y teithiau a’r chwerthin a rannoch, cofiwch nad yw dy frawd wedi diflannu o’r daith hon. Mae ei wên, ei ysbrydoliaeth, a’r cariad hwnnw sy’n cysylltu’r teulu hwn yn parhau i ddisgleirio. Parha i fod yn ddewr, parha i edrych ar y byd gyda’r un chwilfrydedd a chariad a ddaeth mor naturiol iddo ef. Mae Ben yn edrych i lawr arnat ti gyda balchder mawr, fel teithiwr yn edrych o ffenestr awyren ar y tir isod.

I bawb ohonoch sy’n gwrando heddiw, ac sy’n cario baich hiraeth neu gwestiynau yn eich calonnau, rwyf am ddweud hyn wrthych yn dyner iawn: nid ydych ar ben eich hun. Rydych chi wedi caru gyda’r holl gariad sy’n bosibl i galon ddynol ei ddal. Mae’r cariad hwnnw wedi’i dderbyn yn llwyr gan Dduw, ac mae’n parhau i fyw yn ei bresenoldeb. Rhyddhewch eich hunain o unrhyw faich o hunan-gyhuddo neu dristwch gormodol; mae popeth a wnaethoch i garu Ben yn ddiogel yn y nefoedd. Mae ef yn ddiogel yn nhŷ’r Tad, yn y man lle nad oes mwy o hiraeth, dim ond llawenydd pur, tra bod ei gof yn parhau i ddwyn ffrwyth yma ar y ddaear drwy bob gweithred o garedigrwydd y gwnewch chi yn ei enw.

Beth allwn ni ei gario allan drwy’r drws heddiw? Cymerwch un foment i wneud gweithred fach o garedigrwydd ddistaw i rywun arall mewn cof am Benjamin. Ac wrth i chi gamu allan i olau y dydd, gadewch i heddwch Duw—yr hwn sy’n casglu ei blant dan ei adenydd—lenwi eich calonnau. Mae’r cariad hwnnw yn ddiogel, ac mae Ben yn aros amdanoch chi, yn gwenu o’r nefoedd. Amen.