Tri degfed Sul y Flwyddyn

Weithiau, pan fyddwn yn cerdded trwy’r tŷ yn y distawrwydd, mae’n ymddangos bod y byd yn lle rhyfedd o fawr ac o wag. Efallai y byddwch yn sylwi ar rywbeth bach—pâr o esgidiau wedi’u gadael wrth y drws, neu lyfr yn gorwedd ar y bwrdd lle gadawodd rhywun ef. Mae’r pethau cyffredin hyn yn siarad â ni. Maent yn ein hatgoffa o’r presenoldeb a oedd unwaith yno, y llais a oedd yn llenwi’r ystafell, y bywyd a oedd yn cyd-weu â’n bywydau ni. Mae’r darlleniad cyntaf heddiw o lyfr Exodus yn sôn am y cyfrifoldeb sydd gennym ni dros ein gilydd. Mae’n dweud: 'Ni wnei gam ag unrhyw weddw nac amddifyn.' Mae’n dweud, os bydd rhywun yn gwaeddi ar Dduw, y bydd Duw yn clywed. Mae Duw yn gwrando. Mae Duw yn agos at y rhai sy’n galaru.

Meddyliwch am y ddelwedd hon o’r 'mantell'. Mae’r gyfraith yn dweud: 'Os cymeri fantell dy gymydog fel addewid, rhaid i ti ei dychwelyd iddo cyn machlud haul; oherwydd dyma’r unig orchudd sydd ganddo ar gyfer ei gorff.' Mae’r fantell hon yn symbol o ddiogelwch, o gynhesrwydd, o’r hyn sy’n ein cadw ni’n ddiogel yn y nos. Mae’r Arglwydd yn dweud wrthym yma nad yw’n dderbyniol gadael i’r un agos atoch chi fod heb y cynhesrwydd hwnnw. Mae’n ein dysgu ni am y ffordd y mae Duw yn gofalu amdanom ni, yn enwedig pan fyddwn ni’n teimlo’n agored i’r gwynt, yn teimlo’n oer, yn teimlo’n ddi-amddiffyn.

Benjamin Vo, ein Ben annwyl, oedd y bachgen hwnnw a ddeallodd y math hwnnw o gynhesrwydd yn well na’r rhan fwyaf o bobl. Roedd ganddo’r math hwnnw o galon a oedd yn edrych allan at eraill bob amser. Cofiwch y foment honno pan ddywedodd wrthych, ei rieni, ei fod yn barod i roi ei holl gynilion i helpu ei ewythr William. Nid oedd angen iddo wneud hynny, ac ni thorrodd y blwch erioed, ond y bwriad hwnnw—y ffordd y gwnaeth ei galon agor i angen rhywun arall—dyna oedd gwir ysbryd y fantell y mae Duw yn sôn amdani. Roedd Ben yn cynnig ei hun, ei gariad, ei bopeth, i wneud yn siŵr bod eraill yn cael eu caru a’u hamddiffyn. Dyna oedd ei natur. Roedd yn fachgen a oedd yn gwybod mai’r peth pwysicaf yn y byd yw sut rydym yn trin ein gilydd.

Ond rhaid inni fod yn onest. Mae’r hiraeth yn boenus. Mae’r teimlad o’r 'fantell' wag yn drom. Alan, Thao, a Ryan, rwy’n gwybod y bwlch hwnnw. Rwy’n gwybod y ffordd y mae’r wawr yn gallu dod â hiraeth sy’n debyg i grafanc yn y frest. Peidiwch â cheisio cuddio’r boen honno. Nid yw Duw yn gofyn i chi fod yn gerrig; mae’n gweithio yn y dagrau. Mae’r hiraeth rydych chi’n ei deimlo yn brawf o’r cariad enfawr a roesoch i Ben, cariad sy’n dal i fod yn fyw yn eich calonnau bob eiliad o’r dydd. Mae’r cariad hwnnw yn rhan o’r 'fantell' y mae Duw yn ei roi i chi nawr—mantell o ddistawrwydd, mantell o gof, mantell o gariad sy’n eich cysgodi rhag yr oerni.

Ac yna, yn yr Efengyl heddiw, mae Iesu yn rhoi’r ateb i ni. Pan ofynnir iddo beth yw’r gorchymyn mwyaf, mae’n dweud: 'Car yr Arglwydd dy Dduw â’th holl galon, â’th holl enaid, ac â’th holl feddwl. A’r ail sy’n debyg iddo: Car dy gymydog fel ti dy hun.' Dyma’r hinge, dyma’r trobwynt. Mae Iesu yn cysylltu cariad at Dduw yn uniongyrchol â chariad at y gymydog. Nid oes modd gwahanu’r ddau. Mae Ben yn byw yn y cariad hwnnw nawr. Mae’n byw yn y presenoldeb hwnnw lle nad oes mwy o hiraeth, dim ond llawenydd pur. Mae’r ffordd y gwnaethoch chi ei garu, y ffordd y gwnaethoch chi ei gefnogi, yn rhan o’r 'gorchudd' hwnnw sy’n ei ddal ef yn ddiogel yn nwylo’r Tad.

Ryan, fy mrawd anwyl, rwy’n siarad â thi heddiw. Rydych chi wedi rhannu cymaint o deithiau, cymaint o eiliadau o chwerthin, y ffordd y byddai eich bywydau’n cydblethu. Pan fyddi di’n teimlo’n unig neu pan fydd y meddwl yn mynd yn ôl at y dyddiau pan oeddech chi’n chwarae neu’n teithio gyda’n gilydd—efallai yn y cockpit awyren hwnnw lle roeddech chi’n pretendio hedfan—cofiwch nad yw dy frawd wedi diflannu. Mae ei ysbryd, ei wên, a’r cariad hwnnw a rannoch yn rhan o’r golau sy’n dal i ddisgleirio yn y teulu hwn. Parha i fod yn ddewr, parha i archwilio’r byd gyda’r un chwilfrydedd a chariad a ddaeth mor naturiol i Ben. Mae ei wên yn dal i fod gyda thi. Mae’r 'con chim airlines' hwnnw yn dal i hedfan yn y nefoedd, ac mae Ben yn edrych i lawr arnat ti gyda balchder mawr.

I’r rhai ohonoch sy’n gwrando heddiw, ac sy’n cario baich y cwestiynau 'pam' neu’r dryswch a ddaw gyda cholled o’r fath, rwyf am ddweud hyn wrthych yn dyner iawn: nid ydych yn gyfrifol am y boen hon. Nid yw Duw yn eich cyhuddo chi o ddim. Rydych chi wedi caru Benjamin gyda’r holl gariad sy’n bosibl i galon ddynol ei ddal. Mae’r cariad hwnnw wedi’i dderbyn yn llwyr gan Dduw, ac mae’n parhau i fyw yn ei bresenoldeb. Rhyddhewch eich hunain o’r baich hwnnw; nid oes dim a allech chi ei wneud i atal y storm hon, ond mae popeth a wnaethoch i garu Ben yn dal i fyw yn y nefoedd. Mae’n ddiogel yn nhŷ’r Tad, yn y man lle nad oes mwy o hiraeth, dim ond llawenydd anfeidrol.

Beth allwn ni ei gario allan drwy’r drws heddiw? Cymerwch un foment i wneud gweithred fach o garedigrwydd ddistaw i rywun arall mewn cof am Benjamin. Gall fod yn wên, yn air caredig, neu’n gweddi ddistaw. Ac wrth i chi gamu allan i olau y dydd, gadewch i heddwch Duw—yr hwn sy’n gallu gwneud llawer mwy nag y gallwn ni ei ofyn neu ei feddwl—lenwi eich calonnau. Mae’r cariad hwnnw yn ddiogel, ac mae Ben yn aros amdanoch chi, yn gwenu o’r nefoedd. Mae’r fantell y mae Duw yn ei roi i chi yn ddigon i’ch cadw chi’n gynnes. Mae’r cariad hwn yn dragwyddol. Amen.