Cofadail Ein Harglwyddes y Galarus

Mae’r ddelwedd o fam yn sefyll wrth droed y groes yn un sy’n treiddio drwy bob amser a lle. Nid yw’n ddelwedd o fuddugoliaeth yn ystyr y byd; mae’n ddelwedd o bresenoldeb pur. Pan edrychwn ar y Groes heddiw, nid edrych ar ddioddefaint yn unig yr ydym, ond ar y ffordd y mae cariad yn gwrthod symud. Mae Mair, ein Harglwyddes y Galarus, yn sefyll. Nid yw’n ffoi. Nid yw’n troi ei chefn. Mae hi’n sefyll yno, yn y fan lle mae’r byd yn ymddangos fel petai wedi colli ei holl obaith, ac yn y sefyllfa honno, mae hi’n dod yn fam i’r disgybl y mae Iesu yn ei garu.

Mae’r darlleniad o 1 Corinthiaid yn dweud wrthym: 'Now you are Christ’s Body, and individually parts of it.' Mae’r corff hwn yn un, ond mae ganddo lawer o aelodau. Ac yn y corff hwn, mae pob rhan yn cyfrannu at y cyfan. Pan feddyliaf am Benjamin Vo, rwy’n meddwl am aelod o’r corff hwn a ddaeth â chymaint o oleuni i’r rhai o’i gwmpas. Roedd Ben yn fachgen a oedd yn gwybod beth oedd bod yn rhan o deulu, yn rhan o gymuned, yn rhan o rywbeth mwy na’i hunan. Cofiwch y ffordd y byddai’n eistedd gyda’i frawd Ryan, y ddau ohonynt yn rhannu moment o ddistawrwydd a chyfeillgarwch dros ddiod boba. Roedd hynny’n fwy na dim ond eistedd; roedd yn ffordd o ddweud, 'Rwyf yma gyda thi.' Dyna yw bod yn aelod o’r corff.

Ond rhaid inni fod yn onest am y galar sy’n dod gyda’r sefyllfa hon. Mae hi wedi bod yn dri mis ers i Ben ddychwelyd at y Tad. Pan fyddwch chi’n eistedd yn y tŷ, pan fydd y distawrwydd yn dod yn drwm, mae’n hawdd teimlo bod y Groes yn rhy drwm i’w chario. Mae’n hawdd teimlo bod y breuddwydion a’r cynlluniau—y cyfan o’r 'Con Chim Airlines' hwnnw a ddaeth â chymaint o chwerthin a gwên i’r teulu—wedi eu gadael ar y bwrdd. Mae’r hiraeth yn boenus, yn ddyfnach na’r hyn y gall geiriau ei ddisgrifio. Mae’n teimlo bod y brawd anwyl, y mab anwyl, wedi cael ei gymryd oddi arnoch chi, ac mae’r gwacter hwnnw yn teimlo’n fwy na’r cariad. Ond mae Mair yn ein dysgu ni: gallwch sefyll yno. Gallwch fod yn bresennol i’ch galar eich hun.

Alan a Thao, rwyf am siarad â chi’n uniongyrchol. Mae eich cariad at Ben yn ddyfnach na’r hyn y gall unrhyw un ei ddeall. Pan fyddwch yn teimlo’r hiraeth, peidiwch â cheisio ei ddiffodd. Mae’r hiraeth hwn yn dystiolaeth o’r cariad enfawr a roddasoch iddo. Roedd Ben yn fachgen a oedd yn gwybod sut i garu heb ofn. Cofiwch y ffordd y byddai’n siarad am ei gynlluniau, y ffordd y byddai’n giglo wrth sôn am ei gwmni awyrennau. Roedd yn fachgen a oedd, yn ei bymtheg mlynedd, yn barod i gynnig ei holl gynilion i helpu ei ewythr William. Ni wnaeth ef dorri’r piggy bank, nid oedd angen, ond y weithred o gynnig—y weithred o drosglwyddo popeth oedd ganddo at rywun arall—dyna oedd ei wir gyfoeth. Dyna oedd y gwir 'Ben'. Roedd yn fachgen a ddeallodd, yn ifanc iawn, fod yr hyn sydd gennym ond yn ddefnyddiol pan rydym yn ei rannu. Nid ydych chi ar eich pen eich hun yn y dyfnder hwn. Mae Mair yn sefyll gyda chi, ac mae Iesu yn sefyll gyda chi yn y distawrwydd.

Ac i ti, Ryan, y brawd anwyl. Rwyt ti a Ben wedi rhannu cymaint o anturiaethau—y chwerthin, y teithiau, y ffordd yr oeddech yn edrych ar y byd gyda’i gilydd. Cofia bob amser y bond hwnnw. Mae Ben yn dy garu di. Pan fyddi di’n edrych ar yr awyr, pan fyddi di’n gweld awyren, gwybydd fod dy frawd yn dy annog i fyw gyda’r un chwilfrydedd a’r un wên a oedd ganddo ef. Mae ef yn rhan o’th fywyd di nawr, yn ddyfnach na’r hyn y gallwn ei weld â’n llygaid. Bydd yn ddewr, bydd yn garedig, a bydd yn gwybod fod Ben yn dy wylio di gyda balchder. Mae’r cariad a ddaeth o’r 'Con Chim Airlines' hwnnw yn dal i hedfan yn dy galon di.

I bawb sy’n gwrando heddiw, yn enwedig y rhai sy’n cario croes sy’n teimlo’n rhy drwm: Gwyddoch fod Duw yn eich gweld. Mae’r Salm yn dweud: 'Ni ydym ei bobl ef: defaid ei gorlan.' Mae’r gorlan honno yn lle o orffwys. Mae’n lle lle mae pob dagrau yn cael eu sychu. Mae cariad Benjamin yn parhau i ddwyn ffrwyth. Mae ei ysbryd yn ein dysgu ni sut i garu, sut i chwilfrydu, a sut i ymddiried yn y Tad. Mae’r 'Well of Love' yn Cà Mau, Fietnam, sydd wedi ei gysegru yn ei enw, yn dystiolaeth fod ei gariad yn dal i lifo. Mae’r dŵr hwnnw’n rhoi bywyd i’r tlawd, ac mae’n symbol o’r cariad a adawodd Ben ar ol—cariad sy’n gwrthod marw, cariad sy’n parhau i ddyfrio’r ddaear.

Beth, felly, allwn ni ei gario allan drwy’r drws heddiw? Pan ewch allan i’ch bywydau, gwnewch un weithred fach o garedigrwydd yn enw Ben. Ni ddylai fod yn rhywbeth mawr neu gymhleth. Gall fod yn gair tyner i rywun sy’n drist, neu yn help ddistaw i rywun sy’n cario baich pethau heb i neb wybod. Offrymwch y weithred honno i Dduw. Cofiwch fod cariad yn blanhigyn sy’n tyfu hyd yn oed yn y priddoedd mwyaf anodd. Mae Ben yn ein dysgu ni sut i garu, sut i chwilfrydu, a sut i ymddiried yn y Tad. Ac wrth i ni adael y fan hon, cofiwch y geiriau hyn: 'Behold, your mother.' Mae Mair yn fam i ni i gyd. Mae hi’n ein dal ni pan rydym yn galaru, ac mae hi’n ein harwain ni at y golau sy’n dilyn y dywyllwch.

Benjamin Đại Dương Vo, enaid disglair a thyner, gorffwys yn awr yn nhangnefedd Crist. Bydded i’th wên a’th Ysbryd ein harwain ni i gyd, nes i ni gyfarfod eto yn y wlad lle mae pob storm yn dawel, a lle mae llawenydd perffaith yn teyrnasu am byth. Amen.