Gŵyl Genedigaeth y Fam Sanctaidd

Mae rhywbeth hynod o dyner am ddechreuadau. Pan edrychwn ar y darlleniadau heddiw, nid ydym yn gweld y diwedd, nac ychwaith y dyddiau canol sy’n llawn brwydr a chwys. Rydym yn gweld y dechrau. Rydym yn gweld Bethlehem, y dref fechan honno, yn dod yn ganolbwynt i’r bydysawd. Mae’r proffwyd Micah yn dweud wrthym: 'Ti, Bethlehem-Effratha, mor fechan i fod ymhlith miloedd Jwda, ohonot ti y daw allan i mi un sydd i fod yn llywodraethwr yn Israel.'

Bethlehem oedd y lle lleiaf, y lle mwyaf disylw. Ac eto, o’r lle hwnnw, daeth y cyfan. Mae’r delwedd o’r 'lle bach' yn ein harwain ni heddiw at ffydd. Mae’n ein hatgoffa nad yw Duw byth yn mesur ein gwerth drwy faint ein cyrhaeddiad, ond drwy ddyfnder ein cariad. Mae’r dechreuad hwn yn ein hatgoffa mai yn y pethau bach, y pethau syml, y mae Duw yn dewis gwneud ei waith mwyaf.

Pan feddyliaf am Benjamin Vo, rwy’n meddwl am y chwilfrydedd disglair hwnnw a oedd yn ei nodweddu. Roedd Ben yn fachgen a oedd yn caru’r byd. Cofiwch y ffordd y byddai’n eistedd wrth y ffenestr ar awyren, yn edrych allan gyda’r wên dawel, ddistaw honno. Roedd yn edrych ar y byd fel pe bai’n gwybod bod yna rywbeth mwy y tu hwnt i’r cymylau. Roedd yn fachgen a oedd yn breuddwydio am 'Con Chim Airlines', ac yn y breuddwyd hwnnw, roedd llawenydd pur. Roedd ganddo’r gallu hwn i weld y tu hwnt i’r hyn oedd o’i flaen, i weld y posibiliadau, i weld y harddwch.

Ond rhaid inni fod yn onest. Mae hi wedi bod yn ddau fis ers i Ben ddychwelyd at y Tad. Pan fyddwch chi’n eistedd yn eich tŷ, pan fydd y distawrwydd yn dod yn drwm, mae’n hawdd teimlo bod eich byd wedi crebachu. Mae’r hiraeth yn boenus, yn ddyfnach na’r hyn y gall geiriau ei ddisgrifio. Mae’n teimlo bod y 'dechreuad' y mae’r Efengyl yn siarad amdano wedi ei gymryd oddi arnoch chi. Mae’r galar yn teimlo fel y nos, lle mae’r goleuni wedi pylu.

Ond gwrando ar eiriau’r Efengyl heddiw: 'Behold, the virgin shall be with child and bear a son, and they shall name him Emmanuel, which means "God is with us."'

Emmanuel. Duw gyda ni. Nid Duw sy’n gwylio o bell, ond Duw sy’n cerdded yn y tywyllwch hwn gyda chi. Mae’r gair hwn yn dod i mewn i’ch galar nid fel ateb rhesymegol, ond fel presenoldeb. Pan fyddwch chi’n teimlo’r hiraeth, pan fyddwch chi’n cofio’r wên honno, gwybyddwch nad ydych chi ar eich pen eich hun. Mae Iesu yn sefyll yn y canol. Mae ef yn dal y dagrau hynny. Mae ef yn gwybod y pwysau ar eich calonnau.

Alan a Thao, rwyf am siarad â chi’n uniongyrchol. Mae eich cariad at Ben yn ddyfnach na’r môr. Pan fyddwch yn teimlo’r hiraeth, peidiwch â cheisio ei ddiffodd. Mae’r hiraeth hwn yn dystiolaeth o’r cariad enfawr a roddasoch iddo. Roedd Ben yn fachgen a oedd yn gwybod sut i garu heb ofn. Cofiwch y ffordd y byddai’n cynnig ei holl gynilion i helpu ei ewythr William. Ni wnaeth ef dorri’r piggy bank, nid oedd angen, ond y weithred o gynnig—y weithred o roi ei hun yn gyfan gwbl—dyna oedd y gwir gyfoeth. Dyna’r ysbryd y mae Ben wedi ei adael gyda chi. Nid ydych chi ar eich pen eich hun yn y dyfnder hwn. Mae Duw yn eich dal chi.

Ac i ti, Ryan, y brawd anwyl. Rwyt ti a Ben wedi rhannu cymaint o anturiaethau—y chwerthin, y teithiau, y ffordd yr oeddech yn edrych ar y byd gyda’i gilydd. Cofia bob amser y bond hwnnw. Mae Ben yn dy garu di. Pan fyddi di’n edrych ar yr awyr, pan fyddi di’n gweld awyren, gwybydd fod dy frawd yn dy annog i fyw gyda’r un chwilfrydedd a’r un wên a oedd ganddo ef. Mae ef yn rhan o’th fywyd di nawr, yn ddyfnach na’r hyn y gallwn ei weld â’n llygaid. Bydd yn ddewr, bydd yn garedig, a bydd yn gwybod fod Ben yn dy wylio di gyda balchder.

I bawb sy’n gwrando heddiw, yn enwedig y rhai sy’n cario croes sy’n teimlo’n rhy drwm: Gwyddoch fod Duw yn eich gweld. Mae’r Salm yn dweud, 'Gyda llawenydd y llawenychaf yn yr Arglwydd.' Nid yw hyn yn golygu anghofio’r boen; mae’n golygu ymddiried y bydd y boen yn cael ei drawsnewid. Mae cariad Benjamin yn parhau i ddwyn ffrwyth. Mae’r ffynnon dŵr yn Cà Mau, Fietnam, sydd wedi ei chysegru yn ei enw, yn dystiolaeth fod ei gariad yn dal i lifo. Mae’r dŵr hwnnw’n rhoi bywyd i’r tlawd, ac mae’n symbol o’r cariad a adawodd Ben ar ôl—cariad sy’n gwrthod marw, cariad sy’n parhau i ddyfrio’r ddaear.

Beth, felly, allwn ni ei gario allan drwy’r drws heddiw? Pan ewch allan i’ch bywydau, gwnewch un weithred fach o garedigrwydd yn enw Ben. Ni ddylai fod yn rhywbeth mawr neu gymhleth. Gall fod yn gair tyner i rywun sy’n drist, neu yn help ddistaw i rywun sy’n cario baich pethau heb i neb wybod. Offrymwch y weithred honno i Dduw. Cofiwch fod cariad yn blanhigyn sy’n tyfu hyd yn oed yn y priddoedd mwyaf anodd. Mae Ben yn ein dysgu ni sut i garu, sut i chwilfrydu, a sut i ymddiried yn y Tad.

Benjamin Đại Dương Vo, enaid disglair a thyner, gorffwys yn awr yn nhangnefedd Crist. Bydded i’th wên a’th Ysbryd ein harwain ni i gyd, nes i ni gyfarfod eto yn y wlad lle mae pob storm yn dawel, a lle mae llawenydd perffaith yn teyrnasu am byth. Amen.