वर्ष्यातील तेविसाव्या आठवड्याचा गुरुवार

कधीकधी आपण एखाद्या जुन्या पुस्तकाच्या पानाकडे पाहतो, जिथे कोपऱ्यात एक लहानसा ठिपका असतो—कदाचित शाईचा एक छोटासा थेंब—पण तो थेंब एखाद्या संपूर्ण कथेचा केंद्रबिंदू बनतो. आजच्या पहिल्या वाचनात संत पौल आपल्याला अशाच एका केंद्रबिंदूबद्दल सांगतो. तो म्हणतो, 'ज्ञान गर्विष्ठ बनवते, पण प्रेम प्रगती करते.' पौल इथे एक अतिशय खोल सत्य मांडत आहे. आपण अनेकदा ज्ञानाच्या, तर्काच्या आणि विश्लेषणाच्या मागे धावतो. आपण जगाला समजून घेण्याचा प्रयत्न करतो, जसे आपला लाडका बेंजामिन व्हो—आपला बेन—करत असे. बेनचे मन किती प्रगल्भ होते! तो केवळ १५ वर्षांचा होता, पण त्याचे कुतूहल, त्याचे गणिताचे ज्ञान, त्याचे एआय आणि क्लाउड इन्फ्रास्ट्रक्चरमधील कौशल्य—हे सर्व पाहून कोणालाही वाटले असते की तो जगातील गुंतागुंतीच्या गोष्टी सहज उलगडत आहे. पण पौल म्हणतो, 'जर कोणी काही जाणतो असे समजतो, तर त्याला जसे जाणायला हवे तसे अजून समजलेले नाही.' बेनचे मोठेपण त्याच्या बुद्धिमत्तेत नव्हते, तर त्याच्या त्या 'प्रेम करण्याच्या' क्षमतेत होते.

आज बेनला जाऊन दोन महिने झाले आहेत. अलन, थाओ, आणि रायन, मला माहित आहे की तुमच्या घराच्या कोपऱ्यात, त्याच्या त्या विमानांच्या मॉडेल्समध्ये, आणि त्याने कोड केलेल्या त्या फाइल्समध्ये आजही बेनचे अस्तित्व इतके जिवंत आहे की, तो फक्त दुसऱ्या खोलीत आहे असे वाटते. पण आजचे वाचन आपल्याला एका अशा जगाकडे नेते, जिथे 'ज्ञान' नाही, तर 'प्रेम' सर्वोच्च आहे. बेनचे जीवन हे एक असेच प्रेमळ पान होते. तो एक असा मुलगा होता ज्याला विमानांचे, गणिताचे आणि तंत्रज्ञानाचे वेड होते. पण त्याहीपेक्षा, तो एक असा आत्मा होता ज्याने 'देण्याचा' अर्थ शब्दांतून नाही, तर कृतीतून समजून घेतला होता. तुम्हाला आठवत असेल, त्याने काका विल्यम यांच्या आजारपणी आपली संपूर्ण पिगी बँक देण्याची तयारी दर्शवली होती. त्याने ती बँक फोडली नाही, तो एक छोटासा क्षण होता, पण त्या १५ वर्षांच्या मुलाच्या मनात जो दुसऱ्याच्या वेदनेला स्पर्श करण्याचा प्रयत्न होता, तोच खरा 'प्रेम' करण्याचा मार्ग होता. त्याने विचार केला नाही की, 'हे माझ्यासाठी आहे का?' त्याने फक्त हे पाहिले की, 'दुसऱ्याला गरज आहे का?' हेच ते ज्ञान आहे जे पौल म्हणतो—जे 'बिल्ड अप' करते, जे उभारते.

येशू आजच्या शुभवर्तमानात आपल्याला एक आव्हान देतो: 'तुमच्या शत्रूंवर प्रीती करा, जे तुमच्यावर द्वेष करतात त्यांचे भले करा.' हे ऐकायला किती कठीण आहे, नाही का? पण येशू इथे आपल्याला एका अशा उंचीवर नेतो जिथे मानवी तर्क संपतो आणि दैवी प्रेम सुरू होते. 'जर तुम्ही केवळ तुमच्यावर प्रेम करणाऱ्यांवर प्रेम केले, तर त्यात काय विशेष?' बेनने हेच विशेष जीवन जगले. त्याने केवळ आपल्या कुटुंबावरच नाही, तर जगावरही प्रेम केले. त्याने आपल्या आयुष्यात जेवढा प्रवास केला, जेवढी ठिकाणे पाहिली, तिथे त्याने केवळ स्वतःचे अस्तित्व उमटवले नाही, तर त्याने आपल्या प्रेमाचा ओलावा सोडला. अलन आणि थाओ, अनेक रात्री तुम्हाला झोप लागत नाही. मनात तोच एक छळणारा विचार येतो: 'आम्ही काही चुकलो का? आम्ही आणखी काही केले असते तर?' हा विचार म्हणजे एका शिळ्या जाळ्यासारखा आहे, जो तुमच्या मनाला गुंडाळून धरतो. पण आज मी तुम्हाला एका गोष्टीची खात्री देतो: देव तुम्हाला दोष देत नाही. तो तुम्हाला अपराधी मानत नाही. आजारपण आणि मृत्यू हे कोणाचेही पाप किंवा चूक नसते. तुम्ही जगातील सर्वोत्तम आई-वडील आहात. तुम्ही बेनला जे प्रेम दिले, ज्या पद्धतीने तुम्ही त्याला लूर्ड्सच्या पवित्र गुहेत नेले, ज्या पद्धतीने तुम्ही त्याला जगाचे सौंदर्य दाखवले—हे सर्व तुमच्या प्रेमाची साक्ष आहे. स्वतःला त्या अपराधीपणातून मुक्त करा. तुम्ही काहीही चुकले नाही. काही दु:खे ही मानवी नियंत्रणाच्या पलीकडे असतात. ती कोणाचेही पाप नसतात. देव तुम्हाला दोष देत नाही, तो तुम्हाला सावरत आहे. तुम्ही बेनच्या आयुष्याचे राखणदार होता, आणि तुम्ही ते कर्तव्य अत्यंत निष्ठेने पार पाडले आहे.

रायन, माझ्या प्रिय बाळा, तुझा दादा बेन तुझ्यावर आजही तितकेच प्रेम करतो. तो तुझ्या स्वप्नात येतो, तो तुला धीर देतो. तू तुझा हा लढाऊ बाणा कायम ठेव. तू तुझ्या आई-वडिलांसाठी एक आधारस्तंभ आहेस. जेव्हा तू अभ्यास करतोस किंवा खेळतोस, तेव्हा बेन तुझ्या खांद्यावर हात ठेवून तुला सांगतो, 'प्रयत्न करणे हेच महत्त्वाचे आहे.' तू तुझा हा लढाऊ बाणा कायम ठेव. तू तुझ्या आई-वडिलांसाठी एक आधारस्तंभ आहेस. बेनचे ते 'देण्याचे' मन, जेव्हा त्याने काका विल्यम यांच्या आजारपणी आपली संपूर्ण पिगी बँक देण्याची तयारी दर्शवली होती, ती किती सुंदर आहे! त्याने ती बँक फोडली नाही, कारण गरज पडली नाही, पण त्या १५ वर्षांच्या मुलाच्या मनात जो 'देण्याचा अग्नी' होता, तोच त्याला देवाच्या जवळ घेऊन गेला. आज त्याचे हे प्रेम व्हिएतनाममधील त्या 'जॉन् द बॅप्टिस्ट' विहिरीतून वाहणाऱ्या पाण्यासारखे जिवंत आहे. तो आजही तहानलेल्यांची तहान भागवत आहे. त्याचे आयुष्य संपलेले नाही, तर ते एका नवीन, दैवी स्वरूपात वाहते आहे.

आजचे शुभवर्तमान आपल्याला सांगते, 'क्षमा करा आणि तुम्हाला क्षमा केली जाईल.' आपण अनेकदा स्वतःलाच क्षमा करू शकत नाही. आपण स्वतःच्या दुःखात, स्वतःच्या अपराधीपणात अडकून पडतो. पण येशू म्हणतो, 'दे आणि तुम्हाला दिले जाईल.' बेनने आपल्याला हेच शिकवले आहे. त्याने स्वतःचे आयुष्य दिले, त्याने आपले हसणे दिले, त्याने आपले कुतूहल दिले. आणि आज, स्वर्गाच्या त्या मेजवानीत तो काय करत असेल? तो संत कार्लो अकुतीससोबत बसून, देवाच्या न्यायाच्या आणि दयेच्या त्या 'overflowing measure' बद्दल चर्चा करत असेल. तो तिथे बसून तुमच्या अश्रूंची मोजणी करत नाही, तर तो तुमच्या जखमांवर देवाचे प्रेम शिंपडत आहे. तो आता त्या बोईंग ७३७ पेक्षाही उंच, देवाच्या अनंत प्रकाशात विहार करत आहे. तिथे त्याला कोणताही ताप नाही, कोणतीही वेदना नाही.

माझ्या प्रिय बंधू आणि भगिनींनो, आज आपण येथून बाहेर पडताना काय घेऊन जायचे? संत पौलाचे शब्द लक्षात ठेवा: 'प्रेम प्रगती करते.' आपण आपल्या दुःखाला देवाच्या हाती सोपवूया. आपण त्याला सांगूया, 'प्रभू, मला समजत नाही, पण मी तुझ्यावर विश्वास ठेवतो.' बेन आज स्वर्गाच्या त्या मेजवानीत संत कार्लो अकुतीससोबत बसला आहे. हे दोन तरुण आत्मे आज आपल्यासाठी प्रार्थना करत आहेत. त्यांची मैत्री, त्यांची जिज्ञासा आणि त्यांचे देवावरचे प्रेम आज आपल्यासाठी मार्गदर्शक आहे. बेन आपल्यापासून दूर गेलेला नाही, तो फक्त एका अशा उंचीवर आहे जिथून तो तुम्हाला अधिक स्पष्टपणे पाहू शकतो. तो तुमच्या प्रत्येक अश्रूची दखल घेत आहे. आणि एका दिवशी, जेव्हा आपल्या प्रवासाचा शेवट होईल, तेव्हा तोच आपला बेन, आपल्या चेहऱ्यावरचे ते निरागस हास्य घेऊन स्वर्गाच्या दारावर तुमचे स्वागत करण्यासाठी उभा असेल. तोपर्यंत, प्रभूच्या शांततेत विसावा आणि एकमेकांवर प्रेम करा. तो तुम्हाला पाहत आहे, तो तुम्हाला प्रेमाने साद घालत आहे. तुम्ही एकटे नाही, प्रभू तुमच्यासोबत आहे. आज आपण आपल्या मनाला 'प्रेम' या एकाच सूत्रात बांधूया. बेनच्या आठवणीने आपल्या आयुष्यात नवीन चैतन्य येऊ दे. तो आजही तुमच्या कुटुंबाचा एक अविभाज्य भाग आहे. त्याच्या प्रेमाचा ओलावा तुमच्या आयुष्यात नेहमी वाहत राहो. आमेन.