Pista ni San Bartolome, Apostol

Isipin ninyo ang isang mainit at tahimik na hapon. Nakaupo kayo sa ilalim ng malabay na lilim ng isang puno ng igos. Ang mga dahon nito ay malalapad, sapat upang harangan ang nakapapasong sikat ng araw, at ang ihip ng hangin ay nagdadala ng banayad na kaluskos. Sa ilalim ng punong iyon, pakiramdam mo ay ligtas ka. Walang nakakakita sa iyo mula sa labas; ikaw ay nag-iisa kasama ang iyong sariling mga kaisipan, ang iyong mga pangarap, ang iyong mga tahimik na dalangin, at marahil, ang iyong mga lihim na luha. Iyon ang pook ng iyong puso na walang sinumang nakakaalam kundi ikaw lamang.

Sa ating Ebanghelyo ngayong araw, sa Pista ni San Bartolome—na tinatawag ding Natanael—nakatagpo natin ang isang taong nakaupo sa ilalim ng ganoong puno. Nang sabihin ni Felipe sa kanya na natagpuan na nila ang Mesiyas, si Hesus na taga-Nazaret, si Natanael ay nag-alinlangan: “May mabuti bang bagay na magmumula sa Nazaret?” Ngunit nang lumapit siya kay Hesus, sinalubong siya ng isang pahayag na nagpayanig sa kanyang buong pagkatao. Sinabi ni Hesus: “Bago ka pa tinawag ni Felipe, nakita kita sa ilalim ng puno ng igos.”

Ang puno ng igos…

Hawakan natin ang larawang ito sa buong takbo ng ating pagninilay ngayon. Ang puno ng igos ay ang ating tagong pook. Ito ang lugar kung saan tayo nakikipagbuno sa ating mga tanong, kung saan natin dinadala ang ating mga pighati na hindi natin maipakita sa mundo, at kung saan tayo umaasa sa isang bagay na mas dakila kaysa sa ating sarili. At ang unang katotohanan ng Ebanghelyo ngayong araw ay ito: Nakikita tayo ni Hesus sa ilalim ng ating sariling puno ng igos. Hindi Siya malayo. Alam Niya ang bawat tibok ng ating puso, maging ang mga hibla ng lungkot na hindi natin kayang ipaliwanag sa iba.

Ngunit hindi nagtatapos ang kwento sa ilalim ng puno. May pangako si Hesus kay Natanael na umaabot hanggang sa ating Unang Pagbasa mula sa Aklat ng Pahayag. Sinabi Niya: “Makakakita ka ng mga mas dakilang bagay kaysa rito… makikita ninyong nakabukas ang langit at ang mga anghel ng Diyos na umaakyat at bumababa sa Anak ng Tao.” At sa Unang Pagbasa, ipinakita sa atin ang pangitaing iyon ng Bagong Jerusalem—isang lungsod na bumababa mula sa langit, nagniningning sa kaluwalhatian ng Diyos, malinaw tulad ng kristal, na may matatayog na pader at labindalawang pintuan. Ang langit na nakabukas ay hindi na isang malayong pangarap; ito ay isang tahanan na naghihintay sa atin, isang pook kung saan ang lupa at langit ay nagtatagpo.

Ngayong araw, humigit-kumulang dalawang buwan na ang nakalipas mula noong Hunyo 13, 2026. Sampung linggo na ang nakalipas mula nang ang inyong mahal na si Benjamin Vo ay lumisan sa mundong ito. Para sa inyo, Alan at Thao, at para sa iyo, Ryan, ang dalawang buwang ito ay hindi lamang basta bilang ng mga araw. Ito ay mga araw ng pag-upo sa ilalim ng puno ng igos ng inyong pangungulila. Ito ang pook kung saan ang katahimikan sa bahay ay tila napakabigat. Ito ang pook kung saan ang bawat sulok ng silid, ang bawat bakas ng kanyang mga gamit, at ang bawat alaala ng kanyang matamis na ngiti ay nagdadala ng isang malalim na hapdi.

Bago natin hanapin ang aliw, kailangan nating sabihin ang katotohanan. Ang pagkawala ng isang anak, ng isang kapatid, sa edad na labinlima ay isang sugat na hindi madaling maghilom. Ang hapdi ay totoo. Ang pangungulila ay hindi naglalaho sa loob ng dalawang buwan. May mga umaga na paggising ninyo, ang unang bumubungad ay ang katotohanang wala na siya, at ang bigat na iyon ay parang isang malaking bato sa inyong dibdib. Huwag nating madaliin ang inyong pagdadalamhati. Ang inyong mga luha ay banal sa mata ng Diyos. Nakikita Niya kayo sa ilalim ng puno ng igos ng inyong pighati.

At sa gitna ng katahimikang ito, alam ko na may isang mabigat na pasanin na madalas na dinadala ng mga magulang sa kanilang puso nang tahimik. Ito ang pasanin ng pagtatanong sa sarili: “Mayroon ba kaming hindi nagawa? Mayroon ba kaming nakaligtaan? Bakit hindi namin siya nailigtas?”

Mga minamahal kong Alan at Thao, pakinggan ninyo ako nang mabuti. Hayaan ninyong alisin ng Panginoon ang batong ito sa inyong mga balikat ngayon. Noong tinanong ang ating Panginoon tungkol sa isang bulag na lalaki kung sino ang nagkasala, siya ba o ang kanyang mga magulang, sumagot si Hesus: “Hindi dahil sa nagkasala ang taong ito o ang kanyang mga magulang.” Ang karamdaman ni Benjamin ay hindi parusa ng Diyos. Hindi ito dahil sa anumang pagkukulang ninyo. Wala kayong nakaligtaan. Ang inyong pagmamahal, ang inyong walang-pagod na pag-aalaga, ang bawat puyat at bawat sakripisyo ninyo ay naging ganap at tapat. May mga bagay sa mundong ito na nangyayari na lampas sa kontrol ng tao, mga misteryong hindi natin kayang arukin. Ngunit huwag ninyong sisihin ang inyong sarili. Malaya kayong magdalamhati nang walang kasamang guilt o pag-aakusa sa inyong sarili. Ang Diyos ay hindi nag-aakusa sa inyo; Siya ay umiiyak kasama ninyo sa ilalim ng puno ng igos.

Ngayon, dinala tayo ng Ebanghelyo sa isang napakagandang pagbabago—ang tinatawag nating “The Turn.” Sinabi ni Hesus kay Natanael na makakakita siya ng nakabukas na langit at mga anghel na umaakyat at bumababa.

Kapag iniisip ko ang nakabukas na langit at ang pag-akyat at pagbaba ng mga anghel, hindi ko maiwasang maalala ang isa sa pinakamagandang hilig ni Benjamin Vo. Si Ben ay may pambihirang pagmamahal sa kalangitan, sa abyasyon, at sa mga komersyal na eroplano, partikular na ang Boeing 737. Isa sa mga pinaka-pinahahalagahang ritwal na pinagsaluhan ninyong mag-ama, Alan, ay ang tinatawag ninyong “airport spotting.” Sa bawat lungsod na inyong binibisita, hanggang sa inyong huling paglalakbay sa Europa noong tag-init ng 2025, tumatayo kayo sa tabi ng paliparan, nakatingala sa langit, naghihintay sa pag-akyat at pagbaba ng mga eroplano.

Isipin ninyo ang larawang iyon: ang mag-ama, magkatabi, nakatingala sa iisang langit. Ang pagmamasid sa mga eroplano ay hindi lamang isang simpleng libangan para kay Ben. Ito ay simbolo ng kanyang malawak na kaisipan, ng kanyang pagnanais na lumipad nang mataas, at ng kanyang pagkamangha sa kagandahan ng paglalakbay. Ang bawat eroplanong umaakyat patungo sa ulap at bumababa patungo sa lupa ay parang paalala ng hagdanan ng mga anghel na nakita ni Natanael.

Ngayon, si Benjamin ay hindi na lamang nagmamasid mula sa ibaba. Siya ay naroroon na sa nakabukas na langit na iyon. Ang kanyang buhay, na tulad ng isang eroplanong lumipad nang may kagandahan at lakas, ay nakarating na sa kanyang huling destinasyon—ang lungsod ng Diyos na inilarawan sa Unang Pagbasa, na nagniningning sa kaluwalhatian ng Diyos, malinaw tulad ng kristal. Si Ben, kasama ang kanyang tapat na kaibigan sa langit na si San Carlo Acutis, ay nakaupo na sa Piging ng Langit. Wala na siyang sakit, wala nang hirap sa paghinga, at wala nang anumang limitasyon. Siya ay malaya na, lumilipad sa piling ng Ama, ni Hesus, at ng Mahal na Birheng Maria.

Nais kong magsalita nang direkta sa inyo na nagmamahal kay Ben.

Alan at Thao, ang inyong ugnayan kay Ben ay hindi naputol ng kamatayan. Sa tuwing titingala kayo sa langit, sa tuwing makakarinig kayo ng ugong ng eroplano sa papawirin, alalahanin ninyo na si Ben ay ligtas sa piling ng Diyos. Ang kanyang pagmamahal sa inyo ay nananatiling buhay. At sa inyong pag-upo sa ilalim ng puno ng igos ng inyong lungkot, hayaan ninyong hawakan ni Hesus ang inyong mga kamay at sabihing: “Nakita ko ang inyong pagmamahal. Nakita ko ang inyong katapatan bilang mga magulang.”

Ryan, para sa iyo na nakababatang kapatid ni Ben: ikaw ang kanyang pinakamatalik na kaibigan. Ang iyong Kuya Ben ay labis na nagmamahal sa iyo. Alam ko na mahirap magpatuloy nang wala siya sa iyong tabi upang makipaglaro o makipag-usap. Ngunit nais kong malaman mo na ang bawat hakbang mo sa buhay, ang bawat tagumpay mo sa paaralan, at ang bawat ngiti mo ay nagpapasaya sa kanya sa langit. Ipagpatuloy mo ang pamumuhay nang may lakas ng loob para sa iyong Kuya. Siya ay nagbabantay sa iyo mula sa nakabukas na langit, at hinding-hindi ka niya iiwan.

Para sa lahat ng mga tiyahin, tiyuhin, kamag-anak, at mga kaibigan na nakikinig mula sa malapit at malayo—lalo na ang mga pamilyang may mga anak na may mabibigat na karamdaman at nagdadala ng sariling krus: hindi kayo nag-iisa. Ang ating pamayanan ay nakatayo kasama ninyo sa ilalim ng lilim ng panalangin. Ang pag-ibig ng Diyos ay mas malakas kaysa sa kamatayan, at ang Kanyang kapayapaan ay sapat upang buhatin tayo sa ating pinakamahihirap na sandali.

Ano ngayon ang maaari nating bitbitin sa ating paglabas sa pintuan ngayong araw? Ano ang konkretong bagay na maaari nating hawakan?

Sa susunod na lumabas kayo ng bahay at maramdaman ninyo ang init ng araw, huminto kayo sandali. Tumingala kayo sa langit. Kung may makita kayong eroplano na lumilipad sa kaitaasan, o kahit simpleng ulap na gumagalaw, alalahanin ninyo ang pangako ni Hesus: “Makakakita kayo ng nakabukas na langit.” Huwag nating tingnan ang langit bilang isang malayong kawalan, kundi bilang isang bukas na bintana ng pag-ibig ng Diyos kung saan si Benjamin Vo ay nakatingin sa atin nang may pagmamahal.

Gawin nating panalangin ang bawat pagtingala natin sa langit. Isang simpleng bulong: “Panginoon, salamat sa pag-ibig Mo na mas mataas pa sa kalangitan. Salamat sa buhay ni Ben.” At sa ganoong paraan, ang puno ng igos ng ating pighati ay magiging isang pook ng pag-asa, kung saan natin mararamdaman ang banayad na haplos ng Diyos na nagsasabing: “Nakita kita, at hindi kita pababayaan.”

Si Benjamin Vo ay kapiling na ng Kordero sa Bagong Jerusalem, nagniningning sa liwanag ng Diyos, at mula roon, patuloy siyang lumilipad sa pag-ibig na walang hanggan.

Amen.