Cofadail Sant Grigor Fawr, Pab ac Athro’r Eglwys

Pan fyddwn yn sefyll ar lan y dŵr, mae rhywbeth yn digwydd i’n golwg. Rydym yn edrych allan ac yn gweld y gorwel, y man lle mae’r awyr yn cyfarfod â’r môr. Mae’n ymddangos fel terfyn, fel diwedd y daear, ond rydym yn gwybod bod y byd yn parhau y tu hwnt i’r llinell honno. Yn yr Efengyl heddiw, mae Iesu yn sefyll ar lan Llyn Gennesaret, y man lle mae’r bywyd pob dydd o bysgota a rhwydi yn cyfarfod â’r tragwyddol. Mae’n gofyn i Simon beidio â chadw at y glannau diogel, ond ‘rhoi allan i’r dyfnder’.

Mae’r ddelwedd hon o’r dyfnder yn un y gallwn ei chario drwy ein gweddi heddiw. Mae’r byd yn aml yn ein dysgu i aros yn y bas, lle gallwn weld y gwaelod, lle gallwn reoli popeth, lle mae popeth yn ymddangos yn drefnus a rhagweladwy. Ond mae Iesu yn ein galw i’r dyfnder, i’r man lle nad ydym yn gweld y gwaelod, lle mae’n rhaid inni ymddiried yn llwyr yn ei air ef yn hytrach na’n doethineb ein hunain. Ac yno, yn y dyfnder hwnnw, mae’r wyrth yn digwydd.

Rhaid inni fod yn onest am y boen cyn y gallwn deimlo’r cysur hwnnw. Mae hi wedi bod yn ddau fis ers i Benjamin Vo ddychwelyd at y Tad. Pan fyddwch chi’n eistedd yn y tŷ, pan fydd y distawrwydd yn dod yn drwm, mae’n hawdd teimlo eich bod wedi eich gadael ar y lan, wrth i’r llanw fynd allan. Efallai eich bod yn cwestiynu pam fod y rhwydi wedi dod yn wag, pam fod y bywyd mor ddisglair a thyner wedi cael ei alw i ffwrdd yn gynnar. Mae’r hiraeth yn ddyfnder nad oes modd ei fesur. Ond gwrando ar eiriau Sant Pawl yn y darlleniad cyntaf: ‘Mae popeth yn eiddo i chi... boed y byd, neu fywyd, neu farwolaeth, neu’r presennol, neu’r dyfodol: mae’r cyfan yn eiddo i chi, a chwi yn eiddo i Grist, a Christ yn eiddo i Dduw.’

Meddyliwch am Benjamin. Roedd ganddo feddwl mor loyw a chwilfrydig. Roedd ei fywyd yn debyg i awyren yn esgyn i’r awyr; roedd yn caru’r Boeing 737 hwnnw, y ffordd yr oedd yn edrych i fyny gyda rhyfeddod pur. Roedd ganddo’r gallu i weld y tu hwnt i’r hyn yr oedd eraill yn ei weld. Pan oedd yn siarad am ei gwmni dychmygol, ‘Con Chim Airlines’, roedd ei wên yn goleuo’r ystafell. Nid oedd yn chwilio am ddoethineb y byd, ond am y llawenydd o greu, o archwilio, o fod yn gysylltiedig â’r hyn sy’n fwy na ni ein hunain. Dyna oedd ei ddyfnder ef. Roedd ei galon yn agored i’r nefoedd.

Alan a Thao, rwyf am siarad â chi’n uniongyrchol. Mae eich cariad at Ben yn ddyfnach na’r môr. Pan fyddwch yn teimlo’r hiraeth, peidiwch â cheisio ei ddiffodd. Mae’r hiraeth hwn yn dystiolaeth o’r cariad enfawr a roddasoch iddo. Pan ddywedodd Ben ei fod am roi ei holl gynilion i helpu ei ewythr William, roedd yn dangos ei fod yn deall y gyfrinach hon: mai rhoi yw’r ffordd i gael. Nid oedd yn rhaid iddo roi’r arian, ond y ffaith iddo gynnig—dyna oedd y wyrth. Dyna oedd y bachgen a godoch chi: bachgen a oedd yn gwybod sut i garu heb ofn. Nid ydych chi ar eich pen eich hun yn y dyfnder hwn. Mae Iesu yn y cwch gyda chi. Mae ef yn gwybod y pwysau ar eich calonnau, ac mae ef yn dal eich dagrau yn ei ddwylo.

Ac i ti, Ryan, y brawd anwyl. Rwyt ti a Ben wedi rhannu cymaint o anturiaethau—y chwerthin, y teithiau, y ffordd yr oeddech yn edrych ar y byd gyda’i gilydd. Cofia bob amser y bond hwnnw. Mae Ben yn dy garu di. Pan fyddi di’n edrych ar yr awyr, pan fyddi di’n gweld awyren, gwybydd fod dy frawd yn dy annog i fyw gyda’r un chwilfrydedd a’r un wên a oedd ganddo ef. Mae ef yn rhan o’th fywyd di nawr, yn ddyfnach na’r hyn y gallwn ei weld â’n llygaid.

I bawb sy’n gwrando heddiw, yn enwedig y rhai sy’n cario croes sy’n teimlo’n rhy drwm: Gwyddoch fod Duw yn eich gweld. Nid yw’r Arglwydd yn anfon storm i’ch dinistrio; mae ef yn eich galw i’r dyfnder lle mae ei ras yn fwy na’r tonnau. Mae bywyd Benjamin yn parhau i ddwyn ffrwyth. Mae’r ffynnon dŵr yn Cà Mau, Fietnam, sydd wedi ei chysegru yn ei enw, yn dystiolaeth fod ei gariad yn dal i lifo. Mae’r dŵr hwnnw’n rhoi bywyd i’r tlawd, ac mae’n symbol o’r cariad a adawodd Ben ar ôl—cariad sy’n gwrthod marw, cariad sy’n parhau i ddyfrio’r ddaear.

Beth, felly, allwn ni ei gario allan drwy’r drws heddiw?

Pan ewch allan i’ch bywydau, gwnewch un weithred fach o garedigrwydd yn enw Ben. Ni ddylai fod yn rhywbeth mawr neu gymhleth. Gall fod yn gair tyner i rywun sy’n drist, neu yn help ddistaw i rywun sy’n cario baich pethau heb i neb wybod. Offrymwch y weithred honno i Dduw. Cofiwch fod cariad yn blanhigyn sy’n tyfu hyd yn oed yn y priddoedd mwyaf anodd. Mae Ben yn ein dysgu ni sut i garu, sut i chwilfrydu, a sut i ymddiried yn y Tad.

Benjamin Đại Dương Vo, enaid disglair a thyner, gorffwys yn awr yn nhangnefedd Crist. Bydded i’th wên a’th Ysbryd ein harwain ni i gyd, nes i ni gyfarfod eto yn y wlad lle mae pob storm yn dawel, a lle mae llawenydd perffaith yn teyrnasu am byth. Amen.