Cofeb Dioddefaint Sant Ioan Fedyddiwr

Dychmygwch am eiliad y sgrin gyfrifiadur honno yn tywynnu yng nghanol distawrwydd yr ystafell. Ar y sgrin, mae yna linellau o god, systemau cymhleth o AWS, a phensaernïaeth cwmwl sy’n ymddangos fel iaith ddieithr i’r rhan fwyaf o bobl. Ond i fachgen pedair ar ddeg oed, roedd y llinellau hynny’n gwneud synnwyr perffaith. Roeddent yn rhan o fyd o resymeg, o drefn, ac o bosibiliadau diddiwedd. Wrth ei ochr, mae ei dad, Alan, yn gwylio. Nid yn unig y mae’n gweld ei fab, ond mae’n gweld adlewyrchiad ohono’i hun—‘photocopy’ o’i uchelgais, ei ddeallusrwydd, a’i gariad at ddatrys problemau. Mae yna gysylltiad dwfn yma, un sy’n mynd y tu hwnt i eiriau, wedi’i glymu mewn dealltwriaeth o sut mae’r byd modern hwn yn gweithio.

Y ddelwedd yr hoffwn i ni ei chario drwy ein gweddi heddiw yw’r **Focsyn Cynilo Heb ei Dorri**. Mae’n ddelwedd syml, un y gallwn i gyd ei gweld yn ein meddwl. Mae’n cynrychioli nid yn unig arian neu gynilion, ond bwriad pur y galon sy’n barod i roi popeth sydd ganddo, heb ddal dim yn ôl, hyd yn oed os nad oes angen y rhodd yn y pen draw. Mae’n ddelwedd o gariad sy’n offrwm llawn.

Ond rhaid i ni enwi’r gwirionedd cyn y gallwn deimlo’r cysur…

Mae hi bellach yn ddeufis ers y trydydd ar ddeg o Fehefin. Deufis ers i Benjamin Vo adael y bwlch hwn yn eich bywydau. I’r byd, mae deufis yn amser byr, ond i chi, Alan a Thao, mae’n teimlo fel tragwyddoldeb o ddyddiau heb ei wên. Mae’r hiraeth yn gallu bod yn ddidostur. Efallai fod y boreau’n anoddaf, pan fydd y cof am ei absenoldeb yn eich taro o’r newydd. Mae’r distawrwydd yn y tŷ, lle dylai llais Ben fod yn giglo am ‘Con Chim Airlines’ neu’n trafod syniadau busnes soffistigedig, yn pwyso’n drwm. Mae’r galar yn teimlo fel pwysau nad yw’n codi, a’r cwestiwn ‘pam’ yn aml yn swnio’n uwch na’r gweddïau.

Wrth i ni ddarllen am ddioddefaint Ioan Fedyddiwr heddiw, rydym yn gweld byd sy’n gallu bod yn greulon ac yn anghyfiawn. Cafodd Ioan, y gŵr cyfiawn a sanctaidd, ei ladd oherwydd capris tywysoges a gwendid brenin. Mae’n stori dywyll sy’n ein hatgoffa bod y byd hwn yn aml yn colli’r rhai mwyaf gwerthfawr yn rhy fuan. Ond mae’r darlleniad cyntaf gan Sant Pawl yn cynnig persbectif gwahanol iawn. Mae Pawl yn dweud: ‘Dewisodd Duw y rhai gwan yn y byd i gywilyddio’r rhai cryf... a dewisodd Duw y rhai isel a dirmygus yn y byd.’

Benjamin oedd y cyfuniad prin hwnnw o ddeallusrwydd cryf ac enaid addfwyn. I’r byd, roedd ei allu i feistroli mathemateg wythfed radd pan nad oedd ond yn y bedwaredd radd yn arwydd o ‘nerth’ meddyliol. Ond yng ngolwg Duw, ei ‘iselder’—ei natur dyner, ei barch i’w rieni, a’i empathi dwfn—oedd ei wir ogoniant. Roedd Ben yn fachgen a oedd yn gallu siarad am AI ac isadeiledd cwmwl gydag oedolion, ond a oedd hefyd yn gallu wylo o gariad at ei dad, gan ofni ei golli un dydd. Dyna’r doethineb y mae Pawl yn sôn amdano: nid doethineb y byd sy’n ceisio pŵer, ond doethineb y galon sy’n gwybod sut i garu.

A dyma lle mae’r Efengyl yn torri i mewn… nid fel dadl, ond fel goleuni tyner.

In yr Efengyl, rydym yn gweld Herod yn gwneud addewid gwag: ‘Rhof i ti beth bynnag a ofynni, hyd yn oed hanner fy nheyrnas.’ Roedd hwn yn addewid wedi’i eni o falchder a gormodedd. Ond cymharwch hynny â Benjamin. Pan glywodd fod ei ewythr William yn dioddef oherwydd strôc, ni wnaeth Benjamin addewidion mawreddog o flaen cynulleidfa. Yn hytrach, yn ddistaw ac yn ddiffuant, fe offrymodd ei holl focsyn cynilo. Nid oedd y focsyn wedi’i dorri. Nid oedd yr arian wedi’i gyffwrdd. Nid oedd ei angen yn y pen draw oherwydd bod yna yswiriant. Ond dyna’r pwynt: roedd Benjamin yn barod i roi popeth a oedd ganddo. Nid ‘hanner teyrnas’ Herod, ond ‘holl fyd’ bachgen pymtheg oed.

Iesu yw ein doethineb, ein cyfiawnder, a’n prynedigaeth. Yn yr offrwm hwnnw gan Ben, gwelwn adlewyrchiad o Grist. Gwelwn fachgen nad oedd yn dal dim yn ôl. Mae’r focsyn cynilo heb ei dorri yn symbol o’i enaid—yn gyfan, yn bur, ac yn llawn haelioni. Er bod y byd wedi colli ei lais corfforol, mae tystiolaeth ei gariad yn parhau i siarad yn uwch nag unrhyw herod.

Alan a Thao, rwyf am siarad â chi yn uniongyrchol. Rydych chi’n cario croes sy’n teimlo’n amhosibl ei dwyn weithiau. Efallai eich bod chi’n meddwl am y dyfodol yr oeddech chi wedi’i ddychmygu i Ben—y cwmnïau awyrennau y byddai wedi’u sefydlu, y problemau y byddai wedi’u datrys. Ond gwyddoch hyn: nid yw bywyd Benjamin wedi’i wastraffu. Mae Pawl yn dweud bod Duw yn dewis y rhai sy’n ‘ddim’ yng ngolwg y byd i ddirymu’r rhai sy’n ‘rhywbeth’. Mae Benjamin, yn ei bymtheg mlynedd, wedi cyflawni mwy o gariad nag y mae llawer yn ei wneud mewn canrif. Mae ei fywyd yn dystiolaeth nad yw gwerth person yn cael ei fesur gan hyd ei ddyddiau, ond gan ddyfnder ei gariad.

Ac i ti, Ryan, y brawd bach a’r cyfaill gorau. Rwyt ti wedi colli dy bartner mewn antur, yr un a oedd yn rhannu chwilfrydedd am y byd gyda thi. Pan fyddi di’n edrych ar y sgrin neu’n gweld awyren Boeing 737 yn croesi’r awyr, cofia fod Ben yno. Nid yw ei ddeallusrwydd wedi diflannu; mae wedi’i berffeithio yng nghwmni Duw. Mae ef yn dy wylio, yn giglo pan fyddi di’n chwerthin, ac yn dy annog i fod yr un mor hael ag yr oedd ef.

I bawb sy’n gwrando heddiw, yn enwedig y rhai sy’n cario eu galar eu hunain neu sy’n gwylio plentyn yn dioddef: Nid yw Duw yn anfon poen. Nid yw salwch yn gosb. Weithiau, mae’r byd hwn yn ddyryswch o hap ac anffawd sydd y tu hwnt i’n rheolaeth. Fel y dywedodd Iesu am y gŵr a aned yn ddall, nid pechod neb oedd yr achos. Mae Benjamin yn rhydd o’r holl ddryswch hwnnw nawr. Mae ef yn y wledd nefol, y ‘Banquet of Heaven’, yng nghwmni Sant Carlo Acutis a Sant Ioan Fedyddiwr. Mae’n sôn am ‘Con Chim Airlines’ wrth yr angylion, ac mae ei wên yn goleuo’r nefoedd.

Mae bywyd Benjamin Đại Dương Vo yn ein hatgoffa bod yna ffynhonnell o gariad sy’n llifo am byth. Mae’r ffynnon dŵr glân yn Cà Mau, Fietnam, sydd wedi’i chysegru yn ei enw, yn arwydd gweladwy o’i enaid. Mae’n dweud wrthym fod ei gariad yn parhau i roi bywyd, i ddiffodd syched, ac i ddod â gobaith i’r rhai sydd ag angen. Mae ei focsyn cynilo o gariad bellach wedi’i agor gan Dduw, a’i gynnwys wedi’i dywallt dros y byd i gyd.

Beth, felly, allwn ni ei gario allan drwy’r drws heddiw?

Pan ewch adref heddiw, edrychwch ar rywbeth sydd gennych sy’n werthfawr i chi—efallai’n focsyn cynilo, neu’n rhywbeth yr ydych wedi bod yn ei gadw i chi’ch hun.

Peidiwch â’i dorri mewn ffordd sy’n ddinistriol, ond agorwch eich calon i’r syniad o’i offrymu. Gwnewch un weithred o haelioni ddistaw heddiw, un nad oes neb yn gwybod amdani. Offrymwch hi yn enw Benjamin. Efallai mai gweddi dros rywun arall sy’n dioddef ydyw, neu helpu rhywun sydd ag angen heb gael eich gofyn.

Gadewch i’r ysbryd hwnnw o ‘geisio yw’r cyfan sy’n cyfrif’ eich tywys. Cofiwch fod Benjamin yn gorffwys mewn heddwch, ond bod ei gariad yn dal i hedfan uwch ein pennau, yn ein gwylio ac yn ein caru.

Benjamin, enaid disglair a doeth, gorffwys yn awr ym mreichiau’r Tad. Bydded i’th wên a’th gariad fod yn gysur i’th deulu nes i ni gyd gyfarfod eto yn y wledd lle nad oes mwyach dagrau, ond llawenydd tragwyddol.

Amen.