Vixésimo segundo Domingo do Tempo Ordinario

Imaxinade por un momento un obxecto sinxelo, un deses que habitan nos cuartos dos nenos e que moitas veces pasan desapercibidos na présa de todos os días. Unha hucha. Unha pequena caixa de aforros, quizais de cerámica ou de plástico, pesada polo metal das moedas acumuladas co paso do tempo. Para calquera rapaz, esa hucha representa o futuro inmediato: o xoguete que tanto desexa, o proxecto que quere construír, ou simplemente esa pequena parcela de independencia que se garda con celo nun andel. É un tesouro privado, protexido por un tapón ou pola promesa de non ser rota ata que chegue o momento axeitado.

Pero agora, imaxinade que esa hucha non se abre coa forza dun martelo, nin se baleira en segredo para un capricho persoal. Imaxinade que, ante a nova de que alguén amado está a sufrir, un mozo de quince anos, sen que ninguén llo pida, sen que fose necesario e sen facer ningún ruído, decide poñela por enteiro a disposición do outro. Non hai drama na escena. Non hai un golpe seco que racha a cerámica, nin moedas espalladas polo chan nun xesto teatral. Hai algo moito máis grande e máis silencioso: hai un ofrecemento puro. O mozo non tivo que romper a hucha porque, no seu corazón, a barreira do egoísmo xa estaba rota desde hai moito tempo. O tesouro xa fora entregado no momento en que brotou a intención sincera de axudar.

Ese mozo era Benjamin Vo. E ese xesto de ofrecer todo o que tiña gardado para axudar ao seu tío William, que pasara por un momento de gran dificultade de saúde, fálanos con máis claridade que calquera tratado de teoloxía sobre o que significa vivir co corazón aberto.

Hoxe, vinte e dous de agosto, a liturxia do domingo pon diante de nós este fío invisible que une a xenerosidade máis pura co misterio do amor de Deus. E hoxe, tamén nos detemos nós con moito respecto, porque xa pasaron dous meses desde aquel trece de xuño no que Benjamin, o noso querido Ben, completou o seu camiño terreal. Sesenta días. Para o mundo, dous meses son un suspiro, un tempo que se dilúe na rutina das vacacións, do traballo e das présas. Pero para Alan, para Thao e para Ryan, dous meses son o descubrimento diario de que o silencio ten un peso que se mide en cada recuncho da casa. É a ausencia física dun fillo e dun irmán que era, en si mesmo, unha fonte de luz constante.

Gustaríame que hoxe collésemos esa imaxe do ofrecemento silencioso —a imaxe da hucha intacta pero entregada co corazón— e a levásemos connosco ao longo de toda esta reflexión. Porque nese xesto sinxelo escóndese a clave para entender as lecturas tan esixentes e, á vez, tan belas que acabamos de escoitar.

Comecemos escoitando a Xeremías. O profeta atópase nun momento de crise profunda. Sente que Deus o levou por un camiño demasiado difícil. Di esas palabras tan humanas e tan atrevidas: «Seducíchesme, Señor, e déixeme seducir; fuches máis forte ca min e venciches». Xeremías séntese canso, canso de ser o centro das burlas, canso de que a mensaxe que ten que anunciar lle traia problemas e incomprensión. E toma unha decisión que todos nós tomamos algunha vez na vida: «Non me lembrarei del, non falarei máis no seu nome». Quere pechar a hucha do seu corazón. Quere protexerse. Quere dicir: «Ata aquí cheguei, vou coidar de min mesmo».

Pero que ocorre entón? O profeta confesa que a palabra de Deus, o amor de Deus, convértese no seu interior «coma un lume ardente, pechado nos meus ósos». Tenta contelo, tenta poñerlle un tapón, pero non pode. O amor verdadeiro non se pode almacenar nun espazo pechado sen que acabe por queimar as paredes que o conteñen. O amor, cando é de Deus, ten que saír, ten que ofrecerse, ten que ser entregado.

Esa mesma experiencia de Xeremías é a que San Paulo describe na súa carta aos Romanos cunha linguaxe litúrxica preciosa: «Presentedes os vosos corpos como un sacrificio vivo, santo, agradable a Deus: este é o voso culto espiritual». Mirade que contraste tan fermoso. Paulo non nos pide que ofrezamos sacrificios de animais mortos no templo, como se facía antigamente. Pídenos que ofrezamos a nosa propia vida, o noso día a día, o noso traballo, a nosa intelixencia, a nosa dozura, como un «sacrificio vivo».

Benjamin Vo viviu exactamente este culto espiritual. Ben era un rapaz de quince anos cunha mente prodixiosa, un mozo que asombraba a todos coa súa capacidade para as matemáticas, para a tecnoloxía, para deseñar e programar. Pero o que facía de Benjamin un sacrificio vivo, unha ofrenda agradable a Deus, non era simplemente a súa brillante intelixencia. Era a súa dozura. Era o seu respecto profundo cara aos seus pais, o seu sorriso sempre listo, a súa capacidade de conmoverse ante o sufrimento dos demais. A súa vida non estaba pechada en si mesma, non era unha hucha con chave que buscaba só acumular éxitos ou coñecementos. A súa vida era un lume que quentaba a quen estaba ao seu lado.

Pero antes de entrar no consolo, temos que pasar pola verdade. E a verdade hoxe é que a dor pola ausencia de Benjamin é unha ferida que segue aberta no peito de Alan, de Thao e de Ryan. Non podemos nin debemos azucrar esta realidade. A fe cristiá non consiste en poñer un parche de falsa alegría sobre as bágoas. A perda dun fillo, dun irmán tan novo e tan cheo de vida, é un misterio doloroso que racha a alma. Hai mañás nas que a casa parece demasiado grande e o silencio demasiado pesado. Hai momentos nos que o corazón se cansa de soster a dor, e un desexa, coma o salmista, que a alma atope auga nesa terra seca e agostada na que se converteu a vida sen el.

É natural que nesa escuridade aparezan as preguntas máis difíciles. Preguntas que moitas veces os pais e os seres queridos gardan en silencio, coma pedras que pesan no fondo da alma. Preguntas sobre se se puido facer algo máis, se se cometeu algún erro, se nalgún momento se fallou no coidado ou na atención. É o peso do autoxulgamento, unha culpa silenciosa que non pertence a ninguén pero que a todos nos asalta cando perdemos o que máis amamos.

Hoxe, o Señor quere responder a esa dor con moita dozura, do mesmo xeito que o fixo cando os discípulos lle preguntaron por que un home nacera con dificultades. Xesús dixo con claridade: «Nin pecou este nin os seus pais» (Xoán 9, 3).

Alan, Thao: escoitade ben isto hoxe. Sodes uns pais extraordinarios. O voso amor por Benjamin foi un escudo de luz constante. Non hai nada que tivesedes que facer de xeito diferente. Non hai ningunha culpa que cargar. A partida de Ben non é un castigo, nin o resultado de ningún fallo humano. Hai misterios na vida que escapan por completo ao noso control e á nosa comprensión, pero o que si estivo baixo o voso control foi o amor. E niso, fuchedes perfectos. Déstedeslle a Benjamin un fogar cheo de agarimo, viaxastes con el polo mundo, rístedes con el, escoitastes as súas ideas e os seus soños. Ese amor que lle destes é o que o sostén hoxe e o que o fixo ser o rapaz tan doce e xeneroso que todos recordamos. Deixade que o Señor levante hoxe esa pedra de culpa do voso peito. Sodes libres para chorar, pero sen o peso da dúbida.

E aquí é onde se produce o gran xiro do noso Evanxeo. Xesús fálanos hoxe do camiño de Xerusalén. Cando Pedro tenta apartalo da cruz, dicindo: «Deus te libre, Señor! Non che pasará tal cousa», Xesús respóndelle con moita dureza: «Quítate de diante, Satán! Es un estorbo para min, porque non pensas como Deus, senón como os homes».

Por que é tan severo Xesús con Pedro? Porque Pedro está a pensar coa lóxica do mundo, a lóxica de protexer a hucha, de salvar a vida a toda costa, de evitar o sufrimento e o esforzo. Pero Xesús ensínanos que a vida non se mide polo que se garda, senón polo que se entrega. «O que queira salvar a súa vida, perderaa; pero o que perda a súa vida por min, atoparaa».

Benjamin Vo entendeu esta lóxica de Deus dun xeito case intuitivo. El non vivía para gardar a súa vida nun andel. El vivía para compartila. Cando el se esforzaba na pista de bádminton, cando programaba os seus xogos en GitHub, cando viaxaba co seu «grupo perfecto de catro» ou cando simplemente sorría para facer feliz á súa nai, estaba a perder a súa vida no sentido evanxélico: estaba a entregala por amor. Estaba a converterse nese sacrificio vivo do que fala San Paulo.

Imaxinade agora a Benjamin nese Banquete do Ceo do que tanto nos falan as escrituras. Alí xa non hai límites para a súa brillante mente. Alí comparte espazo co mozo Santo Carlo Acutis, dous rapaces modernos, curiosos, intelixentes, que souberon poñer o seu talento ao servizo do amor e que hoxe interceden por todos nós. Ben está alí, non cunha hucha pechada, senón cos brazos abertos, contemplando a gloria de Deus e dicíndonos co seu sorriso de sempre: «Non pasa nada, estou ben, sigo coidando de vós».

E mentres el está alí, a súa xenerosidade segue fluíndo aquí na terra. Como esa auga limpa e fresca que brota do pozo que leva o seu nome en Cà Mau, Vietnam. O «Giếng Gioan Baotixita», un pozo de amor que naceu do desexo de manter viva a súa memoria de caridade. Esa auga que sacia a sede de tantas persoas é o símbolo perfecto da alma de Ben: unha canle pola que o amor de Deus segue chegando aos máis necesitados, sen facer ruído, en silencio, pero transformando vidas.

Quero falarte directamente a ti, querido Ryan.

Ryan, ti es o irmán que camiña hoxe aquí na terra. Sei que botas de menos ao teu mellor amigo, ao teu compañeiro de xogos e de viaxes. Pero escoita ben, Ryan: o teu irmán non se foi para sempre. El está moi preto de ti, no teu corazón e en cada paso que das. Ben quere que ti sigas adiante con forza, que estudes, que xogues, que sigas sendo ese apoio tan grande para papá e para mamá. Ti es o portador da súa luz aquí abaixo. Cando ti te esforzas e cando ti sorrís, a presenza de Ben faise visible na vosa casa. Ti non estás só; tes ao mellor anxo da garda do mundo protexéndote dende o Ceo.

E a todos vós que nos escoitades hoxe, especialmente a quen leva unha cruz pesada ou a quen se sente canso polo camiño: o Salmo de hoxe recórdanos que «á sombra das túas ás canto con xúbilo». Deus non nos promete unha vida sen tormentas, pero prométenos que a súa dereita nos sosterá no medio de todas elas.

Como imos saír hoxe por esa porta? Non podemos saír igual que entramos. Non podemos marchar co corazón pechado coma unha hucha de pedra.

Hoxe, a miña proposta é moi sinxela: busquemos facer un pequeno ofrecemento silencioso na nosa vida diaria. Non ten que ser algo grande nin material. Pode ser unha palabra de perdón que levamos tempo gardando, un abrazo máis longo a quen temos na casa, ou simplemente un momento de silencio para escoitar a alguén que está triste. Un xesto feito sen que ninguén o pida, con total xenerosidade, coma o ofrecemento de Ben para o seu tío. Esa é a maneira de manter aceso o lume de Xeremías e de facer que a nosa vida sexa, de verdade, un sacrificio vivo e agradable a Deus.

Que a Santísima Virxe María, a Nai que soubo soster a cruz do seu Fillo con fe e esperanza na escuridade, vos cubra hoxe co seu manto de tenrura. Que Santo Carlo Acutis interceda polas nosas familias e nos ensine a usar os nosos talentos para o ben.

Benjamin Vo, neno doce, mente brillante, anxo do noso corazón… descansa na paz do Señor, nese Gran Océano de luz que agora habitas, e coida de todos nós ata que nos volvamos atopar no aeroporto do Ceo, onde a auga da vida nunca se esgota e o amor é eterno.

Amén.