संत योहान बाप्तिस्मा देणाऱ्याच्या हौतात्म्याचा स्मृतिदिन

प्रिय बंधू आणि भगिनींनो,

एकदा डोळे बंद करा आणि त्या अंधाऱ्या, थंडगार तुरुंगाच्या कोठडीची कल्पना करा. मखायरुसच्या त्या किल्ल्यातील जमिनीखालील एक अंधारी खोली... जिथे फक्त शांतता आणि साखळ्यांचा आवाज आहे. वरच्या मजल्यावर राजा हेरोदाच्या वाढदिवसाची भव्य मेजवानी सुरू आहे. तिथे संगीत वाजत आहे, मद्य वाहत आहे, हशा पिकत आहे आणि सत्तेचा मोठा गाजावाजा सुरू आहे. पण खाली, त्या काळोखात, एक माणूस शांतपणे बसला आहे. तो आहे योहान बाप्तिस्मा देणारा. त्याच्याकडे कोणतेही सैन्य नाही, कोणतीही संपत्ती नाही, आणि कोणताही अधिकार नाही. तरीही, वर बसलेला तो शक्तिशाली राजा हेरोद या बंदिवानाला घाबरत आहे. शास्त्र सांगते की, हेरोद योहानाला घाबरत असे, कारण तो त्याला एक धार्मिक आणि पवित्र माणूस म्हणून ओळखत असे. जेव्हा हेरोद त्याचे बोलणे ऐकत असे, तेव्हा तो गोंधळून जात असे, तरीही त्याला योहानाचा आवाज ऐकायला आवडत असे.

योहानाचा तो आवाज... जो वाळवंटात गर्जत होता, जो सत्याची साक्ष देत होता, तो आज त्या तुरुंगाच्या भिंतींमध्ये कोंडला गेला होता. पण आवाज कधी साखळ्यांनी बांधता येतो का? सत्य कधी तुरुंगात कोंडून ठेवता येते का? आजच्या या स्मृतिदिनी, आपण योहानाच्या याच 'आवाजाचा' आणि 'शांत साक्षतेचा' प्रवास पाहणार आहोत. हा एक असा प्रवास आहे जो थेट आपल्या हृदयाला भिडतो, जो आपल्या स्वतःच्या जीवनातील शांततेशी आणि वेदनेशी जोडला जातो.

आज १३ ऑगस्ट २०२६ पासून सुरू झालेला हा प्रवास… आपला लाडका बेंजामिन व्हो—आपला प्रिय बेन—याला प्रभूच्या स्वर्गीय घरी जाऊन आज बरोबर दोन महिने पूर्ण होत आहेत.

दोन महिने… साठ दिवस.

अलन, थाओ आणि रायन… तुमच्यासाठी हा काळ कसा गेला आहे, हे केवळ तुमचे हृदय आणि देवच जाणतो. जेव्हा एखादी मोठी दुर्घटना घडते, तेव्हा सुरुवातीला लोकांची खूप गर्दी असते, सांत्वनाचे अनेक शब्द कानावर पडतात, फोन वाजत राहतात. पण जेव्हा साठ दिवस उलटून जातात, जेव्हा बाहेरील जग आपल्या रोजच्या धावपळीत व्यस्त होते, तेव्हा घरात पसरलेली ती शांतता अधिक तीव्रतेने, अधिक जडपणाने जाणवू लागते. सकाळी उठल्यावर बेनच्या खोलीतील ती रिकामी खुर्ची पाहताना, जेवणाच्या टेबलावर त्याची रिकामी जागा पाहताना, किंवा त्याच्या आवडीच्या गोष्टींकडे पाहताना… तो विरहाचा क्षण एखाद्या अचानक झालेल्या हल्ल्यासारखा तुमच्या हृदयावर वार करतो. विरहाची ही वेदना अत्यंत खरी आहे, ती खोल आहे आणि ती आज तुमच्या अस्तित्वाला हलवून सोडत आहे. मी आज कोणतीही घाई न करता, तुमच्या या दुःखाच्या मध्यभागी तुमच्यासोबत उभा आहे. प्रभू येशू ख्रिस्त स्वतः तुमच्या या अश्रूंच्या जवळ उभा आहे. तो तुमच्या या रिकाम्या जागेत तुमच्यासोबत श्वास घेत आहे.

आजच्या पहिल्या वाचनात, संत पौल करिंथकरांना लिहितो: "बंधू आणि भगिनींनो, देवाने तुम्हांला कसे पाचारण केले आहे याचा विचार करा. मानवी मानकांनुसार तुमच्यापैकी बरेच जण सुज्ञ नव्हते, बरेच जण सामर्थ्यवान नव्हते, बरेच जण कुलीन घराण्यातील नव्हते. उलट, देवाने जगातील मूर्ख ठरवलेल्या गोष्टींना निवडले, जेणेकरून ज्ञानी लोकांना लाजवावे; आणि देवाने जगातील दुर्बळ गोष्टींना निवडले, जेणेकरून सामर्थ्यवानांना लाजवावे."

विचार करा, पौल इथे कोणत्या निवडीबद्दल बोलत आहे? जगाच्या दृष्टीने जे दुर्बळ आहे, जे लहान आहे, जे नम्र आहे, त्याला देव आपलेसे करतो. योहान बाप्तिस्मा देणारा हा जगाच्या दृष्टीने पराभूत झाला. एका नर्तकीच्या मागणीवरून, एका मद्यधुंद राजाच्या चुकीच्या शपथेमुळे त्याचे डोके एका तबकात (platter) ठेवून आणले गेले. काय हा शेवट? जगाच्या दृष्टीने हा अत्यंत लज्जास्पद आणि पराभवाचा क्षण होता. पण देवाच्या दृष्टीने? योहान हा मानवांमध्ये जन्मलेल्या सर्वांत महान ठरला. कारण त्याचे मोठेपण त्याच्या सत्तेत नव्हते, तर त्याच्या नम्रतेत आणि त्याने ख्रिस्तासाठी दिलेल्या साक्षीत होते. तो म्हणाला होता, "त्याने वाढले पाहिजे आणि मी कमी झाले पाहिजे."

आपला लाडका बेंजामिन व्हो… आपला बेन. त्याच्या १५ वर्षांच्या लहानशा पण अत्यंत समृद्ध आयुष्याकडे जेव्हा आपण पाहतो, तेव्हा आपल्याला या 'लहान असण्याच्या आणि तरीही महान असण्याच्या' दैवी सत्याची एक अतिशय सुंदर साक्ष मिळते. बेन हा अत्यंत कुशाग्र बुद्धिमत्तेचा मुलगा होता, पण त्याचे खरे सौंदर्य त्याच्या त्या तीक्ष्ण बुद्धीपेक्षा त्याच्या अत्यंत कोमल, संवेदनशील आणि निष्पाप हृदयात होते. तो एक असा मुलगा होता ज्याच्या मनात इतरांबद्दल अथांग सहानुभूती आणि प्रेम होते.

मला त्याच्या आयुष्यातील एक अतिशय सुंदर आणि साधी गोष्ट आठवते. जेव्हा तो अवघ्या १५ वर्षांचा होता, तेव्हा त्याचे काका विल्यम यांना दोनदा स्ट्रोक आला. ते अत्यंत कठीण परिस्थितीतून जात होते. जेव्हा बेनला हे समजले, तेव्हा त्याने स्वतःहून, कोणाच्याही सांगण्याशिवाय, अत्यंत निरागसतेने आपल्या आई-वडिलांना सांगितले की, तो आपली संपूर्ण पिगी बँक (piggy bank) आपल्या काकांच्या मदतीसाठी द्यायला तयार आहे! त्याने ती पिगी बँक फोडली नाही, कारण त्याची गरज पडली नाही; त्याच्या काकांचा विमा होता. पण विचार करा, त्या १५ वर्षांच्या मुलाच्या मनात किती मोठे औदार्य होते! त्याने आपल्या छोट्याशा बचतीचा विचार न करता, आपले सर्वस्व आपल्या आजारी काकांसाठी देण्याची तयारी दाखवली. त्याने ती पिगी बँक प्रत्यक्षात रिकामी केली नाही किंवा तोडली नाही, पण त्याची ती 'ऑफर' करणे, तिची ती तयारी दाखवणे, हेच देवाच्या नजरेत सर्वात मौल्यवान होते. हाच तो आवाज होता जो त्याच्या लहानशा हृदयातून उमटत होता—प्रेमाचा आणि दयेचा आवाज.

पण अलन आणि थाओ, आज या दोन महिन्यांच्या टप्प्यावर, रात्रीच्या शांततेत तुमच्या मनात एक अतिशय जड आणि छळणारा प्रश्न येत असेल: 'का? आमच्यासोबतच असे का झाले? आमच्या बेनसारख्या इतक्या चांगल्या, हुशार आणि निष्पाप मुलाला प्रभूने इतक्या लवकर का बोलावून घेतले? आमच्याकडून काही चूक झाली का? आम्ही काही कमी पडलो का?' हा प्रश्न प्रत्येक संवेदनशील पालकाला छळत असतो. विनाकारण स्वतःला दोषी मानण्याची ही भावना पालकांच्या हृदयाला पोखरत असते.

माझ्या प्रिय अलन आणि थाओ, आज प्रभूच्या या पवित्र शब्दांद्वारे मी तुमच्या हृदयावरील हा जड दगड पूर्णपणे काढून फेकून देऊ इच्छितो. जेव्हा शिष्यांनी येशूला विचारले होते की, "या माणसाच्या जन्मांध असण्याला कोण कारणीभूत आहे, हा स्वतः की याचे आई-वडील?" तेव्हा येशूने स्पष्ट शब्दांत सांगितले होते, "याने किंवा याच्या आई-वडिलांनी पाप केले नाही" (योहान ९:३). आजारपण किंवा मृत्यू ही देवाने दिलेली शिक्षा नसते, आणि ते तुमच्या नियंत्रणातही नव्हते. काही वादळं या जगात अचानक येतात, ज्यावर मानवी कष्टांची किंवा काळजीची कोणतीही मर्यादा चालत नाही. तुम्ही जगातील सर्वोत्तम आई-वडील आहात. तुम्ही बेनला जे प्रेम दिले, जी माया दिली, ती कोणत्याही औषधापेक्षा मोठी होती. तुम्ही त्याला जगाची सफर घडवून आणली, त्याच्या स्वप्नांना पंख दिले. तुमच्या प्रेमामध्ये कोणतीही कमतरता नव्हती. आज स्वतःला त्या निरर्थक आत्मदोषातून आणि सुप्त अपराधीपणाच्या भावनेतून पूर्णपणे मुक्त करा. बेन तुमच्यावर खूप प्रेम करत होता आणि आजही करत आहे. तो स्वर्गातून तुमच्याकडे पाहत आहे आणि त्याला माहित आहे की तुम्ही त्याच्यासाठी आपले सर्वस्व पणाला लावले होते.

रायन, माझ्या प्रिय बाळा… तुझा मोठा भाऊ बेन हा तुझा सर्वात मोठा पाठीराखा होता. तो जरी आज डोळ्यांना दिसत नसला, तरी तो तुझ्या अगदी जवळ आहे. त्याने त्याच्या आयुष्याची जी सुंदर साक्ष तुझ्या हृदयात ठेवली आहे, ती तुला पुढे घेऊन जायची आहे. तुला तुझ्या आई-वडिलांसाठी धैर्याने आणि आनंदाने जगायचे आहे. तू एकटा नाहीस, तुझा दादा स्वर्गातून नेहमी तुझ्यावर लक्ष ठेवून आहे. तो तुला पाहत आहे जेव्हा तू हसतोस, जेव्हा तू अभ्यास करतोस, आणि जेव्हा तू तुझ्या आई-वडिलांना मिठी मारतोस.

आज आपण ज्या संत योहान बाप्तिस्मा देणाऱ्याच्या हौतात्म्याचा विचार करत आहोत, त्याच्या नावाशी बेनचे एक अतिशय सुंदर नाते जोडले गेले आहे. बेनच्या दयाळू हृदयाच्या स्मरणात व्हिएतनाममधील कॅ माउ (Cà Mau) येथे जी पाण्याची विहीर बांधण्यात आली आहे, तिचे नाव आहे—‘जॉन् द बॅप्टिस्टची विहीर’ (Giếng Gioan Baotixita). विचार करा, काय हा योगायोग आहे! ज्या संताने येशूला पावन जल दिले, ज्याने वाळवंटात पाण्याची वाट दाखवली, त्याच संताच्या नावाने आज व्हिएतनाममधील एका गरीब गावातून शुद्ध, जीवनदायी पाणी वाहत आहे. बेनच्या नावाने वाहणारा हा पाण्याचा झरा आपल्याला सांगतो की, त्याचे प्रेम या जगात संपलेले नाही. ते आजही वाहत आहे, तहानलेल्यांना तृप्त करत आहे. हेच ते 'राखीव तेल' आणि हेच ते 'जीवनदायी पाणी' आहे जे बेनने आपल्या मागे सोडले आहे.

आज आपला लाडका बेंजामिन हा संत कार्लो अकुतीससोबत स्वर्गाच्या त्या भव्य मेजवानीत विसावला आहे. हेरोदाची ती मेजवानी मृत्यूची मेजवानी होती, जिथे कपट आणि सूड होता. पण स्वर्गाची मेजवानी ही जीवनाची आणि प्रकाशाची मेजवानी आहे. तिथे बेन आणि संत कार्लो अकुतीस—हे दोन तरुण, आधुनिक आणि निष्पाप आत्मे—एकत्र उभे आहेत. ज्या मुलाला विमानांचे वेड होते, ज्याने आनंदाने ‘कॉन चिम एअरलाइन्स’चे (Con Chim Airlines) स्वप्न पाहिले होते, तो आज देवाच्या अनंत आकाशात मुक्तपणे विहार करत आहे. तिथे त्याला कोणताही आजार नाही, कोणतीही वेदना नाही, आणि कोणताही विरह नाही.

माझ्या प्रिय ख्रिस्ती बांधवांनो, आज जेव्हा आपण या प्रार्थनेतून बाहेर पडू, तेव्हा आपल्यासोबत काय घेऊन जायचे आहे?

आज जेव्हा तुम्ही घरी जाल, तेव्हा आपल्या स्वतःच्या हृदयातील त्या 'पिगी बँक'कडे पहा. बेनसारखे आपले हृदय इतरांसाठी उघडण्याची तयारी आपल्याकडे आहे का? आपण आपल्या रोजच्या जीवनात कोणालातरी मदत करण्यासाठी, कोणाचे तरी अश्रू पुसण्यासाठी पुढे येतो का? आज एक छोटासा संकल्प करा: आपल्या कुटुंबातील लोकांसाठी, आपल्या शेजाऱ्यांसाठी प्रेमाचा एक शब्द बोला. कोणाचे तरी ओझे हलके करा. बेनने जसे आपल्या काकांसाठी आपले सर्वस्व देण्याची तयारी दाखवली, तसेच आपणही आपल्या जवळील लोकांसाठी सढळ हाताने आणि खुल्या मनाने जगूया.

अलन, थाओ आणि रायन… बेन तुमच्यापासून दूर गेलेला नाही. तो फक्त देवाच्या त्या दुसऱ्या, अधिक प्रकाशमान खोलीत गेला आहे. तो तिथे दारापाशी उभा राहून, तुमच्यासाठी प्रार्थना करत, आपल्या चेहऱ्यावरचे ते गोड हसू घेऊन वाट पाहत आहे.

प्रभू येशू ख्रिस्ताची कृपा आणि माता मरीयेचे सांत्वन तुम्हा सर्वांसोबत सदैव राहो.

आमेन.