સંત ઓગસ્ટિન, ધર્મગુરુ અને ધર્મશાસ્ત્રીનો સ્મરણોત્સવ

અંધકારથી ભરેલા એક શાંત દેવળની કલ્પના કરો… બહાર પવન ફૂંકાઈ રહ્યો છે, અને અંદર માત્ર એક નાની વેદીની આસપાસ શાંતિ છવાયેલી છે. ત્યાં એક પછી એક મીણબત્તીઓ પ્રગટાવવામાં આવે છે. જ્યારે પ્રથમ દીવો પ્રગટે છે, ત્યારે તેનો નાનો, પીળો પ્રકાશ આજુબાજુના અંધકારને સંપૂર્ણપણે હટાવી શકતો નથી, પણ તે આપણને આશા આપે છે. તે આપણને બતાવે છે કે પ્રકાશ હજુ જીવંત છે. જેમ જેમ વધુ દીવા પ્રગટે છે, તેમ તેમ એ આખું સ્થાન એક દિવ્ય તેજથી ભરાઈ જાય છે. એ નાની જ્યોત, જે પવનના એક ઝાપટાથી ઓલવાઈ શકે તેવી લાગે છે, તે જ વાસ્તવમાં અંધકાર પર વિજય મેળવવાની શક્તિ ધરાવે છે.

આજે પવિત્ર સુવાર્તામાં પ્રભુ ઈસુ આપણી સમક્ષ આ જ મશાલ અને દીવાની છબી મૂકે છે. દસ કન્યાઓ, જેઓ વરરાજાની પ્રતીક્ષા કરી રહી છે, તેઓ પોતાની મશાલો લઈને ઊભી છે. આ મશાલ માત્ર એક વસ્તુ નથી; તે આપણી શ્રદ્ધા, આપણી આશા અને આપણા જીવનની જ્યોત છે. પણ આ વાર્તામાં એક બહુ મહત્વની વિગત છે જે આપણને વિચારતા કરી મૂકે છે: તેલ (oil). પાંચ કન્યાઓ બુદ્ધિશાળી હતી કારણ કે તેઓ પોતાની મશાલની સાથે કુપ્પીઓમાં વધારાનું તેલ લઈને આવી હતી. મૂર્ખ કન્યાઓ પાસે મશાલ તો હતી, પણ તેલ નહોતું.

આ તેલ શું છે? તેલ એ કોઈ એવી વસ્તુ નથી જે બજારમાંથી અચાનક ખરીદી શકાય જ્યારે સમય પૂરો થઈ રહ્યો હોય. આધ્યાત્મિક જીવનમાં, તેલ એટલે ઈશ્વર સાથેનો આપણો જીવંત સંબંધ, આપણી પ્રાર્થના, આપણી નમ્રતા અને આપણો પ્રેમ. તે દરરોજ, એક-એક ટીપું કરીને એકઠું કરવામાં આવે છે. તે હૃદયની એ મૌન પ્રાર્થનાઓ છે જે કોઈ જોઈ શકતું નથી. તે એવા કાર્યો છે જે આપણે કોઈના વખાણ મેળવવા માટે નહીં, પણ માત્ર ઈશ્વર પ્રીત્યર્થ કરીએ છીએ. જ્યારે મધ્યરાત્રિએ બૂમ પડે છે, ત્યારે આપણી પાસે જે તેલ છે, તે જ આપણી મશાલને પ્રજ્વલિત રાખે છે.

આજે આપણે સંત ઓગસ્ટિનનો સ્મરણોત્સવ ઉજવી રહ્યા છીએ. ઓગસ્ટિન એક એવા વ્યક્તિ હતા જેમણે પોતાના જીવનનો મોટો ભાગ માનવીય જ્ઞાન અને જગતની બુદ્ધિ પાછળ વિતાવ્યો. તેઓ અત્યંત તેજસ્વી હતા, એક મહાન વક્તા હતા, પણ તેમનું હૃદય અશાંત હતું. તેઓ સત્યની શોધમાં ભટકતા રહ્યા. સંત પાઉલ આજના પ્રથમ વાચનમાં જે કહે છે તે ઓગસ્ટિનના જીવનમાં સાચું સાબિત થયું: “ઈશ્વરની મૂર્ખતા માનવીય જ્ઞાન કરતાં વધુ જ્ઞાની છે.” ઓગસ્ટિનને સમજાયું કે જગતનું બધું જ જ્ઞાન પણ હૃદયના ખાલીપાને ભરી શકતું નથી. જ્યાં સુધી તેઓ ઈશ્વરના પ્રેમમાં ન પડ્યા, જ્યાં સુધી તેમણે ક્રોસના રહસ્યને ન સ્વીકાર્યું, ત્યાં સુધી તેમને શાંતિ ન મળી. તેમનું પ્રખ્યાત વાક્ય આજે પણ ગુંજે છે: “હે પ્રભુ, તેં અમને તારા પોતાના માટે બનાવ્યા છે, અને જ્યાં સુધી અમારું હૃદય તારામાં વિરામ ન મેળવે, ત્યાં સુધી તે અશાંત રહેશે.”

…

આજે આપણા વહાલા બેન્જામિન વો—આપણા પ્યારા બેનને ઈશ્વરના સ્વર્ગીય સાનિધ્યમાં ગયાને બરાબર બે મહિના થયા છે. ૧૩ જૂન, ૨૦૨૬ ના એ દિવસથી લઈને આજ સુધી… આશરે સાઠ દિવસોનો આ સમયગાળો વીતી ગયો છે.

જ્યારે આપણે આ સમયના આંકડા જોઈએ છીએ, ત્યારે હૃદય ભારે થઈ જાય છે. એલન અને થાઓ… આ બે મહિનામાં તમે જે મૌન વેદના સહન કરી છે, તે કોઈ શબ્દોમાં વર્ણવી શકાય તેમ નથી. શરૂઆતના દિવસોની ધમાલ અને લોકોની અવરજવર હવે ઓછી થઈ ગઈ છે. દુનિયા પોતાના કામમાં વ્યસ્ત થઈ ગઈ છે, પણ તમારા ઘરમાં, તમારા હૃદયમાં એ ખાલીપો હજુ પણ એટલો જ જીવંત છે. જ્યારે તમે સાંજે બેસો છો, ત્યારે બેનનો રૂમ શાંત છે. રાયન જ્યારે એકલો રમે છે, ત્યારે તેનો મોટો ભાઈ તેની બાજુમાં નથી. શોકનો આ તબક્કો બહુ જ કઠિન છે, કારણ કે આ સમયે સત્ય આપણી સામે આવીને ઊભું રહે છે. એ ખાલી ખુરશી, એ અધૂરા પ્રોજેક્ટ્સ, એ વિમાનો જે હજુ પણ આકાશમાં ઉડે છે પણ બેન વગર—આ બધું જ સાચું છે. આ પીડાને નકારવાની જરૂર નથી; આ પીડા એ તમારા પ્રેમનો જ એક ભાગ છે.

પરંતુ આ જ અંધકારની વચ્ચે, આપણે આજે એ નાની જ્યોત તરફ જોવાનું છે જે બેન્જામિન આપણી પાછળ મૂકી ગયો છે.

આજે મારી આંખો સામે બેન અને તેના નાના ભાઈ રાયનનો એક બહુ જ સુંદર ફોટો છે. નાતાલના પવિત્ર તહેવાર દરમિયાન, બંને ભાઈઓ દેવળની અંદર સાથે ઊભા છે. ઠંડીની મોસમ છે, એટલે બંનેએ ગરમ કોટ પહેરેલા છે. તેઓ પવિત્ર હૃદય ઈસુ (Sacred Heart of Jesus) ની પ્રતિમા સમક્ષ ઊભા છે. તેમની પાછળ, અસંખ્ય નાની-નાની પ્રાર્થનાની મીણબત્તીઓ—વૉટિવ કેન્ડલ્સ—પ્રગટી રહી છે. બંને ભાઈઓના ચહેરા પર એક અત્યંત મીઠું, નમ્ર અને શાંત સ્મિત છે. આ ફોટો માત્ર એક યાદગીરી નથી; તે આજના પવિત્ર વચનોનો એક જીવંત ચિતાર છે.

બેન અને રાયન એ પ્રગટતી મીણબત્તીઓની સામે ઊભા છે, અને તેમનું પોતાનું જીવન પણ એ જ જ્યોત જેવું પ્રકાશિત છે. બેન્જામિન પાસે એક અસાધારણ તેજસ્વી મગજ હતું. સંત ઓગસ્ટિનની જેમ જ, તેની બુદ્ધિ અને તેની જિજ્ઞાસા અદ્ભુત હતી. ચોથા ધોરણમાં આઠમા ધોરણનું ગણિત ગણવું, ખૂબ જ નાની ઉંમરે કમ્પ્યુટર કોડિંગ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ જેવા અટપટા વિષયોને સમજી લેવા—આ બધું જ દર્શાવે છે કે ઈશ્વરે તેને એક અસાધારણ મગજ આપ્યું હતું. પણ બેનની ખરી સુંદરતા માત્ર તેના મગજમાં નહોતી; તેની ખરી સુંદરતા તેના હૃદયમાં હતી. તે અત્યંત નમ્ર, આદરણીય અને પ્રેમાળ બાળક હતો. તેનું સ્મિત એ સાબિતી હતી કે તેનો ‘દીવો’ હંમેશાં પ્રેમથી ભરેલો હતો.

તેના જીવનની જ્યોત ભલે ટૂંકી રહી, પણ તે એટલી તેજસ્વી હતી કે તેણે આપણને બધાને પ્રકાશિત કર્યા છે. બેન પાસે જે ‘તેલ’ હતું—તેનો પ્રેમ, તેની નમ્રતા, તેનું કુટુંબ પ્રત્યેનું સમર્પણ—તે ક્યારેય ખૂટ્યું નથી. જ્યારે મધ્યરાત્રિએ બૂમ પડી, ત્યારે બેન્જામિન તૈયાર હતો. તેની મશાલ બળી રહી હતી. તે વરરાજાની સાથે લગ્નભોજનમાં પ્રવેશી ગયો છે. તે હવે એ સ્વર્ગીય દેવળમાં છે જ્યાં કોઈ અંધકાર નથી, જ્યાં કોઈ દુઃખ નથી, અને જ્યાં સદાકાળ માટે ઈસુના પવિત્ર હૃદયનો પ્રકાશ રેલાઈ રહ્યો છે.

…

એલન અને થાઓ… મારી વહાલી માતા અને પિતા…

હું જાણું છું કે બે મહિના પછી પણ તમારી આંખોમાં આંસુ છે. પણ યાદ રાખજો, તમે બેનને જે પ્રેમ આપ્યો છે, તે જ તેનું ‘તેલ’ હતું. તમે તેને માત્ર ભણાવ્યો કે મોટો કર્યો નથી, પણ તમે તેને ઈશ્વરના પ્રેમનો અનુભવ કરાવ્યો છે. આ નાતાલના ફોટામાં, જ્યારે તે દેવળમાં ઊભો છે, ત્યારે તે દર્શાવે છે કે તમે તેને કયા સંસ્કાર આપ્યા છે. તમે તેને ઈસુના ચરણોમાં લાવ્યા. તમારો આ પ્રેમ ક્યારેય વ્યર્થ જશે નહીં. બેન આજે સ્વર્ગમાંથી તમારા પર સ્મિત કરી રહ્યો છે. તે તમને જોઈ રહ્યો છે અને કહી રહ્યો છે કે, “મમ્મી, ડેડી, હું સુરક્ષિત છું. મારી મશાલ હજુ પણ પ્રગટી રહી છે.”

અને મારા વહાલા રાયન…

તારા મોટા ભાઈ બેનનો એ પ્રેમાળ ચહેરો હંમેશાં યાદ રાખજે. તારી પાછળ જે મીણબત્તીઓ પ્રગટી રહી હતી, તે તારા ભાઈના પ્રેમની જ્યોત છે જે તારા હૃદયમાં સદા બળતી રહેશે. તારે હવે ગભરાવાની જરૂર નથી. તારો ભાઈ સંત કાર્લો અકુતિસની સાથે સ્વર્ગીય મિજબાનીમાં છે, અને તે તારા માટે પ્રાર્થના કરી રહ્યો છે. તારે તારા માતા-પિતાનો સહારો બનવાનું છે અને બેનની જેમ જ નમ્રતા અને પ્રેમથી તારું જીવન જીવવાનું છે.

અને આજે જેઓ દૂર-દૂરથી આ શ્રદ્ધાંજલિ સભામાં જોડાયા છે, જે પરિવારો પોતાના બાળકો માટે ચિંતામાં રાતો વિતાવે છે, જેઓ કોઈ વહાલાને ગુમાવીને અંધકારમાં બેઠા છે…

આજનું શાસ્ત્રવચન આપણને બધાને આશ્વાસન આપે છે. ગીતશાસ્ત્રમાં આપણે ગાયું: “પ્રભુની યોજના સદાકાળ ટકી રહે છે; તેમના હૃદયના વિચારો પેઢી દર પેઢી રહે છે.” ઈશ્વરની યોજના આપણી માનવીય બુદ્ધિ કરતાં ઘણી મોટી છે. સંત પાઉલ કહે છે તેમ, જે બાબતો આપણને નબળાઈ જેવી લાગે છે, તે ઈશ્વરની શક્તિ છે. ક્રોસ એ આપણી નબળાઈ નથી, પણ આપણો વિજય છે. ઈશ્વર આપણી સાથે છે, તેઓ આપણી દરેક પીડાને જાણે છે.

વિયેતનામના કા માઉ (Cà Mau) ગામમાં બેન્જામિનના નામે બનેલો ‘પ્રેમનો કૂવો’ (Well of Love) આજે પણ લોકોને મીઠું પાણી પૂરું પાડે છે. જેમ પાણી તરસ્યાઓની તરસ છિપાવે છે, તેમ બેનનો પ્રેમ આજે પણ આ પૃથ્વી પર વહી રહ્યો છે. તેનું જીવન ભલે પૃથ્વી પર ટૂંકું રહ્યું, પણ તેની સુવાસ અને તેનો પ્રકાશ સદાકાળ રહેશે.

તો આજે, જ્યારે આપણે આ પવિત્ર સભામાંથી બહાર જઈએ, ત્યારે આપણે આપણા હૃદયમાં શું લઈને જવાનું છે?

આજે તમારા માટે એક નાનું, ગંભીર અને સુંદર કાર્ય છે.

આજે સાંજે, જ્યારે તમારા ઘરમાં અંધકાર થાય, ત્યારે એક નાની મીણબત્તી અથવા દીવો પ્રગટાવજો. એ નાની જ્યોત સામે થોડી ક્ષણો માટે મૌન ઊભા રહેજો.

એ જ્યોત તરફ જોતાં વિચારજો કે આપણું જીવન પણ આવી જ એક નાની જ્યોત છે. આપણી કુપ્પીઓમાં પ્રેમ અને પ્રાર્થનાનું તેલ હંમેશાં ભરેલું રાખીએ. બેન્જામિનના એ સુંદર, નમ્ર સ્મિતને યાદ કરજો અને પ્રભુ પાસે પ્રાર્થના કરજો કે તેઓ આપણને પણ એવી જ શાંતિ અને શ્રદ્ધા આપે.

અંધકાર ગમે તેટલો ઘેરો હોય, પણ જો આપણી પાસે પ્રેમનું તેલ હશે, તો આપણી મશાલ ક્યારેય ઓલવાશે નહીં.

શાંતિના પ્રભુ પોતે તમને દરેક સમયે અને દરેક રીતે શાંતિ આપે. સંત ઓગસ્ટિન અને સંત કાર્લો અકુતિસની મધ્યસ્થી દ્વારા આપ સર્વ પર પ્રભુનો આશીર્વાદ સદા ઉતરેલો રહે.

આમીન.