ધન્ય કુંવારી મરિયમના રાણીપદનો સ્મરણોત્સવ

પ્રથમ વાચનમાં પ્રબોધક એઝેકીએલ એક અદ્ભુત દર્શન વર્ણવે છે. તે પૂર્વ તરફના દરવાજે ઊભો છે, અને ત્યાં તે ‘ઇઝરાયલના ઈશ્વરનો મહિમા’ પૂર્વ દિશામાંથી આવતો જુએ છે. તે મહિમા કેવો હતો? એઝેકીએલ કહે છે, ‘ઘણાં પાણીના ગર્જન જેવો અવાજ મેં સાંભળ્યો, અને પૃથ્વી તેના મહિમાથી પ્રકાશિત થઈ.’ કલ્પના કરો આ દ્રશ્યની... એક અસાધારણ, અદભૂત, આંખોને અંજાઈ દે તેવો પ્રકાશ, કાનના પડદા ફાડી નાખે તેવો ગર્જન જેવો અવાજ. ઈશ્વરનો મહિમા, તેની ભવ્યતા, તેની શક્તિ – એઝેકીએલને જાણે ઘૂંટણિયે પાડી દે છે. તે લખે છે, ‘હું ઊંધો પડ્યો.’ આ દ્રશ્ય એટલું પ્રચંડ હતું કે તે માનવીની સમજની બહાર હતું. ઈશ્વરનો મહિમા મંદિરને ભરી દે છે, અને પછી એક અવાજ સંભળાય છે: ‘હે મનુષ્યપુત્ર, આ મારું સિંહાસન હશે, અહીં હું મારા પગના તળિયા રાખીશ; અહીં હું ઇઝરાયલના બાળકો વચ્ચે સદાકાળ નિવાસ કરીશ.’

આ કેટલું શક્તિશાળી દ્રશ્ય છે, ખરું ને? ઈશ્વરનો મહિમા, તેની ભવ્યતા, તેની હાજરી... જે આખી પૃથ્વીને પ્રકાશિત કરી દે છે. આપણને પણ ક્યારેક આવા ‘મહિમા’ની ઝંખના થાય છે. આપણા જીવનમાં જ્યારે અંધકાર છવાયેલો હોય, જ્યારે દુઃખના વાદળો ઘેરાયેલા હોય, ત્યારે આપણે ઈશ્વરના આવા તેજસ્વી મહિમાની શોધ કરીએ છીએ. આપણે ઇચ્છીએ છીએ કે ઈશ્વર આવીને આપણા જીવનમાં, આપણા ઘરમાં, આપણા હૃદયમાં એવો જ પ્રકાશ પાથરે, અને બધું જ સારું કરી દે.

આજે આપણા વહાલા બેન્જામિન વોને પ્રભુના ઘરે ગયાને લગભગ બે મહિના પૂરા થવા આવ્યા છે. આ બે મહિના... ૬૦થી વધુ દિવસો... જેમાં એલન, થાઓ અને રાયને અસહ્ય પીડા અને ખાલીપો અનુભવ્યો છે. બેનનો તેજસ્વી ચહેરો, તેનું સ્મિત, તેની વાતો... આ બધું જ યાદ આવે છે ત્યારે હૃદયમાં એક ઊંડો ખાલીપો વર્તાય છે. ક્યાં છે એ ‘ઈશ્વરનો મહિમા’ જ્યારે આપણને તેની સૌથી વધુ જરૂર હોય છે? ક્યાં છે એ ગર્જન જેવો અવાજ જે આપણને આશ્વાસન આપે? આ પ્રશ્નો આપણા હૃદયમાં ઘૂમરાય છે, અને આ વાસ્તવિક છે. આ પીડા વાસ્તવિક છે. આ ખાલી ખુરશી વાસ્તવિક છે.

પણ ગીતશાસ્ત્ર આપણને આશ્વાસન આપે છે. આપણે ગાયું, ‘પ્રભુનો મહિમા આપણા દેશમાં નિવાસ કરશે.’ એઝેકીએલના દર્શનમાં ઈશ્વરનો મહિમા એક વિરાટ, પ્રચંડ ઘટના તરીકે આવે છે. પણ ગીતશાસ્ત્ર કહે છે કે એ મહિમા ‘આપણા દેશમાં’, એટલે કે આપણા સામાન્ય જીવનમાં, આપણી વચ્ચે નિવાસ કરશે. કેવી રીતે? ગીતશાસ્ત્ર આગળ કહે છે: ‘દયાળુતા અને સત્ય મળશે; ન્યાય અને શાંતિ ચુંબન કરશે. સત્ય પૃથ્વીમાંથી ફૂટી નીકળશે, અને ન્યાય આકાશમાંથી નીચે જોશે.’ આ દ્રશ્ય કેટલું સુંદર છે! ઈશ્વરનો મહિમા કોઈ દૂરના, અદભૂત મંદિરમાં જ નથી, પણ તે આપણા રોજિંદા જીવનમાં, દયાળુતામાં, સત્યમાં, ન્યાયમાં અને શાંતિમાં પ્રગટ થાય છે.

પરંતુ સુવાર્તામાં ઈસુ આપણને એક અલગ જ દ્રશ્ય બતાવે છે. ઈસુ શાસ્ત્રીઓ અને ફરોશીઓની વાત કરે છે. તેઓ ‘મુસાની ખુરશી પર બેઠા છે.’ એટલે કે, તેઓ ધાર્મિક સત્તા ધરાવે છે, તેઓ લોકોને ઈશ્વરના નિયમો શીખવે છે. ઈસુ કહે છે કે તેઓ જે શીખવે છે તે બધું પાળો, ‘પણ તેમના ઉદાહરણને અનુસરશો નહીં.’ કેમ? કારણ કે, ‘તેઓ ઉપદેશ આપે છે પણ પાળતા નથી.’ તેઓ લોકોને ‘ભારે બોજ બાંધીને તેમના ખભા પર મૂકે છે, પણ તેઓ પોતે તેને ખસેડવા માટે એક આંગળી પણ ઊંચી કરતા નથી.’

આ કેટલું વિરોધાભાસી છે! એક તરફ એઝેકીએલનો ઈશ્વરનો પ્રચંડ મહિમા, અને બીજી તરફ આ શાસ્ત્રીઓ અને ફરોશીઓ, જેઓ ઈશ્વરના નામે લોકોને ભારે બોજ તળે દબાવી દે છે. તેમનું બધું જ કામ ‘લોકોને દેખાય તે માટે’ હોય છે. તેઓ ‘પોતાના તાવીજો પહોળા કરે છે અને ઝૂલતા કપડાં લાંબા કરે છે.’ તેમને ભોજન સમારંભોમાં માનભર્યા સ્થાનો ગમે છે, સભાસ્થાનોમાં માનભર્યા આસનો ગમે છે, બજારોમાં સલામ અને ‘રબ્બી’નું સંબોધન ગમે છે. આ બધું જ બાહ્ય દેખાવ છે, બાહ્ય સત્તા છે. આમાં ઈશ્વરનો સાચો મહિમા ક્યાં છે? આમાં દયાળુતા ક્યાં છે? સત્ય ક્યાં છે? શાંતિ ક્યાં છે?

ઈસુ સ્પષ્ટપણે કહે છે: ‘તમારામાંથી સૌથી મોટો તમારો સેવક બનશે. જે કોઈ પોતાને ઉન્નત કરશે તેને નીચો કરવામાં આવશે; પણ જે કોઈ પોતાને નમ્ર કરશે તેને ઉન્નત કરવામાં આવશે.’ આ એક ક્રાંતિકારી સંદેશ છે. ઈશ્વરનો સાચો મહિમા બાહ્ય દેખાવમાં, સત્તામાં કે ભારે બોજ લાદવામાં નથી. તે નમ્રતામાં, સેવામાં, અને બીજાના બોજને હળવો કરવામાં છે. આ જ ‘દયાળુતા અને સત્ય’ છે જે ગીતશાસ્ત્રમાં કહેવાયું છે કે ‘મળશે.’

આજે આપણે ધન્ય કુંવારી મરિયમના રાણીપદનો સ્મરણોત્સવ ઉજવીએ છીએ. મરિયમ, જેણે પોતાને ‘પ્રભુની દાસી’ કહી. એક એવી સ્ત્રી જેણે પોતાને નમ્ર કરી, ઈશ્વરની ઇચ્છાને સંપૂર્ણપણે સ્વીકારી. તેના દ્વારા ઈશ્વરનો મહિમા આ પૃથ્વી પર આવ્યો, ઈસુના રૂપમાં. મરિયમનું રાણીપદ કોઈ સિંહાસન પર બેસીને હુકમ ચલાવવાનું નથી. તેનું રાણીપદ સેવાનું રાણીપદ છે, પ્રેમનું રાણીપદ છે, નમ્રતાનું રાણીપદ છે. તે ઈશ્વરના મહિમાને પોતાના ગર્ભમાં, પોતાના હૃદયમાં ધારણ કરનાર ‘મંદિર’ હતી. તેના જીવનમાં, ઈશ્વરનો મહિમા ખરેખર ‘નિવાસ’ કર્યો. તે કોઈ ભારે બોજ લાદતી નથી, પણ આપણને ઈસુ પાસે દોરી જાય છે, જે કહે છે, ‘મારો બોજ હળવો છે અને મારો ધૂંસરો સહેલો છે.’

આપણા વહાલા બેન્જામિનના જીવનમાં પણ આપણે આ જ સત્ય જોઈ શકીએ છીએ. બેન એક અસાધારણ બુદ્ધિપ્રતિભા ધરાવતો છોકરો હતો. ચોથા ધોરણમાં આઠમા ધોરણનું ગણિત ઉકેલતો, AI અને ક્લાઉડ ટેકનોલોજીની દુનિયામાં ડૂબેલો રહેતો... તેની પાસે ‘રબ્બી’ કે ‘માસ્ટર’ જેવા મોટા ખિતાબો મેળવવાની પૂરી ક્ષમતા હતી. પણ બેન વિશે એક વાત જે તેના પરિવારજનો હંમેશા કહે છે તે છે તેની ‘ઊંડી આદરભાવના’ (deep respect) અને ‘નમ્ર હૃદય’. તે હંમેશા હસતો, ખુશ રહેતો અને તેના માતા-પિતા પ્રત્યે અત્યંત આદરણીય હતો. તેની બુદ્ધિ કે આવડત ક્યારેય તેનામાં અભિમાન લાવ્યા નહીં. તેણે ક્યારેય પોતાને ‘ઉન્નત’ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો નહીં. તેના કાર્યો ‘દેખાય તે માટે’ નહોતા. તે તો પોતાની કુદરતી જીજ્ઞાસા અને પ્રેમના કારણે જ કરતો હતો.

યાદ કરો, ઈસુએ શાસ્ત્રીઓ અને ફરોશીઓને શું કહ્યું? ‘તેઓ ઉપદેશ આપે છે પણ પાળતા નથી.’ બેનનું જીવન આનાથી તદ્દન વિપરીત હતું. તે ઉપદેશ નહોતો આપતો, પણ તે પોતાના જીવનથી જીવી બતાવતો હતો. તેની નમ્રતા, તેનો પ્રેમ, તેનો આદરભાવ... આ બધું જ ઈશ્વરના મહિમાનું એક નાનું પ્રતિબિંબ હતું જે તેના જીવનમાં ‘નિવાસ’ કરતું હતું. તેણે ક્યારેય કોઈના પર ભારે બોજ લાદ્યો નથી. ઊલટું, તેણે બીજાના બોજને હળવો કરવાની ભાવના રાખી. તેના અંકલ વિલિયમ બીમાર પડ્યા ત્યારે તેણે પોતાની પિગી બેંક ખાલી કરવાની તૈયારી બતાવી હતી. આ કોઈ બાહ્ય દેખાવ નહોતો, આ તેના હૃદયમાંથી આવેલી ‘દયાળુતા અને સત્ય’ હતું.

આજે, જ્યારે આપણે બેનના વિરહમાં છીએ, ત્યારે આપણને કદાચ એઝેકીએલના દર્શન જેવો કોઈ પ્રચંડ મહિમા દેખાતો નથી. પણ ઈસુ આપણને શીખવે છે કે ઈશ્વરનો સાચો મહિમા ક્યાં શોધવો. તે આપણા હૃદયમાં છે, આપણા સંબંધોમાં છે, આપણા નમ્ર કાર્યોમાં છે. તે બેનના સ્મિતમાં હતો, તેના આદરભાવમાં હતો, તેની જીજ્ઞાસામાં હતો. તે ‘સત્ય’ હતું જે તેના જીવનમાંથી ‘ફૂટી નીકળ્યું’ હતું, જેમ ગીતશાસ્ત્ર કહે છે.

એલન, થાઓ, રાયન... તમે બેન્જામિનને જે પ્રેમ આપ્યો છે, જે સંસ્કાર આપ્યા છે, તે ઈશ્વરની દ્રષ્ટિમાં અત્યંત મૂલ્યવાન છે. તમે તેને શીખવ્યું કે કેવી રીતે નમ્ર રહેવું, કેવી રીતે આદર કરવો, કેવી રીતે પ્રેમ કરવો. આ બધું જ ઈશ્વરના મહિમાનો ભાગ છે. ક્યારેક દુઃખમાં આપણને લાગે છે કે આપણે ક્યાંક ભૂલ કરી, ક્યાંક ચૂક થઈ. પણ યાદ રાખો, ઈશ્વર કોઈના પર ‘ભારે બોજ’ લાદતા નથી. ઈશ્વર દયાળુ છે, અને તેમનો પ્રેમ અનંત છે. બેનના જીવનમાં જે ‘દયાળુતા અને સત્ય’ હતું, તે જ તમને આ મુશ્કેલ સમયમાં શાંતિ આપશે. તમે બેન માટે જે કંઈ કર્યું છે, તે પ્રેમથી ભરપૂર હતું, અને પ્રેમ ક્યારેય નિષ્ફળ જતો નથી.

આજે આપણે મરિયમના રાણીપદનો સ્મરણોત્સવ ઉજવીએ છીએ. મરિયમ, જેણે ઈશ્વરના મહિમાને પોતાનામાં ધારણ કર્યો અને તેને દુનિયામાં લાવ્યા. તે આપણને શીખવે છે કે સાચી મહાનતા નમ્ર સેવામાં છે. બેનનું જીવન પણ એક સેવા હતું – પરિવાર માટે, જ્ઞાન માટે, અને પ્રેમ માટે. તેના નામે જે ‘પ્રેમનો કૂવો’ (Well of Love) ખોદવામાં આવ્યો છે, તે પણ આ જ સત્યનું પ્રતીક છે. તે ‘સત્ય પૃથ્વીમાંથી ફૂટી નીકળશે’ અને ‘પ્રભુ પોતે પોતાના લાભો આપશે; આપણી ભૂમિ પોતાનો પાક આપશે’ – આ ગીતશાસ્ત્રના શબ્દોનું જીવંત ઉદાહરણ છે. બેનનો પ્રેમ આજે પણ તરસ્યાઓને પાણી આપી રહ્યો છે, અને આ રીતે ઈશ્વરનો મહિમા ‘આપણા દેશમાં’ નિવાસ કરી રહ્યો છે.

આજે ઘરે જતી વખતે, આ એક વાત હૃદયમાં રાખજો: ઈશ્વરનો મહિમા કોઈ દૂરના, પ્રચંડ દ્રશ્યમાં જ નથી. તે આપણા રોજિંદા જીવનમાં, આપણા નાનામાં નાના નમ્ર કાર્યોમાં, આપણા આદરભાવમાં, આપણા પ્રેમમાં પ્રગટ થાય છે. જ્યારે તમે કોઈના પ્રત્યે દયાળુ થાઓ, જ્યારે તમે સત્ય બોલો, જ્યારે તમે કોઈનો બોજ હળવો કરો... ત્યારે તમે ઈશ્વરના મહિમાને તમારા જીવનમાં ‘નિવાસ’ કરવા દો છો. બેને આ જ રીતે જીવ્યું. અને મરિયમે આ જ રીતે ઈશ્વરના મહિમાને દુનિયામાં લાવ્યા. ચાલો આપણે પણ બેન અને મરિયમ પાસેથી શીખીએ.

તમને, એલન, થાઓ, રાયન, અને દૂર દૂરથી જોડાયેલા દરેક સ્નેહીજનોને... ખાસ કરીને જે પરિવારો ભારે દુઃખમાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે, અને જે બાળકો પીડા ભોગવી રહ્યા છે... તમને બધાને કહેવા માંગુ છું: ઈશ્વરનો મહિમા તમારી સાથે છે. તે કોઈ દૂરના સિંહાસન પરથી જોતો નથી, પણ તે તમારા હૃદયમાં, તમારા આંસુઓમાં, તમારી નમ્રતામાં નિવાસ કરે છે. બેન હવે એ જ અનંત મહિમામાં છે, જ્યાં કોઈ બોજ નથી, માત્ર શાંતિ અને પ્રેમ છે. તેને યાદ કરીને, ચાલો આપણે પણ નમ્રતા અને પ્રેમથી જીવીએ. આમીન.