Στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Η χάρη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, η αγάπη του Θεού Πατέρα και η κοινωνία του Αγίου Πνεύματος να είναι μαζί με όλους σας.
Κύριε, Εσύ που εμφυσάς το Πνεύμα Σου και ανακαινίζεις τα πάντα, ελέησόν μας. Χριστέ, Εσύ που μας έδειξες την τέλεια οδό της αγάπης προς τον Πατέρα και τον πλησίον, ελέησόν μας. Κύριε, Εσύ που ανοίγεις τους τάφους και μας καλείς στην αιώνια ζωή, ελέησόν μας.
Σταθείτε για μια στιγμή στη μέση μιας απέραντης, σιωπηλής πεδιάδας.
Κοιτάξτε κάτω στο χώμα.
Δεν υπάρχει ίχνος δροσιάς, κανένα σημάδι πράσινου, κανένας ήχος πουλιού ή τρεχούμενου νερού. Μόνο οστά… Λευκά από τον ήλιο, διασκορπισμένα, ασύνδετα μεταξύ τους, παγωμένα μέσα σε μια απόλυτη ξηρασία. Ο Θεός παίρνει τον προφήτη Ιεζεκιήλ από το χέρι και τον βάζει να περπατήσει ανάμεσά τους. Τον αναγκάζει να τα κοιτάξει προσεκτικά. Να δει πόσο πολλά είναι. Να αγγίξει με τα ίδια του τα μάτια το βάθος της καταστροφής και του τέλους.
Και τότε, μέσα σε εκείνη την απόλυτη σιωπή του θανάτου, ακούγεται η ερώτηση που μοιάζει σχεδόν αδιανόητη: «Υιέ ανθρώπου, μπορούν αυτά τα οστά να ζήσουν;»…
Πόση ειλικρίνεια κρύβεται στην απάντηση του Ιεζεκιήλ: «Κύριε Θεέ, Εσύ το γνωρίζεις».
Δεν απαντά με εύκολη αισιοδοξία. Δεν προσποιείται ότι δεν βλέπει την ερήμωση. Αναγνωρίζει ότι μπροστά στη σκληρή πραγματικότητα του τέλους, τα ανθρώπινα λόγια στερεύουν. Μόνο ο Θεός γνωρίζει. Μόνο Εκείνος κρατά το μυστικό της ζωής.
Σήμερα συμπληρώνονται εννέα εβδομάδες. Εννέα ολόκληρες εβδομάδες από εκείνη τη 13η Ιουνίου, όταν ο Benjamin Vo έφυγε από την ορατή παρουσία αυτού του κόσμου. Εννέα εβδομάδες από τη μέρα που το σπίτι γέμισε με εκείνη τη βαριά σιωπή που μόνο όσοι έχουν χάσει ένα παιδί μπορούν πραγματικά να καταλάβουν.
Και ίσως, Alan και Thao, ίσως κι εσύ Ryan, να έχετε νιώσει μέσα σε αυτές τις εξήντα τρεις μέρες ακριβώς αυτό που περιγράφει ο Ιεζεκιήλ: «Τα οστά μας ξεράθηκαν, η ελπίδα μας χάθηκε, είμαστε αποκομμένοι». Υπάρχουν πρωινά που το να σηκωθείς από το κρεβάτι μοιάζει με περπάτημα σε εκείνη την άνυδρη πεδιάδα. Υπάρχουν στιγμές που το κενό στο δωμάτιο, το άδειο κάθισμα στο τραπέζι, τα πράγματα του Ben που έμειναν ανέγγιχτα, φέρνουν έναν κόμπο στον λαιμό τόσο σφιχτό που νιώθεις πως δεν υπάρχει άλλος αέρας να αναπνεύσεις.
Ας κρατήσουμε όμως την εικόνα που διατρέχει ολόκληρη τη σημερινή Γραφή: την εικόνα της Πνοής… Το Πνεύμα, το εβραϊκό *Ruah*, η πνοή του Θεού που καλείται από τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα για να φυσήξει πάνω σε ό,τι φαίνεται οριστικά χαμένο.
Πριν όμως φτάσουμε στην ανάσταση, πρέπει να σταθούμε με σεβασμό μπροστά στην πληγή. Η Εκκλησία δεν βιάζεται ποτέ να προσπεράσει τον πόνο. Ο Χριστός στον τάφο του φίλου Του, του Λαζάρου, δεν έβγαλε ένα θεολογικό λογύδριο· έκλαψε. Τα δάκρυά σας, Alan και Thao, τα δάκρυά σου, Ryan, δεν είναι έλλειψη πίστης. Είναι η φωνή της αγάπης που αρνείται να δεχτεί ότι ο θάνατος έχει τον τελικό λόγο. Είναι η ιερή απόδειξη του πόσο βαθιά, πόσο μοναδικά αγαπήθηκε αυτό το αγόρι.
Και σε αυτό το σημείο, θέλω να αφήσω μια πολύ απαλή, θεραπευτική αλήθεια να αγγίξει την καρδιά σας. Στη σιωπή των εννέα αυτών εβδομάδων, είναι τόσο εύκολο για την ανθρώπινη ψυχή να βασανίζεται από το «αν»… «Αν είχαμε προσέξει κάτι νωρίτερα; Αν είχαμε κάνει κάτι διαφορετικά; Μήπως φταίμε εμείς;».
Ακούστε τη φωνή της Εκκλησίας και τα λόγια του ίδιου του Κυρίου: Όχι. Χίλιες φορές όχι. Όπως απάντησε ο Ιησούς για τον τυφλό εκ γενετής, «ούτε αυτός αμάρτησε ούτε οι γονείς του». Η αρρώστια δεν είναι τιμωρία, δεν είναι κατάρα, δεν είναι αποτέλεσμα καμιάς δικής σας παράλειψης. Υπάρχουν θλίψεις σε αυτόν τον πληγωμένο κόσμο που έρχονται τυφλά, πέρα από κάθε ανθρώπινο έλεγχο, πέρα από ό,τι θα μπορούσε ποτέ να προβλέψει η πιο άγρυπνη γονεϊκή φροντίδα. Alan, Thao, δεν παραλείψατε τίποτα. Ήσασταν δίπλα στον Benjamin με κάθε ίνα της ύπαρξής σας, με όλη σας την ψυχή, με την πιο αγνή αγάπη που μπορεί να δώσει ένας πατέρας και μια μητέρα. Ο Θεός δεν σας κατηγορεί για τίποτα, και δεν πρέπει ούτε εσείς να κατηγορείτε τον εαυτό σας. Αφήστε αυτό το βαρύ πέτρινο φορτίο της ενοχής στους πρόποδες του Σταυρού και μείνετε ελεύθεροι να θρηνήσετε με την αγνή αγάπη που σας ενώνει.
Και κοιτάξτε πώς συνδέεται αυτό το μυστήριο με το σημερινό Ευαγγέλιο.
Έρχεται ο νομοδιδάσκαλος στον Ιησού και τον ρωτά: «Διδάσκαλε, ποια είναι η μεγαλύτερη εντολή;»…
Και ο Κύριος δεν του δίνει έναν κατάλογο από απαγορεύσεις. Του δίνει την ίδια την ουσία της ζωής: «Θα αγαπάς τον Κύριο τον Θεό σου με όλη την καρδιά σου, με όλη την ψυχή σου και με όλη τη διάνοιά σου… Και τον πλησίον σου όπως τον εαυτό σου».
Τι σημαίνει να αγαπάς με «όλη» την καρδιά; Σημαίνει να μην κρατάς τίποτα για τον εαυτό σου. Σημαίνει μια αγάπη τόσο απλή, τόσο γενναιόδωρη, που δεν υπολογίζει κόστος, δεν κάνει λογαριασμούς, δεν κρατά εφεδρείες.
Και όταν σκεφτόμαστε τον Benjamin Vo, όταν θυμόμαστε αυτό το δεκαπεντάχρονο αγόρι με το τόσο λαμπρό μυαλό, βλέπουμε ακριβώς αυτή την αυθόρμητη, ολοκληρωτική αγάπη να ζει μέσα του.
Θυμηθείτε εκείνη τη στιγμή, όταν ο θείος του ο William πέρασε εκείνη τη σκληρή δοκιμασία με τα εγκεφαλικά επεισόδια. Ο Ben ήταν μόλις δεκαπέντε ετών. Ένα παιδί στην ηλικία των ονείρων, των παιχνιδιών, των σχεδίων για το μέλλον. Και χωρίς να του το ζητήσει κανείς, χωρίς καμία απολύτως πίεση από τους γονείς του, πήγε στη μητέρα και στον πατέρα του και τους είπε με απόλυτη φυσικότητα: «Πάρτε όλο τον κουμπαρά μου για να βοηθήσουμε τον θείο William».…
Σταθείτε σε αυτή την κίνηση.
Δεν χρειάστηκε να σπάσει τον κουμπαρά, δεν χρειάστηκε να δοθούν εκείνα τα χρήματα, γιατί η ανάγκη καλύφθηκε με άλλους τρόπους. Αλλά αυτό που έχει σημασία, αυτό που μένει γραμμένο για πάντα στο βιβλίο της ζωής του Θεού, είναι η ίδια η προσφορά. Ένα δεκαπεντάχρονο αγόρι που κοιτάζει ό,τι έχει μαζέψει —τον δικό του μικρό θησαυρό— και λέει χωρίς δισταγμό: «Όλο. Πάρτε το όλο αν μπορεί να απαλύνει τον πόνο κάποιου άλλου».
Αυτό δεν είναι θεωρία. Αυτό είναι το Ευαγγέλιο σαρκωμένο σε μια παιδική καρδιά. Αυτό είναι η εκπλήρωση της εντολής του Χριστού: να αγαπάς τον πλησίον σου με όλη σου τη δύναμη.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη ανατροπή του σημερινού αναγνώσματος.
Στην πεδιάδα του Ιεζεκιήλ, τα οστά ενώνονται, η σάρκα και το δέρμα τα σκεπάζουν, αλλά μένουν ακίνητα. Χρειάζεται η Πνοή. Χρειάζεται το Άγιο Πνεύμα για να μπουν στα σώματα και να σταθούν όρθια, ένα ζωντανό στράτευμα. Και τι είναι αυτή η Πνοή του Θεού, αν όχι η ίδια η Αγάπη;
Ο θάνατος μπορεί να σταματήσει έναν καρδιακό παλμό. Μπορεί να κλείσει τα βλέφαρα. Μπορεί να αφήσει ένα σώμα στη σιωπή του μνήματος. Αλλά δεν μπορεί —δεν έχει τη δύναμη— να αγγίξει την αγάπη που δόθηκε. Η αγάπη που είχε ο Benjamin για τους γονείς του, η αγάπη που είχε για τον αδελφό του τον Ryan, η αγνότητα με την οποία πρόσφερε ό,τι είχε για να ανακουφίσει έναν άνθρωπο που υπέφερε, όλα αυτά δεν ανήκουν στη φθορά. Είναι σφραγισμένα με την αιώνια Πνοή του Θεού.
«Ιδού, Εγώ θα ανοίξω τους τάφους σας και θα σας ανεβάσω από τους τάφους σας, λαέ μου… Και θα βάλω το Πνεύμα μου μέσα σας και θα ζήσετε».
Αυτή είναι η υπόσχεση της πίστης μας. Ο Benjamin δεν είναι ένα πρόσωπο του παρελθόντος. Δεν είναι απλώς μια ανάμνηση που σβήνει με τον καιρό. Είναι ζωντανός μέσα στο άκτιστο φως της Αγίας Τριάδας. Αναπνέει τώρα την αληθινή Πνοή, ελεύθερος από κάθε πόνο, από κάθε περιορισμό, καθισμένος στο ουράνιο συμπόσιο μαζί με τους αγίους, μαζί με τον νεαρό Άγιο Carlo Acutis, προσευχόμενος για όλους εμάς.
Στρεφόμαστε σήμερα με απέραντη τρυφερότητα προς εσάς, Alan και Thao. Ξέρουμε ότι ο δρόμος είναι ανηφορικός. Αλλά μέσα σε αυτόν τον δρόμο, δεν είστε μόνοι. Η Παναγία μας, που στάθηκε όρθια κάτω από τον Σταυρό και είδε το δικό Της Παιδί να παραδίδει το πνεύμα Του, καταλαβαίνει κάθε αθόρυβο αναστεγμό σας. Σας τυλίγει με το μητρικό Της πέπλο και σας κρατά όρθιους.
Και σε σένα, Ryan… Αγαπημένε Ryan, ο αδελφός σου ήταν ο καλύτερός σου φίλος, και αυτός ο δεσμός δεν κόβεται ποτέ. Κράτησε μέσα στην καρδιά σου το θάρρος του Ben, την καλοσύνη του, το φωτεινό του χαμόγελο. Συνέχισε να ζεις, να μαθαίνεις, να αγωνίζεσαι, να χαμογελάς, όχι μόνο για σένα, αλλά και για εκείνον. Κάθε φορά που κάνεις μια πράξη αγάπης, κάθε φορά που στέκεσαι γενναίος μπροστά στη ζωή, η Πνοή που ζούσε στον Ben συνεχίζει να αναπνέει μέσα από σένα.
Αγκαλιάζουμε με την προσευχή μας τους θείους, τις θείες, όλους τους συγγενείς, αλλά και κάθε οικογένεια που συνδέεται μαζί μας από μακριά — ιδιαίτερα τα παιδιά που νοσηλεύονται, εκείνους που δίνουν τις δικές τους μάχες στα δωμάτια των νοσοκομείων, και κάθε άνθρωπο που νιώθει σήμερα ότι τα δικά του οστά έχουν στεγνώσει από τη θλίψη. Ο Θεός σας βλέπει. Ο Θεός δεν σας ξέχασε μέσα στην πεδιάδα.
Φεύγοντας σήμερα από αυτή τη σύναξη, ας πάρουμε μαζί μας κάτι απλό, κάτι συγκεκριμένο που μπορούμε να κρατήσουμε στα χέρια μας:
Ας κοιτάξουμε τον διπλανό μας με την ίδια ολόψυχη διάθεση που είχε ο Ben όταν πρόσφερε τον κουμπαρά του. Ας μην περιμένουμε να μας ζητηθεί. Ας προσφέρουμε έναν καλό λόγο, ένα χέρι βοήθειας, μια σιωπηλή συγχώρεση, μια προσευχή για κάποιον που δοκιμάζεται.
Γιατί όπου υπάρχει αυτή η ολοκληρωτική αγάπη, εκεί φυσάει το Πνεύμα του Θεού… Και όπου φυσάει το Πνεύμα του Θεού, τα ξηρά οστά ανασταίνονται, η ελπίδα ξαναγεννιέται, και ο θάνατος νικιέται για πάντα.
Benjamin, αγαπημένε μας Ben… Συνέχισε να αναπαύεσαι στο αιώνιο φως του Κυρίου, και πρέσβευε για την οικογένειά σου, έως ότου όλοι μαζί συναντηθούμε στην αιώνια γη των ζώντων.
Αμήν.
For the intentions entrusted to Ben on our prayer wall:
Τῇ ἐντολῇ τοῦ Σωτῆρος καὶ θείᾳ διδασκαλίᾳ μορφωθέντες, τολμῶμεν λέγειν:
Πάτερ ἡμῶν, ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου· ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου· γενηθήτω τὸ θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῷ, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς. Τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον· καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν· καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. Ἀμήν.
Ο Κύριος να σας ευλογεί και να σας φυλάττει· να λάμψει το πρόσωπό Του επάνω σας και να σας χαρίζει την ειρήνη Του. Στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Αμήν.
✝ Εὐλογήσαι ὑμᾶς ὁ παντοδύναμος Θεός, ὁ Πατήρ, καὶ ὁ Υἱός, καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα. Ἀμήν.