Coffhad Sant Bernard, Abad a Doethor yr Eglwys

Imdechiwch am eiliad ar lun syml a chyfarwydd.

Llaw wedi ei hwynebu i fyny, ac arni ddufnydd o ddŵr oer, glân.

Edrychwch ar y modd y mae dŵr yn disgyn yn araf ar graig sych, ar lwch y ffordd, neu ar ddwylaw dyn sydd wedi blino ar ôl diwrnod hir o waith.

Nid yw’r dŵr yn pwyso ar y graig; nid yw’n ei dryllio nac yn ei chosbi.

Yn hytrach, mae’n llifo dros ei hwyneb, yn golchi’r trabl, yn newid lliw’r garreg, ac yn gofyn dim ond am gael ei dderbyn.

Yn ein darlleniad cyntaf heddiw o lyfr y proffwyd Eseciel, mae gennym un o’r addewidion mwyaf tyner ac angerddol yn yr holl Ysgrythur Lân.

Mae Duw yn siarad â phobl sydd wedi colli eu cartref, pobl sy’n teimlo bod eu meysydd wedi eu gwasgaru a’u calonnau wedi troi’n oer fel maen.

Ac yno, yng nghanol eu hanfodlonrwydd a’u hiraeth, mae’n dweud:

«Tywalltaf ddŵr glân arnoch i’ch glanhau… Rhoddaf i chwi galon newydd a rhoddaf ysbryd newydd ynoch; tynnaf y galon o garreg o’ch corff a rhoi calon o gig i chwi.»

Calon o gig.

Meddyliwch am y geiriau hynny am ennyd.

Nid calon o aur—oherwydd mae aur yn oer ac yn galed, er ei fod yn ddrudfawr.

Nid calon o ddur na phres, sy’n gwrthsefyll pob ergyd heb deimlo dim.

Ond *calon o gig*.

Calon sy’n meddu ar y gallu i deimlo.

Calon sy’n meddu ar y gallu i guro yng nghyfnod llawenydd, ond hefyd i gyffwrdd â phoen dynol rhag blaen.

Calon sy’n gallu caru mor ddwfn fel bod cariad yn dod yn stori ei bywyd.

A dyna’n union lle mae ein darlleniadau heddiw yn cwrdd â ni yn ein hanes ni ein hunain.

Naw wythnos sydd bellach er pan aeth ein Benjamin anwyl adref at y Tad.

Naw wythnos.

I rywun sy’n mynd heibio ar y stryd, efallai mai dim ond tudalen ar y calendr yw naw wythnos.

Ond i chi, Alan a Thao… i ti, Ryan… ac i’r teulu cyfan sydd wedi bod yn cario’r pwysau hwn, mae naw wythnos yn amser hir ac yn unig.

Mae pob bore yn dwyn yr un eglurder distaw.

Mae pob noswaith pan fydd y tŷ yn mynd yn ddistaw yn gorfodi’r galon i wynebu’r stôl wag wrth y bwrdd, y gofod lle roedd chwerthin a llais yn arfer llenwi’r ystafell.

Mae’n rhaid i ni ddweud y gwir cyn y gallwn ddod â chysur.

Mae’r ache hwnnw, y boen ddwfn honno yn y frest, yn peth go iawn.

Mae’n deimlad o garreg drom yn eistedd yng nghanol y galon, fel pe bai’r byd cyfan wedi storio ei bwysau ar eich ysgwyddau.

Ac nid yw ffydd yn gofyn i ni gymryd arnom nad yw hyn yn poeni.

Nid yw Iesu yn gofyn i ni wenu pan fydd ein calonnau’n torri.

Yn hytrach, mae’r Efengyl yn dod i mewn i’r ateb hwnnw fel goleuni sy’n troi yn yr ystafell dwyll.

Gwrandewch ar yr hyn yr oedd yr Arglwydd Iesu yn ei ddweud yn yr Efengyl heddiw ar gyfer Gwledd y Priodas.

Mae brenin yn paratoi gwledd fawr ar gyfer ei fab.

Mae’n anfon ei weision i ddweud:

«Look, I have prepared my banquet… everything is ready; come to the feast.»

Pan ddaw’r rhai a wahoddwyd gyntaf i wrthod neu i ffyrnig rhag dod, nid yw’r brenin yn cau’r drysau.

Nid yw’n canslo’r wledd.

Yn hytrach, mae’n anfon ei weision allan i’r prif ffyrdd, i bob stryd ac is-ffordd, i gasglu pawb a ganfyddant—drwg a da fel ei gilydd—nes bod y neuadd wledda yn llawn.

Nid wledd i’r rhai nad ydynt fyth yn teimlo poen yw Gwledd y Nefoedd.

Nid gwledd i’r rhai sydd ag ateb i bob cwestiwn mohoni.

Gwledd yw hi lle mae Duw ei hun yn dymuno casglu pawb sydd wedi blino, pawb sydd â chalonnau tyner, pawb sydd wedi teimlo pwysau’r daith ar eu traed.

Pan edrychwn ar fywyd ein Benjamin Vo, gwelwn fachgen a oedd eisoes yn meddu ar y *galon o gig* honno a addawyd gan Eseciel.

Roedd gan Ben fryd mor ddisglair, mor graff, a chwilfrydedd anhygoel am y byd technoleg a rhesymeg.

Roedd yn gallu deall problemau mathemategol ac algorithmau ar-lein gyda rhwyddineb a oedd yn syfrdanu pawb o’i gwmpas.

Ond o dan y meddwl mor sydyn a’r gallu hwnnw, beth oedd y peth mwyaf amlwg ynddo?

Eich calon ddiymhongar a’i dynerwch bur.

Nid oedd calon Ben yn garreg.

Roedd yn galon a oedd yn curo â chariad eang a phendant dros ei deulu.

Cofiwch fel y byddai’n eistedd gyda’i dad, Alan, yn gwrando â boddhad pur ac yn amsugno pob stori a adroddid gan ei dad.

Roedd y bond rhyngddynt mor ddwfn ac mor osgeiddig fel nad oedd angen geiriau mawr iddo;

roedd eisoes yn deall caredigrwydd a pharch cyn iddo hyd yn oed dyfu’n oedolyn.

Calon o gig yw calon sy’n gallu teimlo dros eraill.

Eisoes pan oedd yn ddim ond deuddeg oed, roedd teimlad mor ddwfn o empathi yn ei frest am ei dad fel bod ei dagrau eu hunain yn llifo oherwydd cariad pur a’r rhagfynegiad o golled.

Dyna yw calon nad yw wedi ei chaledu gan hunan-les na balchder.

Dyna’r galon y mae Duw yn ei gosod fel model yng nghanol ein byd.

A phan fyddwn yn meddwl am yr addewid yn Eseciel—«Tywalltaf ddŵr glân arnoch»—a allwn ni fethu â gweld sut mae’r cariad hwnnw yn parhau i ffrydio yn y byd hyd yn oed heddiw?

Yn dawel, heb unrhyw boast na gofyn am sylw’r byd, mae ffynnon o ddŵr glân bellach yn llifo yng Nghà Mau, yn Fietnam—gwaddol a gysegrwyd yn enw Ben, y Giếng Gioan Baotixita.

Dŵr pur, bywiol, sy’n symud i ddiwallu angen y rhai sydd yn dlawd ac mewn syched.

Nid peth damweiniol yw hyn.

Mae fel pe bai ysbryd tyner Benjamin, ei wên ddisglair, a’i galon hael yn parhau i ddiffinio sut mae cariad Duw yn cyrraedd cornelu pell y ddaear.

Sut mae dŵr glân yn uniad â charreg a wnaed yn fyw.

Efallai bod un o’r cwestiynau mwyaf distaw ond mwyaf blin sy’n dod i mewn i lygad galar ar ôl wythnosau o unigrwydd yn hon:

Pam fod pobl sydd mor bur, mor llawen, ac mor llawn cariad yn cael eu galw adref mor ifanc?

A oedd unrhyw beth y gallem fod wedi ei wneud yn wahanol?

Mae’n rhaid cyfarth y geiriau hyn yn eglur ac yn tyner atoch chi heddiw, hyd yn oed pan fydd yr un cwestiwn yn dychwelyd fel ton ar y traeth:

Nid oes dim a wnaethoch neu a fethoch â’i wneud a allai fod wedi newid ffordd y byd hwn.

Nid yw Duw yn anfon salwch nac yn cosbi teuluoedd.

Nid pechod na mefl neb a ddug hyn i’ch rhan.

Fel y dywedodd Iesu pan holwyd ef am ddioddefaint unigolion: «Nid am i’r dyn hwn bechu, na’i rieni…»

Eich cariad chi fel teulu—eich gofal, eich haelioni, eich teithiau gyda’ch gilydd, pob eiliad o wenu a rannoch ar hyd y ffordd—oedd y doni mwyaf a dderbyniodd Benjamin ar y ddaear hon.

Rhowch unrhyw feichiau o euchestr neu fethiant i lawr.

God does not accuse you.

He holds you in His arms.

Yn yr Efengyl heddiw, pan fydd y brenin yn dod i mewn i weld y gwesteion yn y neuadd wledda, mae’n weld dyn nad yw am wisgo gwisg briodas.

Beth yw’r wisg briodas honno yn ffigurol?

Nid dillad ffansi o sidan nac aur;

y wisg briodas yw ras Crist, y garreg a newidiwyd yn galon o gig, y ffydd syml sy’n dweud: «Ie, Arglwydd, derbyniaf dy wahoddiad.»

Roedd gan Ben y wisg honno eisoes.

Roedd yn ei gwisgo bob dydd yn ei wên ddisglair, yn ei barch i’w frawd Ryan, yn ei garedigrwydd i’w rieni, ac yn ei ffydd ddiymhongar.

Ac pan ddaeth yr amser iddo fynd trwy’r drws hwnnw i Wledd y Nefoedd, roedd yn barod.

Nid fel diethryn, ond fel mab anwyl a dderbyniwyd i’r wledd fechan honno gyda llawenydd pur.

Yno, yng nghwmni Sant Carlo Acutis—fachgen ifanc arall a oedd wrth ei fodd gyda thechnoleg ac a oedd â chalonis mor bur dros yr Ewcharist—mae Benjamin bellach yn gorffwys.

Nid oes dagrau yno rhagor.

Nid oes anadl yn methu na lludded yn pwyso ar ei gorff.

Mae yng ngoleuni perffaith yr allor dwyfol, yn gwneud yr hyn yr oedd wrth ei fodd yn ei wneud: yn edrych ar harddwch y cread, ac yn intercedio dros pob un ohonom.

Ond heddiw, I am speaking directly to you.

I ti, Alan… y dad a rannodd mor ddwfn o’i fryd, ei uchelgais, a’i galon â Ben.

Pan fyddi di’n eistedd yn ddistaw ac yn hiraethu am llais dy fachgen, neu pan fyddi di’n gweddio trwy dagrau, cofia hyn:

Nid yw’r storïau a rannoch chi’ch dau wedi eu dileu.

Mae cariad Ben erioed wedi ei wreiddio ynddot ti.

Mae’r dyfnder hwnnw o ffydd ac empathi a welaist yn ei ddeuddeg oed yn dal i fod yn fyw ynddot ti.

Mae Ben yn gwylio drostot, nid fel rhywun sydd wedi cau y drws arnat, ond fel angel sy’n aros wrth ochr y Tad, yn gweddïo dros dy nerth bob diwrnod.

I ti, Thao… y mam sy’n cario’r gwag hwnnw mewn ffyrdd na all neb arall eu deall yn llwyr.

Mae Mair Forwyn, Mam yr Iesu, yn sefyll wrth dy ochr heddiw.

Roedd hi’n gwybod beth oedd teimlo’r cysgod o dan y Groes;

roedd hi’n gwybod beth oedd cario calon a oedd wedi ei gofalu a’i thorri gan gariad mawr.

Nid yw Mair yn diflannu yn dy dywyllwch;

mae’n casglu pob tagrau a thywalltir ac yn eu gosod yng nghalon ei Mab Iesu.

Ac i ti, Ryan anwyl… frawd bach a ffrind gorau Benjamin.

Mae bod yn frawd sy’n aros ar ôl yn beth anhygoel o drwm weithiau.

Efallai y bydd eiliadau pan fyddi di’n teimlo bod angen i ti fod yn wrol dros dy mam a’th dad, neu pan fyddi di’n gwneud pethau a oedd yn arfer bod yn hwyl i chi’ch dau ac yn teimlo hiraeth dros dy frawd.

Cofia hyn, Ryan: nid yw Ben eisiau i ti fyw mewn cysgod.

Mae Ben eisiau i ti chwerthin, i chwarae, i ddysgu, ac i gyflawni dy holl freuddwydion ar y ddaear hon.

Mae pob tro y byddi di’n gwenu, pob tro y byddi di’n dangos caredigrwydd i rywun arall, yn anrhydeddu dy frawd.

Mae ganddot di dy daith dy hun, ac mae Ben yn ymylgar iawn ohonot ti.

I’ch holl ewythrod, eich modrybedd, eich teulu sydd wedi dod ynghyd i’ch cynnal, ac i bawb sy’n ymuno â ni o bell—yn enwedig plant eraill sy’n dioddef neu deuluoedd sy’n cario croes drom yn eu chartrefi heddiw:

God sees you.

Nid ydych wedi eich anghofio ar y ffordd fawr.

Nid ydych yn ddieithriaid yng Ngwledd yr Arglwydd.

Mae’r brenin yn anfon ei weision i’ch gwahodd i mewn, yn union fel yr ydych chi, i gael eich cysuro gan ei ras.

Beth allwn ni ei gario out the door heddiw?

Pan ewch adref heddiw, neu pan fyddwch yn golchi eich dwylaw neu’n yfed gwydraid o ddŵr oer glân,

gwneud hyn fel gweithred fach o weddi.

Teimlwch y dŵr ar eich croen.

Ac wrth i chi deimlo ei oerfel a’i burdeb, dywedwch yn ddistaw yn eich calon:

«Arglwydd, tyn fy nghalon o garreg, a rho imi galon o gig. Llenwa fy nheulu â’th heddwch.»

Cofiwch fod Duw wedi addo i Eseciel:

«Bddwch yn bobl imi, a minnau a fyddaf yn Dduw i chwi.»

Mae Benjamin Vo yn ddiogel yn y tir hwnnw heddiw.

Mae’n mwynhau Gwledd Priodas y Nefoedd yng nghwmni’r Saint ac Eingyl, lle nad oes poen na gofid rhagor.

A boed i’r un cariad sy’n llifo ohono ddisgleirio yn eich calonnau chi, heddiw ac am fyth.

Amen.