Festa de San Bartolomeu, Apóstolo

Se nos detemos un instante a observar a un neno que mira cara ao ceo, descubriremos un misterio que os adultos moitas veces esquecemos. Un neno non mira o ceo simplemente para saber se vai chover ou se fai calor. Mira con asombro. Segue coa mirada o voo libre dun paxaro que cruza o aire sen esforzo, ou debuxa co dedo a liña branca e silenciosa que un avión comercial deixa tras de si nas alturas. Nese xesto sinxelo de erguer a cabeza, de poñer a man sobre a fronte para protexerse da luz do sol e mirar cara ao alto, hai unha busca de infinito. O ceo sempre foi o lenzo onde os seres humanos pintamos os nosos desexos máis puros, as nosas preguntas máis profundas e, tamén, onde enviamos as nosas bicas e os nosos pensamentos cando a dor da perda nos deixa sen palabras aquí na terra.

Hoxe, na festa do apóstolo San Bartolomeu, a quen o Evanxeo de Xoán chama Natanael, a Palabra de Deus convídanos a deter os nosos pasos precisamente baixo a sombra dunha árbore e a mirar cara ao ceo aberto.

Imaxinade por un momento a Natanael. Está sentado baixo a sombra protectora dunha figueira. Naquel tempo, a figueira non era só unha árbore que daba froito doce; era o lugar escollido polos homes de fe para retirarse a meditar, a estudar as Escrituras, a rezar en silencio e a buscar a presenza de Deus lonxe do balbordo das prazas. Baixo as súas follas anchas, Natanael buscaba a verdade. Quizais miraba a través das pólas cara ao ceo, preguntándose cando se cumprirían as promesas de Deus, cando enviaría o Señor a salvación para o seu pobo. Alí, nese espazo de intimidade, el críase só, invisible para o mundo.

Pero entón chega Filipe cunha nova que estremece o seu corazón: «Atopamos a aquel de quen escribiu Moisés na Lei, e tamén os profetas: a Xesús, fillo de Xosé, o de Nazaret». A reacción de Natanael é humana, espontánea, sen filtros: «De Nazaret pode saír algo bo?». Non hai maldade na súa dúbida, só a honestidade de quen non quere ser enganado. E Filipe, cunha sabedoría profunda, non entra en debates teolóxicos. Simplemente dille: «Ven e verás».

E cando Natanael se achega, antes de que poida pronunciar unha soa palabra, Xesús mírao e di del: «Eis un verdadeiro israelita, en quen non hai dobrez».

Que fermoso eloxio! Non hai dobrez nel. Natanael é transparente. O que ten no corazón é o que ten nos seus labios. Non hai máscaras, non hai segundas intencións, non hai falsidade. É unha alma limpa. Sorprendido, o apóstolo pregunta: «De que me coñeces?». E Xesús respóndelle con esa frase que hoxe queremos gardar no máis fondo do noso ser: «Antes de que Filipe te chamase, cando estabas baixo a figueira, vinte».

«Vinte».

Antes de que ninguén te buscase, antes de que ti soubeses quen era eu, eu xa te tiña no meu corazón. Eu vinte no teu silencio, vinte nas túas preguntas, vinte na túa pureza.

Esta imaxe da figueira, da mirada de Xesús que nos coñece desde sempre e do ceo que se abre, acompáñanos hoxe de xeito moi especial. Porque hoxe, meus irmáns e irmás, cúmprense exactamente dous meses desde aquel trece de xuño de dous mil vinte e seis. Sesenta e un días. Dous meses nos que o noso querido Benjamin Vo xa non camiña fisicamente entre nós.

Dous meses é un tempo estraño. Para o mundo exterior, parece que a vida seguiu adiante coa súa présa habitual; o verán avanza, as xentes van e veñen, as noticias cambian. Pero para quen ama a Ben, para os seus pais Alan e Thao, para o seu irmán Ryan, o tempo ten outra medida. Dous meses son sesenta días de atoparse coa súa cadeira baleira na mesa. Son sesenta mañás nas que a casa está máis silenciosa do que debería estar. Son sesenta noites nas que o corazón se enche dunha dor que non se pode explicar con palabras, un baleiro que pesa no peito coma unha montaña.

Debemos dicir a verdade antes de buscar o consolo. A dor por non ter a Ben aquí, con nós, cos seus quince anos de vida e de luz, é real, é profunda e doe hoxe exactamente igual que hai dous meses. Non hai receitas rápidas para curar a ausencia dun fillo, dun irmán, dun rapaz tan cheo de vida. A fe non nos pide que finxamos que non pasa nada; a fe non seca as nosas bágoas de golpe. Xesús mesmo chorou ante a tumba do seu amigo Lázaro. O amor que sentides por Benjamin é o que hoxe se converte en bágoas, porque a dor é, en realidade, o amor que segue a buscar o seu destinatario aquí na terra.

Pero hoxe, no medio dese silencio e desa dor que ás veces ameaza con escurecelo todo, o Evanxeo de hoxe irrumpa como unha luz que entra por unha fiestra aberta.

Xesús dille a Natanael: «Porque che dixen que te vin baixo a figueira cres? Verás cousas maiores ca estas… En verdade, en verdade vos digo: veredes o ceo aberto e os anxos de Deus subindo e baixando sobre o Fillo do Home».

O ceo aberto.

Esta é a promesa que sostén a nosa esperanza católica. O ceo non é un teito de bronce pechado que nos separa de quen amamos. O ceo non é unha distancia infinita e baleira. O ceo está aberto. A liturxia hoxe, coa visión do Apocalipse, descríbenos a Xerusalén Celestial, a cidade santa que brilla coa gloria de Deus, cun resplandor semellante ao dunha pedra preciosa, clara coma o cristal. Unha cidade que ten doce portas, abertas aos catro puntos cardinais, custodiadas por anxos. É unha imaxe de comuñón, de acollida, de luz sen fin.

E nese ceo aberto, nesa cidade de cristal e de luz, está hoxe o noso Benjamin Vo.

Ben era un rapaz que tiña, de xeito natural, esa mesma transparencia de Natanael. Unha alma sen dobrez. Quen o coñeceu sabe que a súa intelixencia prodixiosa, a súa mente brillante que era capaz de programar, de xogar cos números e de comprender a tecnoloxía máis avanzada cunha facilidade asombrosa, estaba unida a un corazón incriblemente doce e xentil. Ben era un neno feliz, respectuoso, que sempre tiña un sorriso nos labios para os seus pais, que amaba con loucura ao seu irmán Ryan, que era o seu mellor amigo.

E hoxe, ao escoitar falar do ceo aberto e dos anxos que soben e baixan, non podemos evitar recordar unha das paixóns máis fermosas e inocentes que Ben levaba no seu corazón: o seu amor polos paxaros e pola aviación.

Fascinábanlle os avións comerciais, especialmente o Boeing 737. Gustáballe observar o seu deseño, entender como esas enormes máquinas eran capaces de vencer a gravidade e elevarse cara ás nubes. E había unha idea, un soño infantil e marabilloso que el compartía sempre cos seus pais entre risas e xestos de ilusión. Ben dicía que quería crear a súa propia compañía aérea, e quería chamala «con chim airlines» —a aeroliña dos paxariños—. Cada vez que falaba de «con chim airlines», os seus ollos brillaban de xeito especial, debuxábase no seu rostro ese sorriso limpo co que tiña aparatos nos dentes, e ría cunha risada contaxiosa que enchen de calor a memoria de quen o escoitaba.

Que imaxe tan fermosa e tan chea de significado para o día de hoxe!

O neno que soñaba con facer voar aos paxaros e aos avións, o rapaz que miraba o ceo con curiosidade e desexo de explorar as alturas, agora contempla ese ceo aberto do que fala Xesús. Benjamin xa non necesita avións para subir ao ceo. A súa alma, libre de todo límite, voa hoxe máis alto que calquera Boeing 737, máis alto que os paxariños que tanto lle gustaban. Ben está nesa Xerusalén Celestial, rodeado de anxos que soben e baixan, na presenza amorosa de Deus, onde todo é luz, onde non hai dor nin fatiga, onde só existe a paz e o amor infinito.

Imaxinádeo alí, no Banquete do Ceo, compartindo a súa alegría e a súa intelixencia cos santos, quizais conversando co mozo Santo Carlo Acutis sobre tecnoloxía e sobre o amor a Deus, mentres os dous miran por nós. Ben non está perdido na escuridade; está na cidade que brilla coma o xade e o cristal, onde o sol nunca se pon.

Pero hoxe, a Palabra de Deus non se proclama só para falarnos do ceo onde Ben habita; proclámase para falarnos a nós, que aínda camiñamos na terra co corazón ferido.

Quero falarvos a vós, Alan e Thao, os seus pais amados.

Hai dous meses que levades a cruz máis pesada que un pai e unha nai poden cargar. Sei que hai momentos nos que o silencio da casa se fai insoportable, nos que dar o seguinte paso parece esixir un esforzo sobrehumano. Pero escoitade hoxe a Xesús: «Antes de que Filipe te chamase, cando estabas baixo a figueira, vinte». O Señor vese na vosa dor. El vevos cando estades en silencio no cuarto de Ben, cando chorades sen que ninguén vos vexa, cando vos abrazades na escuridade buscando forzas. El non vos abandonou. O amor que sementastes en Ben, as viaxes que compartistes, as risas cando falaba de «con chim airlines», todo iso permanece vivo. O amor non morre. Ben segue sendo o voso fillo, e desde o ceo aberto, el segue a mirar por vós, coidando dos seus pais co mesmo respecto e dozura que vos tiña na terra.

E para ti, querido Ryan…

Ti es o irmán máis novo, o compañeiro de xogos, o mellor amigo de Ben. Sei canto botas de menos as súas conversas, os seus xogos, a súa presenza ao teu lado. Cando mires ao ceo e vexas un paxaro voar ou un avión cruzar as nubes, non te sintas triste, Ryan. Pensa que Ben está aí, nese ceo aberto, sorrindo e dicíndoche que sexas forte. El quere que sigas adiante, que estudes, que xogues, que medres feliz e que coides moito de papá e de mamá. Ti levas no teu corazón unha parte moi grande de Ben. Cada vez que es un bo fillo, cada vez que axudas na casa, cada vez que sorrís, estás facendo que a luz de Ben siga brillando neste mundo.

E para toda a familia, os tíos, as tías, os amigos, e todos os que nos escoitan desde a distancia, especialmente aqueles nenos que hoxe sofren nalgún lugar do mundo, e as familias que cargan con cruces pesadas e silenciosas:

Non estades sós. O Señor está preto de todos os que o invocan, como nos dixo o Salmo de hoxe. O noso Deus é un Deus de vivos, non de mortos. A morte non ten a última palabra. A última palabra tena a vida, a resurrección e o amor.

Hoxe, meus irmáns e irmás, que podemos levar connosco ao saír por esa porta?

Non podemos marchar a casa co corazón pechado. Non podemos vivir coma se o ceo estivese pechado.

Hoxe, cando saias á rúa, detente un instante. Mira cara ao alto. Busca no ceo un paxaro que voa libre ou a estela dun avión nas nubes. E nese momento, deixa que o teu corazón se encha de gratitude pola vida de Benjamin Vo. Grazas, Señor, por darnos a Ben durante estes quince anos. Grazas polo seu sorriso, pola súa mente brillante, polo seu corazón sen dobrez.

E despois, fai un pequeno xesto de amor. Unha palabra amable para alguén que está triste, un abrazo máis forte ao teu fillo ou ao teu irmán, un xesto de xenerosidade discreto e silencioso. É a través do amor como mantemos aberto o ceo nas nosas vidas. É a través da caridade como nos conectamos con Ben e con todos os que xa habitan na Xerusalén Celestial.

Que a Santísima Virxe María, a Nai que estivo de pé ao pé da Cruz e que hoxe reina na Xerusalén do Ceo, vos acolla baixo o seu manto de tenrura. Que Ela enxugue as vosas bágoas, Alan, Thao e Ryan, e vos dea a paz que só o seu Fillo Xesús nos pode regalar.

Benjamin Vo, o noso querido Ben, descansa xa na paz luminosa do Señor, nese ceo aberto onde os anxos de Deus suben e baixan, e onde o seu sorriso brilla para sempre.

Que así sexa.

Amén.