Memoria de San Bernardo, abade e doutor da Igrexa

Pensade por un intre nunha mesa posta para unha gran festa.

Non nunha mesa calquera, senón nunha mesa longa, cuberta cun mantel branco e impecable, onde se colocaron as mellores vaixelas, onde o cheiro do pan recén saído do forno e dos manxares máis coidados enche toda a estancia. Hai flores frescas no centro. Os vasos brillan baixo a luz cálida. Hai cadeiras dispostas con mimo, agardando polo movemento alegre dos que van chegar. As portas da casa están abertas de par en par, e fóra, a música xa comeza a soar suavemente… Todo está listo. Todo foi preparado con amor polo anfitrión. Só falta unha cousa: que os convidados entren, tomen asento e compartan o xubilo.

E porén, que desacougo produce cando esa invitación é rexeitada; ou peor aínda, cando unha cadeira queda baleira.

Na parábola que Xesús nos regala hoxe no Evanxeo de Mateu, escoitamos falar do banquete de vodas que un rei ofreceu para o seu fillo. «Todo está preparado: vinde á voda». O Reino dos Ceos non é unha idea abstracta nin un concepto frío; é unha festa de comuñón, unha mesa á que Deus nos convida a todos sen excepción. Pero no relato de Xesús hai un detalle que nos conmociona: a indiferenza dalgúns, as escusas dos que tiñan outras présas, os negocios, as terras… e despois, a chamada aberta a todos os que andaban polos cruzamentos dos camiños. «Reuniron a todos cantos atoparon, malos e bos, e a sala encheuse de convidados».

Mais para sentar nesa mesa hai un requisito que non se pode mercar con cartos nin improvisar: o traxe de voda.

Que é ese traxe?

Hoxe a Igrexa celebra a memoria de San Bernardo de Claraval, un home que no século doce soubo falar coma ninguén do amor de Deus, alcumado o «Doutor Melifluo» pola dozura e a claridade coa que predicaba sobre a graza divina e sobre a Virxe María. San Bernardo, xunto cos grandes santos da nosa fe, explicábanos que o traxe de voda non é unha peza de tea terreal. O traxe de voda é a caridade. É o amor puro, sincero, sen disfrace nin interese. É a graza recibida e acollida na alma, esa vestidura branca coa que fomos revestidos no Bautismo.

E como se acada ese traxe cando chegamos tantas veces manchados polo po do camiño, cansos, feridos ou desorientados? A resposta dánola o profeta Ezequiel na primeira lectura, nunha das promesas máis fermosas de toda a Sagrada Escritura: «Derramarei sobre vós auga limpa… Dareivos un corazón novo e porei un espírito novo dentro de vós; quitarei do voso corpo o corazón de pedra e dareivos un corazón de carne».

Que marabilla de promesa!

Deus non nos pide que fabriquemos nós mesmos esa pureza coas nosas escasas forzas. El mesmo derrama a auga que lava as nosas feridas e as nosas faltas. El non quere un corazón endurecido, blindado polo orgullo ou petrificado polo medo; El quere regalarnos un corazón de carne: un corazón que sinta, que ame, que se compadeza, que se deixe tocar pola dor dos demais e que saiba acoller a alegría do Reino.

Ese corazón de carne é o fío co que se tece o traxe de voda.

Pero hoxe, mentres escoitamos falar de banquetes, de mesas cheas e de auga limpa, temos que mirar de fronte a nosa propia realidade. Porque a Palabra de Deus non se proclama nun baleiro nin nun conto afastado; proclámase no medio da nosa vida concreta, coas súas luces e coas súas sombras máis dolorosas.

Hoxe cúmprense exactamente nove semanas… Nove semanas, sesenta e tres días, desde que Benjamin Vo partiu deste mundo para a casa do Pai.

Nove semanas son moitas e son moi poucas. Son moitas cando se conta cada mañá no que o silencio da casa pesa como unha lousa. Son moitas cando se mira para a cadeira onde el sentaba a comer, para o seu cuarto, para as súas cousas… e o corazón bota de menos a súa voz, o seu riso contaxioso, a súa mirada brillante e chea de intelixencia. Pero ao mesmo tempo, nove semanas son un pestanexo; a ferida aínda está aberta, a dor aínda arde no peito como se fose onte mesmo.

Cando a morte toca a vida dun fillo de quince anos, o mundo parece rachar. O corazón humano non está feito para despedir a un fillo. Non hai orde natural niso. E nese val de bágoas, moitas veces xorde un sufrimento silencioso e terriblemente inxusto que algúns pais e seres queridos levan calado por dentro: a culpa. O preguntarse unha e outra vez polas noites: «Faltounos algo por facer? Puidemos notar algo antes? Se tivesemos ido a outro médico, se tivesemos actuado dun xeito diferente…?». É un peso asfixiante que o inimigo da nosa alma tenta colocar sobre as costas dos que máis aman.

Por iso hoxe cómpre dicilo con toda a claridade do Evanxeo, con toda a forza da verdade de Deus e co amor máis fondo: levantade esa pedra do voso corazón.

Cando os discípulos lle preguntaron a Xesús diante daquel home cego de nacemento: «Señor, quen pecou, este ou os seus pais?», Xesús respondeu con firmeza absoluta: «Nin pecou este nin os seus pais». A enfermidade non é un castigo de Deus. Deus non envía a enfermidade nin a dor. Hai desgrazas nesta creación nosa aínda ferida polo límite e pola fraxilidade que chegan sen explicación, de maneira aleatoria, fóra de todo control humano. Non houbo nada —absolutamente nada— que vós fixésedes mal, nin nada que deixásedes de facer. Ningún coidado que faltase, ningún sinal que non vises. O amor con que rodeastes a Ben foi total, impecable, xeneroso ata o extremo. Deus non vos acusa; Deus non vos xulga. Deus coñece cada bágoa, cada noite en vela ao carón da súa cama, cada caricia e cada pregaria que brotou da vosa alma. Sentídevos libres dese peso: vós amastes a Ben co amor máis limpo e fermoso que uns pais e unha familia poden dar.

E cando miramos a Ben… cando recordamos quen era Benjamin, vemos con claridade abraiante ese «corazón de carne» do que falaba Ezequiel.

Benjamin tiña unha mente brillante, si. Unha capacidade extraordinaria para os números, para a informática, para o código, para entender sistemas complexos sendo apenas un neno. Fascinábanlle os avións, o ceo, a tecnoloxía. Pero o que facía a Ben verdadeiramente grande aos ollos de Deus non era a súa prodixiosa intelixencia: era a nobreza e a pureza do seu corazón.

Ben non tiña un corazón de pedra. Non tiña un corazón pechado sobre si mesmo nin apegado ás cousas materiais. Cando apenas tiña quince anos, cando calquera rapaz da súa idade pensa só nos seus propios gustos e desexos, Ben soubo que o seu tío William sufrira dous ictus graves e estaba a pasar por un momento moi difícil. E que fixo Ben? Sen dubidalo un só segundo, con esa sinxeleza que só teñen as almas nobres, colleu a súa hucha enteira, todos os aforros que gardara con tanta ilusión, e ofreceunos por enteiro para axudar ao seu tío. Non deu o que lle sobraba; deu todo o que tiña guardado, movido por unha compaixón espontánea e xenerosa.

Iso é ter un corazón de carne…

Iso é levar posto o traxe de voda da caridade.

E que fermoso e providencial é que hoxe, mentres Ezequiel proclama: «Derramarei sobre vós auga limpa», o nome e a memoria de Benjamin sigan derramando auga viva no noso mundo! En Cà Mau, alí onde tantas familias non tiñan acceso a auga potable, abriuse un pozo de auga limpa que leva o nome de Ben, o «Pozo de San Xoán Bautista», levando vida, saúde e esperanza a quen máis o necesita. O seu segundo nome, Đại Dương, significa «Gran Océano»; e hoxe ese océano de amor segue correndo, non como unha medalla de orgullo humano, senón como o froito silencioso e bendito dun rapaz que soubo amar.

Onde está Ben agora?

Cando o Evanxeo de hoxe nos di: «A sala do banquete encheuse de convidados», podemos ter a certeza máis fonda e luminosa da nosa fe católica: Benjamin non está ausente nin perdido na nada. Ben está sentado nesa mesa do Banquete Celestial. El leva posto o traxe nupcial, lavado polo Sangue do Cordeiro e tecido polas súas obras de amor e a súa alma limpa. Alí non hai dor, non hai fatiga, non hai cuartos de hospital nin límites físicos. Ben está en compaña de Cristo, do Pai bo, dos anxos e dos santos. Quizais estea alí conversando co mozo Santo Carlo Acutis —tamén el amante da informática, tamén el apaixonado polo Ceo e pola Eucaristía, tamén el chamado á presenza de Deus aos quince anos—. Xuntos, eses dous rapaces de corazón puro contemplan o rostro de Deus e interceden por nós.

Imaxinádeo por un intre… Ben non está fóra na escuridade. Ben está dentro da sala iluminada, sorrindo co seu sorriso amplo e transparente, libre, pleno, feliz para sempre.

Pero nós aínda estamos aquí, camiñando polos cruzamentos dos camiños. E a nosa dor é real.

Para ti, Alan… para ti, Thao… Que difícil se fai ás veces respirar cando chega a fin de semana ou cando chega a noite. Pero quero que escoitedes a voz do Señor no medio desta liturxia: Ben non está lonxe de vós. O amor que vos uniu non rematou na tumba; a caridade non morre nunca. Como Ben mesmo lle dixo a seu pai naquel soño tan cheo de paz: «Non pasa nada, eu vou coidar de papá e de mamá». El non vos esquece. El está na presenza de Deus, mirando por vós con tenrura infinita.

E para ti, querido Ryan… Sabemos canto botas de menos ao teu irmán máis vello, o teu mellor amigo, o teu compañeiro de risas e de confidencias. Pero ti tes unha misión fermosa por diante. Ti levas dentro de ti a pegada do amor de Ben. El camiña ao teu carón de maneira invisible pero moi real. Cando ti sorrís, cando ti te esforzas, cando ti axudas na casa e es bo cos demais, estás honrando a vida de Ben e facendo que a súa luz brille a través dos teus ollos. Sé forte, Ryan; Ben está moi orgulloso de ti.

E a todos os tíos, tías, avós, curmáns e amigos da familia… e a cantas persoas vos unides a nós desde lonxe, a través da pantalla ou na soidade dun cuarto —especialmente as familias que teñen a un fillo enfermo nun hospital, os nenos que están a loitar contra a dor, os que levan cruces que parecen esmagar a alma—: non estades sos. O Señor que hoxe promete «dareivos un corazón de carne» é o mesmo Deus que recolle cada unha das vosas bágoas. El non é un Deus afastado; El é o Pai que prepara a mesa para os seus fillos e que sostén aos que non poden dar un paso máis.

San Bernardo de Claraval tiña unha devoción inmensa á Santísima Virxe María. El dicía: «Mira a estrela, invoca a María. Se a segues, non te desviarás; se lle pregas, non te desesperarás; se pensas nela, non errarás; se ela te sostén, non caerás». Cando a dor pareza demasiado grande para o voso corazón humano, refuxiádevos baixo o manto maternal da Virxe. Ela estivo de pé ao pé da Cruz. Ela sabe o que é soster nos brazos o corpo sen vida dun Fillo amado. Ela coñece esa espada que atravesa a alma, e por iso mesmo sabe acollerle a dor aos pais e envolvela nun agarimo que sanda por dentro.

Meus irmáns e irmás:

Que imos levar hoxe nas nosas mans ao saír por esa porta?

Non levemos o desespero nin o peso da culpa. Levemos a certeza do amor de Deus. A promesa de Ezequiel está viva: o Señor quere renovar o noso espírito, lavar as nosas amarguras coa súa auga pura e regalarnos un corazón de carne.

Hoxe, na vosa casa, cando vos sentedes á mesa para comer, mirade ese prato e ese pan. Aínda que haxa unha ausencia física que faga doer a alma, recordade que a nosa mesa terreal é só o reflexo sinxelo dese Banquete Eterno onde Ben xa ten o seu asento asegurado.

Facédelle hoxe unha homenaxe a Ben non con bágoas amargas, senón cun acto sinxelo de amor: un abrazo sincero a alguén que tedes ao carón, un xesto de axuda aos que sofren, unha palabra de perdón, unha esmola dada en segredo. É así como mantemos limpo o noso traxe de voda.

Benjamin Vo descansa na paz luminosa de Cristo. O seu corazón xeneroso, que soubo entregar a súa hucha polos enfermos e encher a súa casa de luz, latexa agora na vida que non se apaga.

Que a Virxe María vos garde no seu colo de nai, e que a paz de Deus, que supera todo o que podemos comprender, custodie os vosos corazóns e os vosos pensamentos en Cristo Xesús.

Amén.