Memoria de San Pío X, Papa

Imaxinade por un intre a escena que nos presenta hoxe o profeta Ezequiel.

Non é un lugar calquera. É un val inmenso, unha chaira aberta baixo a luz sen piadosa do sol. E alí, ateigado ata onde alcanza a vista, non hai árbores, non hai auga, non hai movemento. Hai só ósos. Ósos humanos, espallados, esbrancuxados polo paso do tempo, absolutamente secos. O profeta camiña entre eles. Sente o crujir do po baixo os seus pés. Non hai ningún ruído, ningún murmurio de vida, ningún alento de vento. Só o silencio pesado e denso do que parece irremediablemente acabado.

E nese silencio absoluto, Deus fálalle ao profeta e faille unha pregunta que semella case imposible: «Fillo do home, poderán revivir estes ósos?».

Que responderíades vós? Que responde o noso corazón humano cando se atopa diante dunha realidade que parece seca, baleira, rota para sempre? Ezequiel non di «si», porque con forzas humanas é imposible. Tampouco di «non», porque ten a Deus diante. Ezequiel responde coa única actitude de fe que lle queda ao ser humano cando contempla o abismo: «Señor Deus, ti o sabes».

Hoxe, meus irmáns e irmás, este val de ósos secos non é unha historia antiga nin unha metáfora afastada. É o mapa interior de moitas das nosas vidas. É a experiencia concreta do loito e da perda.

Hoxe cúmprense exactamente nove semanas… Nove semanas desde o trece de xuño de dous mil vinte e seis. Sesenta e tres días nos que Benjamin Vo xa non está fisicamente nesta terra. Nove semanas son un tempo no que o mundo exterior segue o seu curso, onde o tráfico continúa nas rúas, onde a xente entra e sae dos comercios, onde o calendario se segue folleando coma se nada tivese cambiado… Pero por dentro, para quen ama a Ben, o tempo pareceuse deter nese val.

Moitas veces, despois de nove semanas, o choque inicial deixa paso a unha dor diferente: unha dor seca. O momento dos primeiros días, cheo de visitas, de chamadas e de abrazos, vai dando paso a un silencio longo. A mañá chega, e o lugar onde Ben sentaba segue baleiro. A noite cae, e o seu cuarto está en calma. E nese silencio, o corazón sente ás veces que a esperanza se seca, exactamente igual que dicían os israelitas no texto de Ezequiel: «Os nosos ósos secáronse, a nosa esperanza perdeuse, e fomos cortados».

Cando a dor é así de profunda, non serven as palabras baleiras nin os consolos apresurados. A Igrexa non vén hoxe a dicirvos que non lloredes, nin a pedirvos que disimuledes o baleiro que se sente no peito. A oratoria e as frases pías non curan unha ausencia. Ninguén pode pretender que nove semanas sexan abondo para acostumbrarse á falta dun fillo, dun irmán, dous quince anos de luz e de vida que enchen cada recuncho da memoria.

E por iso, antes de falar da esperanza, hai que ter a valentía de ollar o val seco. Hai que recoñecer a dor tal e como é: dura, pesada, esgotadora. Cando un ama moito, doe moito. A dor non é máis ca a outra cara do amor que non ten onde pousarse fisicamente neste mundo.

Mais precisamente aí, nese val onde parece que xa non hai nada que facer, é onde a Palabra de Deus irrume hoxe cunha forza desacostumada.

O Señor dille a Ezequiel: «Profetiza sobre estes ósos, e dilles: Ósos secos, escoitade a palabra do Señor!… Eis que eu vou facer entrar en vós o espírito, e reviviredes».

Fixádevos no que acontece a continuación na lectura. É un detalle marabilloso e cheo de doutrina. Ezequiel profetiza, e de súpeto oese un estrondo, un tremor. Os ósos comezan a moverse, xúntase cada óso co seu óso, aparecen os nervios, a carne crece por riba, a pel cobre todo o corpo… Pero o texto di algo impresionante: «pero non había espírito neles». Había xa unha estrutura, había a forma dun corpo, pero aínda non había vida.

Porque para que haxa vida de verdade, non abonda coa materia. Non abonda coa carne nin coa pel. Hai que ter o Espírito. Hai que ter o alento de Deus.

E entón Deus dille: «Profetiza ao espírito… Dos catro ventos vén, oh espírito, e sopra sobre estes mortos, para que revivan».

Que é ese Espírito? Que é ese sopro divino que ten o poder de entrar onde todo parecía definitivo e facer brotar a vida de novo?

A resposta dánola Xesús no Evanxeo de hoxe, na resposta que lle dá a aquel doutor da lei que tentaba pólo a proba. Cando lle preguntan cal é o grande mandamento, Xesús non cita unha norma complicada nin un ritual externo. Xesús di: «Amarás ao Señor o teu Deus con todo o teu corazón, con toda a túa alma e con toda a túa mente… E amarás ao teu próximo coma a ti mesmo».

O Espírito de Deus, o alento que fai revivir os ósos secos, é o Amor. Non un amor abstracto nin unha teoría, senón o Amor vivo, a graza eterna que procede do Pai e do Fillo.

E aquí é onde a vida do noso querido Ben e a Palabra de Deus se cruzan de forma tan luminosa.

Benjamin Vo tiña só quince anos. Tiña unha mente prodixiosa, unha intelixencia brillante que lle permitía entender os números, a lóxica, a tecnoloxía e os avións cunha facilidade que abraiaba a cantos o coñecían. Pero o que facía a Ben único, o que deixaba un rastro imborrábel onde quer que el estivese, non era a súa capacidade intelectual. Era a pureza e a dozura do seu corazón. Ben era a expresión viva do que significa amar ao próximo de forma sinxela, sen dobrez, sen cálculo.

Hai un detalle fermosísimo da vida de Ben que quixera recordar hoxe. Un deses momentos pequenos, case invisibles para o mundo, pero que quedan gravados para sempre no corazón dun pai.

Hai unhas semanas, a finais de xullo, Alan, o pai de Ben, tiña un soño. No soño, el e Ben estaban xuntos, agardando nunha fila para mercar un xeado. Era un momento de cotiandade, un deses instantes simples que comparten un pai e un fillo nun día calquera. E nese soño, cando chegou a quenda de pagar, foi Ben quen pagou o xeado para o seu pai.

Pensade por un intre nesa escena tan sinxela… Un fillo que paga un xeado para o seu pai. Non hai grandes discursos aí, non hai xestos teatrais. É a xenerosidade pura dun neno que quere ter un detalle co seu pai, que quere coidalo, que quere ofrecerlle algo doce. Esa é a esencia de Ben. Así era el na vida de cada día: respectuoso, agarimoso, profundamente vinculado á súa familia, sempre buscando traer un sorriso, sempre disposto a compartir e a coidar dos seus.

Ese xesto tan pequeno do soño é o reflexo na Terra do grande mandamento do Evanxeo. Loving God with all your heart, and loving your neighbor as yourself. Ben non precisaba teoloxías complicadas para vivir o amor. El vivía o amor coa naturalidade dos limpos de corazón. Amaba a seus pais, Alan e Thao, cun amor profundo e cheo de respecto; amaba ao seu irmán Ryan como ao seu mellor amigo e compañeiro de xogos e soños; amaba a súa familia extensa, e miraba o mundo con ollos cheos de curiosidade e compaixón.

E cando o Evanxeo nos fala do amor, a fe católica dinos algo absolutamente decisivo: o amor non morre. O amor non se converte en po. A carne pode esmorecer, a vida terreal pode ter o seu límite nesta creación aínda incompleta, pero a caridade, o amor verdadeiro vividas na alma, permanece para sempre. Como di o Cántico dos Cánticos: «O amor é máis forte ca a morte».

Por iso, cando Ezequiel profetiza e o alento do Espírito entra naqueles corpos, o que nos está dicindo Deus é que a última palabra nunca a ten a tumba. A derradeira palabra haino de ter a Vida.

«Eis que eu vou abrir as vosas sepulturas, e fareivos subir das vosas sepulturas, pobo meu… E porei o meu espírito en vós, e viviredes».

Que promesa tan inmensa! Deus non di que nos vai librar das bágoas neste mundo; non di que non imos sentir a dor da separación. Pero promete solemnemente que abrirá as sepulturas. Promete que Benjamin Vo non está pechado na escuridade dun pasado que xa non volve. Ben está vivo na presenza do Deus Vivo. A súa alma, limpa e brillante, foi acollida no Banquete Celestial.

Hoxe a Igrexa celebra a festa de San Pío X, un Papa que tiña un amor profundo pola infancia e pola Eucaristía. Foi el quen abriu a porta para que os nenos máis pequenos puidesen achegarse a recibir a Sagrada Comuñón, porque sabía que o corazón dos nenos é onde Deus se atopa máis a gusto. Pío X dicía que a santidade non consiste en facer cousas extraordinarias, senón en facer con amor extraordinario as cousas ordinarias de cada día.

Benjamin viviu así. Nas súas conversas sobre avións, na súa paixón polos números, no tempo compartido co seu irmán Ryan na casa ou ollando os voos no aeroporto, nas súas gargalladas cando concibía ideas inocentes e marabillosas… en todo iso había unha santidade cotiá, a santidade do neno que ama e se deixa amar.

E hoxe, Ben está nesa festa eterna da que fala o Evanxeo. Está xunto a Cristo, xunto á Virxe María, xunto aos santos mozos coma Santo Carlo Acutis, con quen comparte esa mesma paixón pola ciencia e esa mesma alma transparente. Non está nun lugar lonxano nin illado; está no corazón de Deus, que é o mesmo lugar onde nós nos atopamos cada vez que rezamos, cada vez que amamos, cada vez que celebramos a fe.

Pero agora quero falarvos directamente a vós, aos que quedades aquí neste lado do camiño, cargando coa dor diaria.

Para ti, Alan… para ti, Thao…

Ninguén pode comprender a profundidade da vosa dor se non camiñou cos vossos zapatos. O silencio da casa, o recordo constante das súas palabras, o desexo irrenunciable de poder abrazalo unha vez máis… É un peso enorme. Pero escoitade hoxe o que o Señor vos di pola boca de Ezequiel: «Eu mesmo porei o meu espírito en vós, e viviredes». Deus non vos pide que teñades forzas hoxe; El quérense las dar. Cando sintades que non podedes dar un paso máis, cando a mañá pareza demasiado escura, lembrade que o amor con que criastes e rodeastes a Ben permanece intacto. Ben garda no Ceo o recordo de cada caricia, de cada coidado, de cada noite que pasastes ao seu carón. El é agora o voso intercesor diante do Pai. En cada oración, el está preto.

E para ti, querido Ryan…

Sabemos canto bote de menos ao teu irmán. Ben non era só o teu irmán máis vello; era o teu compañeiro, a persoa coa que compartías tantos momentos de xogo, de risas, de descubrimentos. Cando ollo a vosa foto xuntos, rindo, peiteando o mundo con curiosidade, vexo unha relación fermosa que nin a morte pode romper. Ryan, ti levas dentro de ti moito do que Ben amaba. Cando ti estudas, cando ti sorrís, cando ti axudas a teus pais e es un bo fillo e un bo amigo, estás facendo que a vida de Ben siga dando froito aquí na Terra. Ben non quere que vives triste; el quere verte medrar, forte, cheo de esperanza e de luz. El coida de ti desde o Ceo en cada momento do teu camiño.

E para toda a vosa familia —tíos, tías, avós, curmáns— e para todas as persoas que nos escoitan desde lonxe, a través das pantallas, na soidade dos seus fogares… Especialmente para aquelas familias que teñen hoxe a un fillo sufrindo, para os pais que cargan con cruces pesadas e silenciosas que ninguén máis ve:

Non estades sos. A Igrexa acóllevos hoxe no seu peito. O Deus que escoitou o clamor dos fambrentos no Salmo cento sete e os guiou por un camiño dereito é o mesmo Deus que hoxe recolle as vosas bágoas. Ninguén está esquecido para El. Ninguén cae fóra do seu amor eterno.

Meus irmáns e irmás:

Como imos saír hoxe por esa porta despois de escoitar estas lecturas?

Non podemos saír pensando que o val de ósos secos ten a última palabra. Non podemos saír coma quen non ten esperanza. A fe católica non nos promete un camiño sen dor, pero prométenos unha dor habitada pola presenza de Deus.

Hoxe quero proporvos algo moi pequeno, algo sinxelo que todos podemos levar connosco ao saír de aquí:

Hoxe, cando volvedes ás vosas casas, cando vos sentedes á mesa, fancede un acto de amor concreto. Non un gran discurso. Pode ser un abrazo a alguén que ten dor, unha palabra de agarimo ao voso fillo ou ao voso irmán, un xesto de axuda dende a discreción máis absoluta a quen o necesite, ou simplemente ter un detalle doce con alguén, tal e como Ben facía no soño do seu pai ao pagar aquel xeado.

É a través deses pequenos xestos de caridade cotiá como permitimos que o Espírito de Deus sopre de novo sobre as nosas vidas. É así como dicimos ao mundo que o amor de Ben segue vivo, que a súa memoria non é un recordo triste do pasado, senón unha forza de luz que nos empuxa a ser mellores, a amar máis, a vivir con máis profundidade.

Que a Santísima Virxe María, a Nai de Consolación, que mantivo a súa fe de pé ao carón da Cruz cando todo parecía perdido no Calvario, cubra co seu manto maternal a Alan, a Thao, a Ryan e a toda a familia Vo. Que Ela vos ensine a agardar na mañá da Resurrección.

Benjamin Vo descansa xa nos brazos misericordiosos do Pai. O seu sorriso, a súa alma pura e o seu amor permanecen para sempre.

«Parei o meu espírito en vós, e viviredes; e saberedes que eu, o Señor, o dixen e o fixen, di o Señor».

Que así sexa.

Amén.